Opinieblog - De drie columns van dit weekend die u gelezen moet hebben

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant. Lees hier het vorige opinieblog terug.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. ECB-president Draghi's geldinjecties bereiken niet de mensen die de economie kunnen aanjagen, schrijft Pieter Klok vandaag in het Commentaar. 'Het zou goed zijn als de president van de ECB zich niet blindstaart op de lage inflatie, maar ook de andere effecten van zijn daden bestudeert. Zijn huidige beleid is een te riskant avontuur aan het worden.'

  2. columns

    Bob Dylan kwam niet opdagen, maar de Nobelprijs voor de literatuur is hem van harte gegund. Het roept wel het probleem op hoe zijn lyriek in het Nederlands te vertalen, constateert Arjan Peters: 'Wiggle like a gypsy queen' is 'Wiegel met je dikke reet' geworden. Ongewild zien we een oud-politicus opdoemen.’

    Iedereen heeft het over populisme en ook de Volkskrant staat er vol van. Niemand wil populist genoemd worden, want het woord heeft een vieze bijsmaak: het riekt naar volksmennerij en zelfs fascisme. Ombudsvrouw Annieke Kranenberg raadpleegt experts en legt uit wat linkse en rechtse populisten gemeen hebben.

    Buitenlandcommentator Paul Brill hekelt de Commandant der Strijdkrachten Ton Middendorp. De generaal ziet het klimaat als de grootste bedreiging van onze veiligheid, en wijst op de Arabische Lente. In 2008 had de oogst in het Midden-Oosten inderdaad zwaar te lijden onder de droogte. Maar, schrijft Brill, ‘het effect ervan verschilde nogal. Middendorp was het kennelijk even vergeten, maar Israël ligt in dezelfde regio als Syrië. Het land wist de tegenspoed uitstekend op te vangen (…) Zou het toch niet kunnen zijn dat op dit punt geavanceerde technologie (irrigatie), een ontwikkelde markteconomie en een solide rechtsstaat een beslissend verschil maken?’

  3. Rondvraag

    Lees hier onze rondvraag met reacties op de uitspraak van Wilders. 'Op veel Marokkanen zal dit overkomen als klassenjustitie: als wij homo's beledigen, worden we wel gestraft, maar Wilders wordt niet gestraft', zegt Afshin Ellian.

  4. De drie stukken over het Wilders-proces

    Vandaag is de uitspraak in het ‘minder, minder’-proces tegen Geert Wilders. Dit zijn de drie artikelen die u over deze zaak gelezen moet hebben. In een spraakmakend interview stelt Paul Cliteur, getuige in het Wildersproces, dat strafrechtelijke vervolging van politici van kwaad tot erger leidt. ‘De rechter wordt hier de politieke arena ingetrokken. Je ziet in veel landen groepen tegenover elkaar staan met opvattingen over migratie, integratie, politieke correctheid. Clinton versus Trump, Merkel versus Alternative für Deutschland, Sarkozy versus Le Pen. Maar die debatten moeten in de politieke arena worden uitgevochten, de rechterlijke macht moet zich daar verre van houden. (…) Ik zie niet waar dit eindigt. Het leidt tot erosie van het vertrouwen in een onafhankelijke rechterlijke macht. De gevolgen worden onderschat.’

    Politici staan niet boven de wet, en dat is terecht, stelt hoogleraar staatsrecht Paul Bovend’Eert in een opinieartikel in de Volkskrant van 2 december. ‘Parlementaire immuniteit betekent niet meer dan dat een andere (parlementaire) autoriteit dan de rechter toezicht houdt. En dat toezicht betreft alleen de beraadslagingen in de Kamer. Voor de rest is een politicus als elke andere burger aansprakelijk voor zijn daden voor de (straf)rechter.’

    Bovend’Eert vindt: ‘Het OM moet politici kunnen vervolgen die verdacht worden van uitingsdelicten, de rechter moet erover kunnen oordelen. Uiteraard is het daarbij wel zaak dat het OM zorgvuldig afweegt of een vervolging verantwoord is. Met het lichtvaardig vervolgen van politici is niemand gediend. Maar dat geldt ook voor elke andere burger.’

    Volgens columnist Derk Jan Eppink werken opinieprocessen tegen politieke kopstukken juist averechts. Eppink maakt in zijn column van afgelopen woensdag een vergelijking met Het Vlaams Blok: ‘Twintig jaar geleden was ik politiek redacteur bij de Vlaamse krant De Standaard. Bij de verdeling van partijen splitsten Vlaamse collega's mij het Vlaams Blok in de maag. Vlaamse media trokken fel van leer tegen het Vlaams Blok, wat neutrale verslaggeving moeilijk maakte. (..) Het Vlaams Blok groeide tegen de verdrukking in en haalde enkel overwinningen. Ten einde raad lanceerde het Belgisch openbaar ministerie een strafproces dat in 2004 leidde tot een veroordeling wegens racisme. Gevolg: het Vlaams Blok werd de grootste partij van Vlaanderen. (…) In Frankrijk groeide later ook Marine Le Pen uit tot toppoliticus ondanks, of dankzij, politieke processen.’

  5. Wilders-proces en de PvdA

    Advocaat Gerard Spong neemt het in een opiniestuk op voor collega Geert Jan Knoops. Eerder werd Knoops door advocaat Steef Bartman ervan beticht de gedragsregels te hebben geschonden in het proces-Wilders en gelaakt omdat hij het een ‘politiek proces’ noemde. Onder ogen moet worden gezien, stelt Spong, ‘dat het proces om verschillende redenen zeer wel als “politiek proces” kan worden omschreven. (…) Een politieke verdediging houdt onder meer in dat de legitimiteit van het proces en die van de daarbij betrokken justitiële organen in twijfel worden getrokken en op de proef worden gesteld. Dát heeft Knoops als een goed vakman gedaan.’

    ‘Na vier weken geforceerd aandoende rivaliteit tussen Diederik Samsom en Lodewijk Asscher vragen veel PvdA’ers zich af wat de partij hiermee nou eigenlijk is opgeschoten’, stelt Raoul du Pré in het Commentaar over de lijsttrekkersverkiezingen binnen de PvdA. ‘Vrijwel iedereen in de PvdA is vanmiddag blij dat het voorbij is.’

    In haar column zet Elma Drayer zich af tegen de oproep van schrijfster Aafke Romeijn aan haar schrijvende generatiegenoten om hun stem te laten horen. ‘Zelf heb ik de noodzaak van zulke oproepen nooit zo goed begrepen. Dolgraag lees ik schrijvers die zich buigen over de vraagstukken van dit tijdsgewricht. Even graag lees ik schrijvers die zich daar verre van houden.’

  6. Oekraïne-referendum

    Het eindspel van het Oekraïne-referendum komt in zicht. Over een week probeert premier Rutte in Brussel een deal te sluiten zodat, ondanks het nee in het raadgevend referendum, het verdrag kan doorgaan – een deal die hij daarna nog in de Tweede kamer moet verdedigen. Vandaag gooit de Adviesraad Internationale Vraagstukken zijn gewicht in de schaal met een advies om hoe dan ook het verdrag met Oekraïne te ratificeren. ‘Als Nederland het verdrag verwerpt’, zegt voorzitter Jaap de Hoop Scheffer van de AIV tegen de Volkskrant, ‘dan wordt dit door de Russische president Poetin gezien als zwakte van Europa en dat kan hem aanmoedigen om de desabilisatie van Oekraïne te intensiveren.’

    In een reactie zegt columnist Rene Cuperus: ‘Democratisch vind ik het heel problematisch, geopolitiek snap ik het wel.’ Cuperus zegt dat politiek Den Haag vanaf het begin verkeerd is omgegaan met het referendum, door het bindend te verklaren. Hij hekelt vooral het getreuzel van de politieke leiders over de vraag wat te doen met het referendum.

    ‘Politiek Den Haag is een fuik ingezwommen waar men nog steeds niet goed is uitgekomen.’ Maar de bezwaren van kiezers tegen het verdrag van Oekraïne waren reëel en begrijpelijk, stelt Cuperus. ‘Het is fact free geblaat van Europese ambtenaren om te zeggen “we gaan even de corruptie uitroeien in Oekraïne”. Daar ben je zeven generaties mee bezig.’

  7. Meerderheidscultuur

    Hoe zit het nu met de meerderheidscultuur in Nederland? Socioloog Jan Willem Duyvendak reageert vandaag op een opiniestuk van Ruud Koopmans in de zaterdagbijlage Vonk. ‘Collega-socioloog Ruud Koopmans stelt in de Volkskrant van 3 december’, aldus Duyvendak, ‘dat het de hoogste tijd is om “de rechten van nationale meerderheden te herwaarderen”. Hij meent dat deze in de verdrukking zijn gekomen door de instroom van migranten, van ‘minderheidsculturen’ die wel alle ruimte krijgen. Op grond van mijn eigen onderzoek concludeer ik precies het tegenovergestelde: de legitimiteit van aanspraken van minderheidsgroepen is de afgelopen twintig jaar in Nederland enorm verminderd, terwijl de meerderheidscultuur meer en meer gerespecteerd wordt.’ Klik hier voor het stuk van Duyvendak. Klik hier voor het stuk van Koopmans.

    Marjan Slob schrijft in haar column dat het ingewikkelder over je eigen integriteit te waken als je als zelfstandige werkt dan als je in loondienst werkt. ‘Als zelfstandig kenniswerker moet ik het hebben van mijn contacten. Goed bezig Slob! Alleen voelt het niet altijd goed. Want hoe integer ben je eigenlijk nog als je zo afhankelijk bent van je netwerk? Natuurlijk zijn er richtlijnen; zo zal ik geen boeken van vrienden recenseren. Maar hé, ik vind heel veel mensen aardig. Wanneer noem je iemand eigenlijk een vriend? Als je bij elkaar op verjaarsvisite komt? Of - oei - hangt het antwoord misschien af van hoe hard ik een klus nodig heb?’

    Oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve bestreed deze week in de Volkskrant dat de Srebrenica-missie ‘op voorhand onuitvoerbaar’ was, zoals minister van Defensie Hennis onlangs zei. Volgens Defensie bedoelde Hennis met 'op voorhand' dat de missie niet meer uitvoerbaar was vanaf het moment dat de Bosnische Serviërs de aanval op Srebrenica inzetten. 'Bij de opzet van de missie was met die mogelijkheid onvoldoende rekening gehouden.'

    Vandaag mengen zich ook de moeders van Srebrenica, middels een brief van hun advocaat, alsmede generaal buiten dienst Adriaan van Vuren, in het debat. Van Vuren schrijft: ‘Met zijn mening geeft Voorhoeve te kennen dat hij tot op de dag van vandaag nog niet kan of wil inzien dat de missie van meet af aan kansloos was. Ik heb dat nog voor het besluit tot uitzending genomen werd in een artikel in het NRC betoogd. Ik was toen nog in militaire dienst en verschillende Kamerleden vonden het ongehoord dat ik mijn mening over deze even kansloze als dwaze missie gaf.’

  8. Reacties Merkels toespraak CDU-congres

    Buigt de Duitse bondskanselier Angela Merkel naar rechts om zich de populisten van het lijf te houden? Ja en nee, stellen commentatoren vast na haar grote toespraak voor het CDU-Congres. ‘In de intermenselijke communicatie die bij ons een dragende rol speelt, laten we ons gezicht zien. Daarom moet volledige bedekking worden verboden waar dat juridisch mogelijk is’, zei Merkel tijdens de rede. ‘Dat hoort niet bij ons.’

    Met de vluchtelingencrisis heeft ze aan het begin van haar rede voor het CDU-congres afgerekend, schrijft Robin Alexander in Die Welt: ‘en wel als een geweldige prestatie, die zich evenwel niet mag herhalen’. De CDU hongert ernaar weer te weten waar het staat, meent Die Welt. ‘Dat ervoer je tijdens Merkels rede alleen toen ze tijdens haar toespraak de politieke islam retorisch net zo hard aanpakte als het rechtspopulisme – en daarvoor bejubeld werd.’

    The Economist spreekt van een ‘verrassend conservatieve rede waarin ze suggereerde dat ze de migrantentoestroom zou tegenhouden en dat boerka’s verboden zouden moeten waar mogelijk’.

    ‘Het is Merkel-Wahl’, stelt Frankfurter Allgemeine Zeitung vast. ‘Om haar draait de Duitse, de Europese en volgens sommigen zelfs de wereldpolitiek. Ze hield een bedachtzame rede waarin ze zei dat ze zich kandidaat ‘moest ‘stellen’. Haar boerka-verbod, waar dat juridisch mogelijk is, was haar ‘conservatieve’kaart’ . Wie dat de populistisch vond kon zich getroost weten door haar opmerking dat ‘wij allen in Duitsland beslissen wie het volk is’. Merkel deed alsof er tussen de keuze voor haar van 16 jaar geleden en een lange rechte, open weg lag. Als de kiezers haar nog een keer willen volgen dan doen ze dat ondanks dat ze weten dat haar keuze in werkelijkheid een zeer bochtige weg oplevert, die ze zelf als ‘zonder alternatief’ betitelt.’

    Volgens Süddeutsche Zeitung wordt het CDU voortgedreven door ‘angst voor een partij die zich ter rechterzijde van het CDU heeft ontwikkeld, de AfD’. Der Spiegel is niet enthousiast over de ‘matte Merkel die een ideeënloze CDU’ aanvoert. Maar: ‘Bij de SPD staan de zaken er niet beter voor.’

  9. Levende stemkastjes

    De aankondiging van alweer een nieuwe partij die 'het volk' gaat vertegenwoordigen, maar nu echt, houdt de gemoederen bezig. Max Pam schrijft over de 'Lilliputterisering' van de Nederlandse politiek. 'Dat er ineens zoveel dwergen zijn opgestaan, duidt niet op een grote gelijkgestemdheid over wat het volk wil. De vraag is dan ook: welke dwergen overleven en welke leggen het loodje?'

    Toine Heijmans was bij de lancering van de GeenPeil-partij. Sommigen aanwezigen hebben direct hun bedenkingen: 'Ik weet niet of dit werkt.' Maar, stelt Heijmans vast, 'toch gebeurt er iets in dit zaaltje en dat kun je van andere zaaltjes niet zeggen. GeenPeil is een interessant experiment.'

    In het Commentaar stelt Hans Wansink vast dat 'experimenten met nieuwe vormen van volksraadpleging de moeite van het proberen waard zijn. Maar ze maken het beroep van politicus niet overbodig. Die moet een eigen visie hebben op het welzijn van de natie en de ruimte hebben naar eigen geweten zijn afweging te maken.'

  10. Interview Özcan Akyol

    ‘Wees niet rancuneus jegens de zetelrovers’, schrijft historicus Geerten Waling vandaag in een opmerkelijk opinieartikel in de Volkskrant. Romancier en columnist van het Algemeen Dagblad Özcan Akyol is het hier niet mee eens. ‘Zetelroof is een vorm van competitievervalsing.’

    Geerten Waling schrijft dat het vrije individuele mandaat wordt bedreigd door de partij. Wat vindt u?
    'Onzin. Veel mensen stemmen niet op een persoon maar op een partij met een bepaald gedachtegoed en gaan ervan uit dat die club dat vier jaar lang gaat uitvoeren. Als iemand dan halverwege andere inzichten krijgt over bepaalde zaken, is dat een vorm van competitievervalsing. Je hebt ook mensen die zich afscheiden van een partij maar die zelf maar 300 voorkeursstemmen hebben. Dat is niet genoeg mandaat om een hele zetel te pakken in de Kamer.'

    'Daarnaast vind ik het oneerlijke competitie tegen nieuwe partijen die zich aandienen. Op het moment dat die twee van de PVV of van Denk zich afsplitsen en een nieuwe partij bouwen, zitten ze al in het parlement en zijn ze al deel van het systeem en hebben ze genoeg infrastructuur om een nieuwe partij op te zetten. Terwijl buitenstaanders niets hebben, die moeten van nul beginnen. In die zin is het dus ook niet helemaal zuiver.'

    Waling stelt dat wie weigert zich te conformeren aan de fractiediscipline, een groot probleem heeft. Je krijgt volgens hem dus alleen maar brave ja-knikkers in het parlement.
    'Er is altijd ruimte voor onderlinge discussie en debat over een standpunt. Je spreekt alleen als partij naar buiten toe als een mond. Het andere uiterste is nu dat iedereen die het een keer oneens is met de meerderheid van de fractie zich gaat afsplitsen. Dan krijgen we straks 150 partijen en 150 verschillende meningen. Dat kan toch ook niet de bedoeling zijn.'

    Volgens Waling is fractiediscipline juist een probaat middel om tegenwicht te bieden tegen een grijs conformisme en een doodgeslagen debatcultuur in ons land.
    'Dat is een mooie oneliner maar het maakt een land onbestuurbaar. Je gaat een akkoord met elkaar aan om een meerderheid in de Kamer te krijgen, je vertrouwt elkaar en op basis daarvan wordt een coalitie gevormd. Als mensen halverwege afhaken omdat ze toch opeens andere gedachten hebben over bepaalde zaken, wordt het een onbestuurbaar geheel.'

    U pleit vandaag in uw column in het AD voor een kiesdrempel. Waarom?
    'Ja, ik ben voor een kiesdrempel van minimaal vijf zetels omdat het op deze manier lachwekkend wordt. Er zijn te veel mensen die zichzelf overschatten en puur hun eigen belang dienen in plaats van het algemeen belang. Het land wordt onbestuurbaar. Je kunt nu al bijna geen meerderheid vormen met minder dan zes partijen.'