Supersnelle nachttrein is zegen voor het milieu
© AFP

Supersnelle nachttrein is zegen voor het milieu

Het tijdperk van de nachttreinen is voorbij. Het lijkt niet meer dan logisch dat het nu gedaan is met een vorm van vervoer die in de 19de eeuw vernieuwend was.

Toch is het idee achter de nachttrein - razendsnelle verbindingen tussen Europese hoofdsteden - van de oprichter Georges Nagelmackers van de Compagnie Internationale des Wagon-Lits nog even actueel als in 1876. Nachttreinen hebben bestaansrecht. Ze zouden dan alleen niet met een 19de-eeuwse snelheid door Europa moeten sukkelen.

Indertijd werd voor de nachttreinen modern materieel gebruikt, en zo kon je in één nacht van de ene hoofdstad naar de andere springen. Die rol is nu overgenomen door het vliegtuig. Voor kleine bedragen kun je naar Rome of Madrid.

Dan kun je in een nachtje van Amsterdam naar Madrid

Het tragische lot van de nachttrein is dat de voornaamste vernieuwing van het spoor aan deze trein volledig is voorbijgeflitst: de opkomst van de hogesnelheidstrein. De grote spoorlanden van Europa - Frankrijk en Duitsland - hebben de laatste decennia hun kaarten gezet op hogesnelheidstreinen.

Maar wat als nachttreinen ook op die moderne hoge snelheid zouden rijden? Ineens verdubbelt dan de snelheid en het bereik. Een ouderwetse nachttrein heeft voor 1.000 kilometer zo'n twaalf uur nodig. Een hogesnelheidsnachttrein legt in dezelfde tijd 2.000 kilometer af. Dan kun je in een nachtje van Amsterdam naar Madrid.

Waarom komt zoiets in Europa niet van de grond?

De Union Internationale de Chemins de fer (UIC, een spoorunie waarvan ook onze NS lid is) heeft er een paar jaar geleden onderzoek naar laten doen. Volgens de studie heeft de hogesnelheidsnachttrein op deze afstand maar ruwweg een tiende van de CO2-uitstoot van een vlucht. Voor het behalen van de klimaatdoelen zou het geweldig zijn. Ook fijn: al het tijdrovende en vermoeiende gedoe van vliegen - op tijd naar het vliegveld en in- en uitchecken - blijft je bespaard. Je vertrekt vanuit het hart van de stad en komt uitgerust ook weer midden in het centrum van een metropool aan. In China rijdt al zo'n hogesnelheidsnachttrein, vertelde onderzoeker Thomas Sauter-Servaes.

Waarom komt zoiets in Europa niet van de grond? Ten eerste zullen landen moeten samenwerken, en elke spoormaatschappij in Europa is vooral met de treinen in eigen land bezig. Daarbij komt nog dat Europese samenwerking nogal moeizaam gaat.

Het is tijd voor de elektrische hogesnelheidsnachttrein

Maar het grootste struikelblok vormen de kosten. Luchtvaartmaatschappijen kunnen hun vliegtuigen voltanken met belastingvrije kerosine. Vliegtickets zijn ook nog eens vrijgesteld van btw.

Vergelijk dat met de trein. Voor het gebruik van het spoor moeten hoge vergoedingen worden betaald. Een mooie taak voor de EU om die oneerlijke concurrentie ongedaan te maken.

Onze huizen moeten van het fossiele aardgas worden verlost. Onze auto's moeten binnen afzienbare tijd elektrisch worden. Waarom moeten de verbindingen tussen onze hoofdsteden dan nog steeds met vuile kerosine en lawaaiige vliegtuigen? Het is tijd voor de elektrische hogesnelheidsnachttrein.