Studenten demonstreren tegen bezuinigingen op de geesteswetenschappen aan de UvA.
Studenten demonstreren tegen bezuinigingen op de geesteswetenschappen aan de UvA. © ANP

Stel dromen centraal, niet de financiering

De manier waarop de overheid het hoger onderwijs financiert gaat nog steeds uit van het idee "one size fits all". Hoog tijd voor verandering.

Het systeem kent maar één type student: eentje die voltijds studeert op één plek

Steeds meer studenten combineren hun studie met werk, een bestuursfunctie, zorg voor naasten of een eigen onderneming. Leren en werken lopen op allerlei manieren door elkaar. Leren doen we ons leven lang. Maar het systeem kent maar één type student: eentje die voltijds studeert op één plek en na een aantal jaar is uitgeleerd en aan het werk gaat. Vasthouden aan dit dwangbuisstuderen zet Nederland op achterstand. Hoog tijd dat onze studenten de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en een studie op een passende manier in te richten.    

Enkele generaties geleden keken we nog op een zwart-wit beeldbuis naar twee zenders. Een generatie later werd dit de kleurentelevisie met tientallen zenders, en weer een generatie later waren dat er honderden. Vandaag de dag bepaalt de kijker zelf wannéér hij iets kijkt. De samenleving verandert en ook in het onderwijs zien we langzaam maar zeker vergelijkbare ontwikkelingen. Studenten combineren hun studie met andere bezigheden en volgen vakken bij een andere instelling of zelfs in andere landen. En soms is een cursus letterlijk één muisklik bij je vandaan, door een online college van een inspirerende hoogleraar aan Harvard te volgen, vanachter je computer of op de iPad.

Binnen vier jaar

Ontplooiing, maatwerk of eigen regie? Het past niet binnen het huidige hoger onderwijsdenken

De manier waarop de overheid het hoger onderwijs echter financiert gaat nog steeds uit van het idee "one size fits all". De financiering van onze onderwijsinstellingen wordt voor een groot deel bepaald door de studentenaantallen. Voor iedere ingeschreven student ontvangt de universiteit of hogeschool één jaar financiering, ongeacht het aantal vakken dat de student volgt. Of je nu twee of zes vakken volgt, je betaalt evenveel collegegeld. Studenten die zelf hun onderwijs willen inrichten betalen de volle mep. Het financieringssysteem legt haar eigen logica op aan studenten: binnen vier jaar moet je klaar zijn. Ontplooiing, maatwerk of eigen regie? Het past niet binnen het huidige hoger onderwijsdenken.    

Natuurlijk blijven er studenten die gewoon behoefte hebben aan een vaste studiestructuur als voltijdstudent, maar er komen steeds meer studenten die de studie op hun eigen manier willen inrichten. Studenten die bewust kiezen voor een bestuursjaar en dat willen combineren met het halen van enkele vakken. Of een eigen onderneming hebben en het onderwijs daaromheen willen organiseren. Of eerder willen gaan werken en de studie op een ander moment of naast hun werk willen afmaken.     

Daarom willen wij dat het op studentenaantal gebaseerde deel van de financiering niet langer wordt berekend op basis van een volledig studiejaar, maar per vak dat de student volgt. De student krijgt dan de mogelijkheid om zich voor losse vakken in te schrijven en betaalt alleen voor de vakken die hij volgt. Uiteindelijk krijgt de instelling voor iedere student evenveel financiering, maar maakt het niet meer uit of je de studie in één keer doet of het combineert met andere ambities. Wil je naast je studie een bestuursjaar doen bij de studentensportvereniging? Of wil je tijd voor je eigen onderneming? Dan volg je in dat jaar gedeeltelijk je studie, betaal je gedeeltelijk collegegeld en financiert de overheid de instelling op basis van de vakken die je gevolgd hebt.

Flexibel studeren

Het begint met een proef maar bij succes moet het betalen per vak of studiepunt voor alle studenten mogelijk worden

Wij willen dit flexibel studeren mogelijk maken door te starten met een proef. In samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) kunnen duizend geïnteresseerde studenten hier aanspraak op maken. Het begint met een proef maar bij succes moet het betalen per vak of studiepunt uiteindelijk voor alle studenten in Nederland mogelijk worden, als optie naast het normale collegegeld. Hiermee maken we ons onderwijsbestel toekomstbestendig. In plaats van het huidige financieringsmodel staan voortaan wat ons betreft de keuzevrijheid en de ontwikkeling van de student centraal.    

We moeten af van het keurslijf dat het financieringssysteem oplegt aan studenten en instellingen. De financiering van het onderwijs moet de dromen en ambities van studenten namelijk mogelijk maken, niet beknotten. Als het aan ons ligt krijgen studenten voortaan meer ruimte om te ondernemen, studeren en hun eigen leven in te vullen. Dat stimuleert studenten verder te kijken en het beste uit zichzelf te halen.    

Stefan Wirken is voorzitter Landelijke Studentenvakbond, Pieter Duisenberg is VVD-Kamerlid, Mohammed Mohandis is PvdA-Kamerlid en Dymph van den Boom is voorzitter van de UvA en de HvA

Reacties (13)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • almeerder -
    Dromen komen beter uit na de studie (mits je het juiste studiepakket hebt gevolgd).
  • Theofiel Boemerang -
    Wat een overdreven geklets. Mijn kind heeft zojuist een bestuursjaar achter de rug, heeft een jaar geen klap voor zijn studie uitgevoerd en het dit jaar weer opgepakt. Ik heb niets over problemen vernomen. Het schijnt heel mooi op je CV te staan. Over dromen heb ik ook niets gehoord, trouwens.
  • R10283315 -
    Op wat voor manier worden de studenten hiervoor geselecteerd en komen ze hiervoor in aanmerking. Gaat het plan dus komend jaar van start? Verder zeer goed initiatief, en andere studenten gaan er niet op achteruit, omdat mensen die meer willen doen dan de reguliere programmering onder de oude regeling vallen.
  • patoze -
    Een bevlogen verhaal waarin het aan een stevige dosis demagogie ook niet ontbreekt. Waar het níet over gaat, is over de kwaliteit van het gebodene. Ik vind dat kenmerkend. Het schetst een supermarkt waarin allerlei losse onderdelen te koop zijn in de hoop dat de koper wer iets mee zal kunnen. En de kwaliteit van de losse onderdelen? Overigens denk ik dat dit begrijpelijke studentenverlangen stoelt op de misvatting dat universitair onderwijs iets anders is dan het ernaan voorafgaande. Sorry luitjes, gewoon voortgezet onderwijs!
  • 1,3,7-trimethylxanthine(1) -
    Achterhaald, op de meeste universiteiten valt al van alles te kiezen. Met als grootste probleem dat het niveau achteruit hobbelt. Docenten mogen slechts een zeer beperkt aantal vakken als "bekent" veronderstellen. Vakken bouwen niet of nauwelijks meer op elkaar voort omdat iedere student andere vakken "shopt". Hierdoor verlies je diepgang. Wil je besturen, doe dat gerust pak daarna je studie weer op. Dit soort onzin is alleen nodig omdat de stufi weg is en dus studeren (soms te) duur. Ik zag pas aan het eind van mijn opleiding veel samenhang tussen vakken. Curricula bestaan niet voor niks.
  • Blutch1 -
    Begrijp ik goed dat dus ook de eis van bv een propedeuse komt te vervallen en dat je dus tweedejaarsvakken kunt volgen naast eerstejaarsvakken? Als dat niet zo is en je hebt tijdens een periode een beperkt aantal vakken gedaan, dan zit je in de volgende periode, waarin je misschien alle tijd hebt, opgescheept met een beperkt aantal vakken.
  • geevers -
    Sympathiek plan. Om studenten écht flexibel te laten sturen zouden we dan echter ook af moeten van bindende studieadviezen, prestatieafspraken ("zoveel procent van de instromende studenten heeft binnen x jaar de bachelor afgerond") en allerlei financiële straffen voor langstudeerders (die zowel universiteiten als studenten treffen).
  • Eric_R -
    Ach ja. Eerst worden de universiteiten en hogescholen aan alle kanten ingesnoerd omdat alles efficiënt moet, en omdat iedereen netjes binnen de tijd moet afstuderen. En nu moet het opeens weer flexibel, omdat 'dromen centraal moeten staan.' Dat maatwerk veel tijd en geld kost, zal dan wel weer vervelend gezeur zijn - want het gaat om dromen en ambities, toch?
  • Lieke Rademakers -
    Hartstikke goede gedachte, maar wat gebeurt er dan met studenten die zich juist willen ontplooien door extra vakken te volgen of zelfs twee studies tegelijk te doen? Word ik nu afgestraft op het feit dat ik méér wil leren dan binnen 60 EC lukt, en moet ik dan 4000 euro per jaar gaan betalen? Het grote voordeel is nu juist dat ik voor het standaard collegegeld zo veel vakken kan volgen als ik wil.
  • Meester Prikkebeen -
    Waarom alleen in Amsterdam? Altijd weer dat bekrompen randstedelijke denken...