Vrouwen houden een tegendemonstratie op de Markt in Spijkenisse tijdens een actie van de PVV in januari 2016. PVV-leider Geert Wilders deelde daar verzetsspray uit, een initiatief na de aanrandingen van vrouwen in Keulen.
Vrouwen houden een tegendemonstratie op de Markt in Spijkenisse tijdens een actie van de PVV in januari 2016. PVV-leider Geert Wilders deelde daar verzetsspray uit, een initiatief na de aanrandingen van vrouwen in Keulen. © ANP

Schrijf vrouwen niet voor hoe zij emanciperen

Wij vinden dat vrouwen vrij moeten zijn om zelf te bepalen hoe ze hun leven willen inrichten.

Feministes lijken steeds vaker lijnrecht tegenover elkaar te staan bij de interpretatie van misstanden in de islam en sekseongelijkheid in niet-westerse culturen. De beschuldiging van zelfverklaarde 'ware feministes' luidt dan dat 'verraders' zoals wij misstanden goedpraten onder het mom van multiculturalisme en politieke correctheid. Wij willen echter pleiten voor feministische solidariteit.

Laten we beginnen met waar we het over eens zijn: sommige culturele tradities staan op zeer gespannen voet met de rechten van vrouwen. Geen enkele feminist, en zeker wij niet, verdedigt de inbreuk op het lichaam of de handelingsvrijheden van vrouwen als eerbiedwaardige traditie. Het feminisme dat wij wél voorstaan staat voor het principe dat vrouwen, waar ook ter wereld, de vrijheid moeten hebben om zelf te bepalen hoe ze hun leven willen inrichten. Zij moeten daarbij kunnen beschikken over dezelfde mogelijkheden als mannen om hun wens tot zelfontplooiing te realiseren. Dat is zeer zeker makkelijker gezegd dan gedaan. Vrijheid is een relationeel concept en onlosmakelijk verbonden met sociale rechtvaardigheid. Mijn vrijheid kan niet bestaan zonder de vrijheid van de ander.

Zelfbeschikking betekent voor ons dat de ander de vrijheid heeft andere opvattingen te hebben

Onderwijl leven wij nog steeds in een niet-ideale wereld waar vrouwen op veel plaatsen tweederangs burgers zijn. Feministische solidariteit betekent dat we ons verbonden voelen met meisjes en vrouwen overal ter wereld en hun inspanningen om hun leven te verbeteren volgen en waar mogelijk ondersteunen. Maar wat als zij onze opvattingen over vrijheid en onderdrukking niet delen? Zelfbeschikking betekent voor ons dat de ander de vrijheid heeft andere opvattingen te hebben. En dat deze andere opvattingen niet perse het onversneden resultaat zijn van indoctrinatie en onderdrukking. Zelfbeschikking kan vanuit verschillende aanvliegroutes tot stand komen en allerlei verschijningsvormen hebben.

Wij vinden het problematisch, ook als een keuze niet in volle vrijheid tot stand is gekomen, om de voorkeuren van de betrokken vrouwen te negeren

Zelfbeschikking

Pragmatiek en principe hebben in een voortdurend bewegende wereld constante reflectie nodig

Jonge vrouwen vragen bijvoorbeeld bij de dokter soms om een maagdenvlieshersteloperatie. Het is een mythe dat elke vrouw een maagdenvlies heeft dat bij de eerste penetratie bloedt. Toch is het van belang hoe de meisjes in kwestie hiermee omgaan en waarom. Duidelijk is dat zij vrezen voor de gevolgen wanneer zou uitkomen dat zij geen maagd meer zijn. Hun seksuele autonomie wordt vrouwen hier ontzegd. Of hersteloperaties de traditie bestendigen of juist helpen ondermijnen kan op dit moment niet worden vastgesteld. In Zweden is het beleid om niet in te gaan op verzoeken tot maagdenvlieshersteloperaties. Wat vrouwen zelf als hun belang zien, wordt genegeerd ten gunste van een door de Zweedse overheid geformuleerd universeel belang van vrouwen. Dat is niet ons idee van feministische solidariteit. Wij vinden het problematisch, ook als een keuze niet in volle vrijheid tot stand is gekomen, om de voorkeuren van de betrokken vrouwen te negeren.

Daarmee ontzeg je hen evenzeer het recht op zelfbeschikking. Uit een Nederlandse studie in een ziekenhuis waar maagdenvlieshersteloperaties geregeld uitgevoerd worden, bleek dat er voor 48 procent van de vrouwen die om een hersteloperatie verzochten sprake was geweest van seksueel misbruik. Die kennis compliceert de kwestie nog verder. Het protocol van dit ziekenhuis is om eerst uitvoerige counselinggesprekken te voeren, waar op mogelijke alternatieven wordt gewezen. Pas daarna volgt, als de vrouw dit nog steeds wil, een operatie. Na counseling bleek 29 procent van de vrouwen geopereerd te willen worden.

Het is een feminisme dat vrouwen niet blindelings volgt in hun wensen, maar wel begrip toont voor hun achtergrond en hen niet oplegt hoe zij precies moeten emanciperen. Daarnaast vinden wij het uiteraard van groot belang dat de opvatting over vrouwelijke seksualiteit in de betreffende gemeenschappen verandert en dat die veranderingsprocessen worden ondersteund. Pragmatiek en principe hebben in een voortdurend bewegende wereld constante reflectie nodig. Bij goed begrepen feministische solidariteit zijn geen van beide in steen gebeiteld.

Rosemarie Buikema, hoogleraar kunst, cultuur en diversiteit, Universiteit Utrecht.
Sawitri Saharso, hoogleraar burgerschap en morele diversiteit, Universiteit voor Humanistiek.
Renée Römkens, bijzonder hoogleraar gender based violence, UvA en directeur van Atria, Kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis.

Reacties (39)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • WTJGM -
    Alleen al uit het gegeven 'tegendemonstratie' blijkt dat dit type vrouwen nog een lange weg heeft te gaan, voor begrip en gelijkwaardigheid. Ik zou de wereldvreemde dames als in de voet genoemd graag doorverwijzen naar een twee pagina's groot artikel in De Gelderlander van 31 oktober, getiteld: 'Opgesloten in een ver islamitisch land.' Waarin een moeder, Anne de Vries, aandacht vraagt voor haar door de islam gemuilkorfde dochter ergens in Arabie. Aangeschreven Tweede Kamerleden negeerden haar hartenkreet. Haar actie is wél feministisch, omdat ze de harde praktijk kent i.t.t. genoemd drietal.
  • PaulGroot -
    c.bruin (1 november 12:38): "Dat vinden jullie helemaal niet "van belang", stelletje goedpraters!" Gebrek aan argumenten die jou overtuigen, kun je onmogelijk te lijf gaan met gebrek aan eigen argumenten. Schelden hoort daar niet bij en evenmin het voorschrijven van wat de auteurs van belang mogen vinden.
  • Piets -
    de maagdenvlieshersteloperatie gaat niet over vrouwen maar over mannen. die willen een maagd. en hun eisen zijn zo belangrijk dat vrouwen zich zelfs laten opereren. onbegrijpelijk hoe feministische hoogleraren dat durven te verdedigen.
  • Jazzy Jep -
    "Het is een mythe dat elke vrouw een maagdenvlies heeft dat bij de eerste penetratie bloedt." Dit is een waarheid als een koe. Je kunt niet van een arts verwachten hieraan mee te werken, omdat het simpelweg een verzinsel is. Al erken ik dat de vrije keuze van de vrouw centraal moet staan, het is onzinnig om religieuze denkbeelden te bekrachtigen, die juist de ongelijkheid tussen man en vrouw aanduiden. In een wereld van seksegelijkheid zouden dat soort ideologische machtsstructuren niet meer moeten bestaan. De enige oplossing is om zulke opvattingen koste wat kost te blijven bestrijden.
  • c.bruin -
    Het is toch werkelijk niet te geloven, in wat voor bochten deze 'feministes' zich wringen om de geit en de kool te kunnen sparen. Dames, hou aub op met deze schertsvertoning! Er mankeert van alles aan de islam, en vrouwonvriendelijkheid is één van de mankementen. Dat los je niet op met dit soort halfzachte flauwekul, je houdt de ellende alleen maar in stand op deze manier. Het is laf om te zeggen dat "wij het van groot belang vinden dat de houding over sexualiteit in de betreffende gemeenschappen verandert". Bullshit! Dat vinden jullie helemaal niet "van belang", stelletje goedpraters!
  • junoasahi -
    Franshartman....waren het ook niet de 3 Wijzen uit het Oosten die kwamen vertellen dat kindeke Jezus uit de maagd Maria geboren zou worden? misschien hadden die ook wel een maagdenvlies op zak om de geschiedschrijvers niet in verlegenheid te brengen..
  • Mareike de Jonge -
    Het is ons recht ons leven in te delen zoals wij willen. Baas in eigen buik deel 2. Als ik mijn edele delen wil laten dichtnaaien dan is dat feminisme, als ik mijn clitoris wil laten verwijderen is dat feminisme, als ik een maagdenvlies wil laten aannaaien is dat mijn zaak. Hoe ik mij ook wil laten verminken, dat ik aan mij. Hoeveel Westerse vrouwen laten zich eveneens verminken met siliconen of fillers?
  • Mareike de Jonge -
    De verrichten van een medische ingreep heeft vooral ook alles te maken met de ethiek van de betrokken dokter. Die zal uitgaan van "primum non nocere". Allereerst niet schaden. Chirurgische interventies welke geen lichamelijk nut hebben leveren slechts een risico op. De argumentatie van bijzondere hoogleraren is ook van toepassing te stellen op andere ingrepen die verminkend zijn. Het gedeeltelijk dichtnaaien van de edelen delen en verwijderen van de clitoris wordt namelijk ook gewenst in een andere cultuur.
  • Pierre Jeteur -
    Een maagdenvlieshersteloperatie (3x ww) als voorbeeld van zelfbeschikking, als dat niet volkomen mesjogge is weet ik het niet meer. De gekte van het feminisme kent geen grenzen. Weten de dames wat een man zou doen? Heel simpel: als je me niet wilt zonder maagdenvlies dan zoek je maar een ander. Maar laat vooral de boel maar weer aan elkaar naaien om die malote moslimbroeder via bedrog zijn zin te geven. Leve het feminisme.
  • Anyone -
    De moeilijkheid met feminisme is hun gebrek aan goede theorie over wat man en vrouw hetzelfde hebben, en wat het sekse-verschil inhoudt. Dat 'n vrouw niet 'n in 'n vrouwenlichaam gekleed mens is met aangeleerde vrouwendingetjes; zoals 'n man ook niet 'n in 'n mannenlichaam gekleed mens is met aangeleerde mannendingetjes. Alsof 't diepste wezen van man en vrouw gelijk is, en je net zo goed van dezelfde sekse kunt houden als bij hetero's. Feminisme weet niet wat normaal is. Feminisme durft niet verschillen in beschaving als voorwaarde of afwijzing te stellen. Cultuurrelativisme is krachteloos.