Opinieblog - Luuk van Middelaar: 'Macron is er nog niet'

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. Franse verkiezingen

    Luuk van Middelaar, hoogleraar Grondslagen en praktijk van de Europese Unie aan de Universiteit Leiden, is niet verrast door de uitslag van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Frankrijk.

    'Na alle verrassende plotwendingen in de Franse verkiezingscampagne verliep het laatste rechte eind volgens de verwachtingen. Ik ben opgelucht dat het rampscenario, met twee kandidaten die de Europese Unie willen vernietigen in de beslissende ronde op 7 mei, is uitgebleven. Ik ben ook blij dat Le Pen niet als eerste is geëindigd. Net zoals op 15 maart Wilders niet de grootste werd.

    'Het trof mij wel dat Macron al bezig is met 8 mei, hij denkt dat hij het presidentschap al in zijn zak heeft. Hij is niet heel vechtlustig. Hij heeft nog niet eens een kwart van de kiezers. Le Pen en Mélanchon hebben samen 41 procent van de stemmen gehaald. Tel daar nog wat trotskistische splinters bij op en je komt dicht bij de 50 procent.

    'Tekenend is ook dat Mélanchon weigert zijn kiezers op te roepen om op Macron te stemmen. Vijftien jaar geleden stemde extreem-links nog op Chirac om vader Le Pen uit het Élysée te houden. Die scoorde in 2002 18 procent. Ik verwacht dat Marine Le Pen minstens het dubbele gaat halen. Het Front National had al het zuiden veroverd, maar nu ook het Noorden en Noord-Oosten, traditioneel het bastion van socialisten en communisten.

    'De Parti Socialiste, met 6 procent van de stemmen, is gebroken. Zij slaagt er niet meer in de arbeiders en de intellectuelen te verenigen. De hoogopgeleiden in de grote steden zijn naar Macron overgelopen.'

    Maakt Macron zijn programma van liberalisering waar?
    Van Middelaar: 'De verwachtingen zijn erg hoog gespannen. Maar hij is wel uit het niets naar boven gekomen. Het is een wonder dat een kandidaat van het midden heeft gewonnen. Van oudsher werden die altijd verpulverd tussen links en rechts. Hij zal toch zijn electoraat moeten verbreden.'

    Merkel zal wel blij zijn met Macron.
    'Duitsland kan het Frankrijk van Macron wel een steuntje in de rug geven. De Europese Unie is voor Duitsland meer dan alleen een monetaire unie, een deal met Frankrijk is voor Duitsland ook een politiek belang. Maar Macron zal dan wel iets van zijn hervormingsprogramma moeten waarmaken.'

  2. Drie weekendcolumns

    Paul Brill schrijft over het chagrijn en de crisis van Frankrijk. ‘Misschien wel de pijnlijkste indicatie van de gammele stand van het land is de emigratiegolf onder Franse Joden. Antisemitisme is een stugge traditie in Frankrijk, die uit de sluimerstand is ontwaakt door de groei van de moslimpopulatie met haar 'antizionisme', dat gemakkelijk overvloeit in jodenhaat.’

    'Zonder Joden is Frankrijk zichzelf niet meer', zei ex-premier Manuel Valls twee jaar geleden in een rede tot de Assemblée. Een dramatische parafrase van De Gaulles uitspraak. Zo acuut is de nood nog niet, maar het vertrek van meer dan twintigduizend Franse Joden in de laatste drie jaar is een bedroevend teken aan de wand. Voor heel Europa.’

    ‘Omdat lezen niet altijd een feest van herkenning hoeft te zijn’, begon Sylvia Witteman te lezen in Hallo witte mensen, het onlangs verschenen boek van Anousha Nzume. ‘Ze waarschuwt de lezer daarin, met behulp van veel jargon als 'wit privilege' en 'culturele toe-eigening' voor in haar ogen racistisch 'wit' gedrag: het klakkeloos dansen op muziek van Beyoncé, het onbekommerd genieten van series als The Wire en het eten van (Turkse) broodjes döner die door toevoeging van hipster-ingrediënten als pompoen zijn aangepast aan de 'witte' smaakpapillen. Nee, soms is een pompoen niet gewoon een pompoen.’

    ‘Bij lezing van het prekerige pamflet (Nzume spreekt de lezer steevast aan met 'lieve witte mensen') verzonk ik al gauw in doffe moedeloosheid.’ Het alternatief? ‘Anya Ulinich en haar heerlijke debuutroman Petropolis (2008). De hoofdpersoon, Sasha, is de tienerdochter van een 'zwarte' (en afwezige) vader en een Joods-Russische moeder. Ze groeit op in het pauperstadje 'Asbest 2' in het desolate Siberië van de jaren negentig tussen gebouwen met opschriften als 'Glorie aan het Sovjetleger' en 'Poets de tanden na het eten'. (…) ‘Op buitengewoon geestige en satirische wijze vertelt Ulinich over Sasha's 'coming of age' in armoede en eenzaamheid.’

    Hassan Bahara, die tot de herfst Peter Middendorp op zaterdag vervangt, schrijft ook over ‘Hallo witte mensen’. ‘Bent u wit dan is deze alinea niet voor u bedoeld: Broeders, zusters, begint onze obsessie met witte mensen niet een beetje gênant te worden? Hallo witte mensen! Klinkt als een montere, zelfverzekerde titel. Maar kijk er nog eens goed naar. Er sijpelt van alle kanten wrok uit. Treurig toch? Broeders, zusters, wanneer komen we eens aan onszelf toe?’

    En dan: ‘Welkom terug, witte mensen! Het is zaak om niet langer nog een figurant te zijn in uw wereld, waar u altijd de hoofdrol heeft. Anders blijf ik stukjes afscheiden waarin ik naar uw aandacht en erkenning hengel. Uit die figurantenrol dus, en hop, de spotlichten opzoeken en van deze plek de grote, schaamteloze Hassan Bahara-show maken. Ik ben niet op deze wereld gezet om te eindigen als een voetnoot bij witte mensen.’

  3. Terreur op de Champs-Élysées

    De aanslag op de Champs-Élysées, donderdagavond opgeëist door Islamitische Staat, vond plaats tijdens een debat tussen de presidentskandidaten op de Franse televisie. De kandidaten zagen zich zo meteen gedwongen een reactie te geven.

    Volgens Libération reageerde Emmanuel Macron, de onafhankelijke centrum-linkse kandidaat, het meest presidentieel. Hij zei, zichtbaar aangeslagen door de aanslag: ‘De eerste plicht, de eerste opdracht van de president is om bescherming te bieden.’

    Marine le Pen van het Front National ging meteen in de aanval : ‘Niet alles is gedaan om onze landgenoten te beveiligen. Zij verwachten iets anders dan medeleven. Zij verwachten extra middelen.’ Le Pen pleitte voor een ‘aanvalsplan tegen het islamterrorisme’.

    Alom werd de vraag gesteld of de terroristische aanslag Marine Le Pen in de kaart speelt. De Duitse krant Die Welt geeft een duidelijk antwoord : ‘Wat het motief van de moorddadige aanslagpleger ook geweest is, vermoedelijk heeft hij Marine Le Pen het grootst mogelijke cadeau in de verkiezingscampagne gegeven'.

  4. 'Bemoeienis onderwijs komt te vroeg'

    Zijn politici kopschuw voor onderwijsvernieuwingen? De Kamer debatteert nu over het onderwijsplan-Dekker, een afgezwakte versie van de omstreden voorstellen van Paul Schnabel uit 2016. Remco Meijer schrijft er vandaag in de Volkskrant over. De voorzitter van de Algemene Onderwijsbond (AOb), Liesbeth Verheggen, vindt juist dat de Kamer zich veel te vroeg bemoeit met de kwestie. ‘Vanuit het hele veld zijn we het eens over hoe we het curriculum gaan ontwikkelen en dan gaat de Kamer er al over debatteren. Ik vind het getuigen van wantrouwen in het hele onderwijsveld.’

    Verheggen: ‘Het lijkt wel te gaan over het rapport van Schnabel, maar we hebben het niet meer over 2032. Alsof er niets is veranderd. We hebben nu een breed gedragen overleg met ouders, leerlingen en leerkrachten. Nu hebben we draagvlak. Het ‘uitwerkingsvoorstel’ geeft voldoende garanties voor alle betrokkenen, en ook maatschappelijke organisaties hebben een rol. We zijn het eens dat er kritisch naar het curriculum moet worden gekeken; wij als AOb vinden dat zoiets permanent moet gebeuren en niet aan een tijdvak moet worden gebonden. Ik vind het jammer dat het nu lijkt alsof de Kamer zich laat leiden door de mensen die tegen vernieuwingen zijn. Maar ook die zouden blij moeten zijn met hoe het nu verder gaat.

    ‘Dekker heeft ons plan omarmd. De Kamer wil er nu ook wat over zeggen, maar dat is niet het goede moment. Het is een miskenning van het proces zelf. Er zou een garantie voor aparte vakken moeten blijven, hoor je in de Kamer. Maar laat dat nu ter bespreking aan het overleg van ouders, leerlingen, raden en personeel. Uiteindelijk moet die discussie een vertaling krijgen in de eindtermen van het eindexamen. Pas dan is de politiek aan zet.

    ‘Het gaat over het hoe en het wat. Het hoe moeten we aan de vakleerkrachten laten, het wat is het onderwerp voor veel meer spelers. Wat leren we onze kinderen met het oog op hun toekomst? Dat is de vraag voor de politiek, voor de wetenschap, maatschappelijke organisaties, maar ook voor het bedrijfsleven.’

    Verheggen vindt dat ‘een nieuw kabinet deze werkwijze ook zou moeten omarmen’ en het ‘overlegproces’ een tijd lang de vrije hand moet geven. Hoe lang zou dat dan moeten zijn?

    Verheggen: ‘Geen idee. In Engeland hebben ze er 8 jaar over gedaan. Dekker zet er gigantische druk op en dat is begrijpelijk. Maar betrokkenen hebben ook ruimte en tijd nodig. Het zou onzin zijn als ik nu al een uitspraak zou doen over een tijdsbestek.’

  5. Ander Commentaar Britse verkiezingen

    ‘Zelfs volgens haar eigen Sfinx-achtige maatstaven, was Theresa May’s aankondiging van verkiezingen en goed bewaard geheim, schrijft Financial Times in een commentaar. ‘Het is ook een abrupte ommezwaai, omdat ze herhaaldelijk heeft gezegd dat vervroegde verkiezingen niet nodig waren. Niettemin was het een juist besluit.’

    De Britse krant, wiens berichtgeving erg op de Europese Unie is georiënteerd, stelt tevreden vast dat May sinds ze Art. 50 (het begin van het uittredingsmechanisme uit de EU) in werking heeft gesteld ‘welkome signalen van realisme heeft afgegeven: de erkenning dat bedrijven een overgangsperiode nodig zullen hebben wanneer Groot-Brittannië de EU verlaat en de erkenning dat veel vacatures niet gevuld kunnen worden zonder migranten’.

    ‘Een sterk mandaat zal May helpen om deze pragmatische koers te handhaven. Het verkleint de kans dat ze in elk stadium van de onderhandelingen gegijzeld wordt door kleine pressiegroepen. Met een voorsproing van 21 punten in de peilingen, lijkt ze af te stevenen op een grote overwinning.’

    De Guardian is faliekant tegen nieuwe verkiezingen. ‘Laten we heel duidelijk zijn. Groot-Brittannië heeft er geen behoefte aan, het volk heeft niet om verkiezingen gevraagd. May verliest geen stemmingen in het parlement. Er is geen crisis in de regering. Er is geen oorlog en geen economische crisis. Brexit is nog twee jaar verwijderd. De media roepen niet om vroege verkiezingen. De regering is niet uitgeput. De oppositie is niet gereed. Nu wordt een parlement dat vijf jaar moest blijven zitten gekort tot twee jaar puur en alleen omdat May denkt dat dit een goede tijd is om Jeremy Corbyns Labour-partij te vernietigen.’

    The Times noemt de aankondiging van verkiezingen het juiste besluit, maar voegt eraan toe dat May ‘grootmoedig’ moet zijn in haar waarschijnlijke overwinning. ‘Theresa May’s besluit is iets heel zeldzaams – een veilige politieke gok. (…) Een groter mandaat voor de regering zou haar hand versterken in de onderhandelingen met Europa. Het zou hara dominant maken in elke parlementaire confrontatie over de voorwaarden van Brexit en het zou haar meer macht geven om de Schotse voorvechters van afscheiding in toom te houden. Op alle drie deze fronten zal Groot-Brittannië als geheel profiteren van een grotere meerderheid voor de Conservatieven.’

  6. En de Schotten en de Welshmen?

    En wat denken ze in de andere delen van het Verenigd Koninkrijk van May’s ‘snap election’? Voelen de Schotten zich speciaal belaagd, zoals de leider van de Schotse nationalisten, Nicola Sturgeon, suggereerde? Wil May zo een dreigend tweede Schots onafhankelijkheidreferendum voorkomen? Theresa May gaf vandaag zelf een bevestigend antwoord door een open brief te laten plaatsen in het dagblad The Scotsman.

    Ze riep de Schotse kiezers te breken met ‘de bekrompen, tunnelvisie-politiek van de nationalisten’. Met de verkiezingen in juni kunnen de Schotten korte metten maken met het onzalige idee om een tweede Schots referendum te houden over onafhankelijkheid en zo de banden met de Europese Unie te kunnen behouden, schreef May. Alleen de Conservatieven in Schotland staan voor ‘de eenheid en solidariteit’ van de unie en kunnen ‘ons Verenigd Koninkrijk verdedigen tegen de SNP’.

    In Wales zien de nationalisten van Plaid Cymru hun kans. De site van de South Wales Argus plaatste de reactie van leidster Leanne Wood: ‘De Britse regering hefet ons land het pad van extreme economische roekeloosheid op geleid. Zo hoeft het niet te gaan. Wales heeft parlmentsleden nodig die de Tory’s tegenspel bieden, de stem van de rede zijn in het parlement en de vitale banden van ons land met Europa verdedigen.’

  7. Een ja-stem als verraad

    Het Turkse ja-kamp viert feest. Niet alleen in Turkije, maar ook hier stemde een groot deel van de Turkse Nederlanders zondag ‘ja’. Wat bezielt hen?, vraagt AD-columnist Fidan Ekiz zich af. ‘Ze kozen voor een dictatuur waarin ze zelf niet hoeven te leven.’

    Volgens Ekiz hadden juist de Turken in het buitenland kunnen voorkomen dat president Erdogan zijn macht nog verder kan uitbreiden. Maar dat deden zij niet. ‘In Turkije is tenminste nog een strijd geleverd’, maar in Nederland zijn de Turken ‘te lui om na te denken over de gevolgen’ van het referendum, schrijft ze in haar column vandaag.

    Waarom? Ekiz noemt meerdere redenen: ‘Omdat er (terecht) fel wordt gereageerd op hun gebrekkige integratie, omdat ze nationalistisch zijn maar niet echt weten waarom en waarvoor.’ Van een democratie in Turkije is sinds zondag niets meer over, betoogt ze. ‘Die avond blaast die democratie haar laatste adem uit […] Terwijl ik luister naar het getoeter en het gejuich buiten, lees ik thuis met tranen in mijn ogen hoe Turkse Nederlanders op sociale media worden weg gewenst: ‘het liefst allemaal’.'

    Turkse Nederlanders hadden een verschil kunnen maken, maar deden het niet. Ekiz heeft daar maar een woord voor: verraad.

    'Nuanceer steun Erdogan niet'

    Volkskrant-columnist Jonathan van het Reve vindt dat we de massale steun van Turkse Nederlanders aan Erdogan niet moeten bagatelliseren. ‘De neiging om een zorgwekkende verkiezingsuitslag op deze manier te reduceren tot alleen de mensen die feitelijk gestemd hebben, zag je ook na het Oekraïne-referendum en de verkiezing van Trump’, schrijft hij in zijn column vandaag. Maakt het uit hoe groot de steun voor Erdogan nou precies is? ‘Zolang het beperkt blijft tot wat getoeter rond een voetbalwedstrijd en af en toe een relletje bij het consulaat, kraakt de Nederlandse beschaving nog niet bepaald in haar grondvesten. Het gaat erom dát er zulke mensen zijn, en wat veel belangrijker is dan hun precieze aantal, zijn hun beweegredenen: waaróm vinden ze Erdogan zo geweldig?'

    De uitslag van zondag kan onze ogen openen, betoogt Van het Reve. ‘Laten we dat niet verpesten met schijnprecisie.’

    'Zijn Nederlandse ja-stemmers niet juist goed geïntegreerd?'

    Bilal el Amraoui vraagt zich in een ingezonden brief aan de Volkskrant af waarom de Turkse Nederlanders die ‘ja’ stemden direct na het referendum werden neergezet als het boegbeeld van mislukte integratie. ‘Getuigt het niet juist van een keurige integratie, nu zij participeren in de democratie, uitkomen voor hetgeen zij vinden en zodoende ook stemmen met overtuiging?’

    Hij werpt de vraag op of zij alleen goed geïntegreerd zijn als zij de mening van westerse media en politici volgen. Als we zo kritisch zijn over Erdogan-aanhangers, waarom kijken we niet met eenzelfde kritische blik naar de PVV, die volgens El Amraoui net zo goed een dictatoriale partij is. ‘Als we integratievraagstukken willen koppelen aan stemgedrag, laten we het dan wel evenwichtig doen.’

  8. Frank Kalshoven maakt korte metten met ondernemers die moord en brand roepen omdat ze te maken hebben met vijandige overnames. ‘Parels van de Nederlandse economie’ als AkzoNobel en Unilever zouden door pensioenfondsen, verzekeraars en zelfs het kabinet gered moeten worden.

    Kalshoven: ‘Er zijn twee smaken. Eén: Unilever en Akzo wilden een strategie voeren die op lange termijn waarde creëert voor de aandeelhouders en andere belanghebbenden, ten koste van winst op de korte termijn. In dat geval hadden ze op de beurs niets meer te zoeken, en hadden ze tijdig hun eigendomssituatie moeten aanpassen (in de beste Rijnlandse tradities).

    Twee: de bedrijven zijn van mening dat het nastreven van maatschappelijke doelen niet strijdig is met de korte termijn financiële belangen van de aandeelhouders. Dan was en is een beursnotering prima. En dan wordt de top van de onderneming nu dus uitgedaagd, conform de regels van het spel waarvan ze wisten dat ze eraan meededen.’

    Aleid Truijens veegt de vloer aan met twintig jaar onderwijsbeleid. Nu er honderden miljoenen extra te verdelen zijn, moeten we niet de klassen kleiner maken, maar zorgen voor betere leraren. Als we toptalent beter betalen, komen én blijven ze heus wel. We moeten hogere eisen stellen aan de scholen en aan het leerprogramma.

    Truijens spreekt de inspectie bestraffend toe: ‘Waarom zou je zwakke scholen niet onmiddellijk sluiten? Kinderen worden er in hun ontwikkeling belemmerd; kansen worden afgesneden. We spreken terecht schande van discriminatie. Dit is een ernstige vorm van discriminatie. Niet op grond van ras of sekse, maar van toeval. Je doorloopt maar eens in je leven de basis- en middelbare school. Als ze het daar verprutsen, ben je gesjochten.’

    Ook de Twaalfde Man Paul Onkenhout toont zich dit weekend een strenge bovenmeester. Hij laat Joop Munsterman, de bestuurder die eerst uitgeverij Wegener en later FC Twente naar de rand van de afgrond wist te manoeuvreren, niet ontsnappen. Munsterman probeert zijn straatje schoon te vegen met een door een ingehuurde klerk geschreven terugblik, getiteld Rood bloed.

    Tevergeefs: ‘Het verhaal van Munsterman is het klassieke verhaal van de hoogmoedige voetbalkeizer die ten val komt; van de man die een club in een ijzeren greep neemt, aanvankelijk met succes, maar snel wordt bevangen door een grootheidswaanzin die door niemand in zijn omgeving kan worden getemperd.’

  9. Formatie ligt stil

    Vandaag ligt de kabinetsformatie stil omdat onderhandelaar Jesse Klaver verplichtingen heeft ten opzichte van zijn kinderen en zijn moeder. Dat is nieuw voor de habitués rond het Binnenhof, die doorgaans schamper doen over politici die er ook nog een privéleven op na willen houden.

    In zijn stekel van 10 april wees chef politiek Raoul du Pré er al op dat je dan niet raar moet opkijken wanneer ‘het Binnenhof als werkplek zo weinig aantrekkingskracht uitoefent op jongeren, vrouwen en mensen in het algemeen die de klok niet in 1975 hebben stilgezet.’

    Blijft de vraag waarom zo’n kabinetsformatie zo lang moet duren. Politiek correspondent Marc Chavannes kritiseert niet alleen die gang van zaken met onwezenlijk gedetailleerde afspraken en ‘het volk dat het nakijken heeft’. Hij schrijft zelf ook regeerakkoord in 12 hoofdpunten, waarmee een groenrechtse coalitie meteen naar Pasen aan de slag kan.

    Motto voor Rutte 3: ‘Samenleven. Naar een nieuw Nederland voor iedereen’.

    Punt 4:’Bedrijven zijn uitingen van het menselijk vernuft om producten en diensten te leveren waar vraag naar is. De overheid bevordert een klimaat waarin innovatie mogelijk is.’

    Punt 6: ‘Nederland streeft op alle denkbare terreinen een dynamische rol na om de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs te halen. Het belastingstelsel wordt stapsgewijs vereenvoudigd.’

    Chavannes wijst erop dat de omstandigheden elk kabinet dwingen tot improviseren. ‘Het gaat er om dat een ploegje ministers aan het werk gaat met gemeenschappelijke uitgangspunten en de wil er samen uit te komen. Als zij daartoe bereid en in staat zijn kunnen ook VVD, CDA, D66 en GroenLinks samen een kabinet vormen.’

    `Het gaat er om dat een ploegje ministers aan het werk gaat met gemeenschappelijke uitgangspunten'

  10. De Turkse president Erdogan heeft de afgelopen jaren gewerkt aan het invoeren van een autoritair regime met een duistere islamistische kant, stelt de Wall Street Journal in een commentaar. Hij maakt van Turken lijfeigenen.
    ‘Met het referendum zondag probeert hij te oogsten en de resten van een liberale democratie af te schaffen. Peilingen tonen een lichte voorsprong voor de ja-stemmers. Erdogan zal, als hij wint, Turkije als president leiden tot 2029. Sinds de coup van afgelopen zomer heeft de regering meer dan 140.000 Turken ontslagen of gevangen gezet en 169 kranten en tv-stations gesloten.
    'Parallel daaraan heeft Erdogan zijn anti-westerse retoriek opgevoerd. Ankara beschuldigde de Duitse en Nederlandse regering van ‘nazi-praktijken’ omdat ze pro-Erdogan bijeenkomsten verboden. ‘Dit vond allemaal plaats onder het huidige parlementaire system waar de oppositie tenminste een paar excessen van Erdogan kan aanpakken. Als deze zijn zin krijgt wordt het parlementaire system nog marginaler. De toekomst ziet er sowieso slecht uit. Kiezers kunnen kiezen uit tinten zwart. Als Erdogan dit weekend verliest zal hij harder doorgaan met het onderdrukken van tegenstanders en het Turkse nationalisme opzwepen met een zinloze oorlog tegen de Koerdische minderheid.
    'Als hij wint wordt de mogelijkheid de AKP democratisch macht te ontnemen afgesloten. Het gevaar voor het Midden-Oosten en de NAVO-bondgenoten is dat het land zich ontwikkelt tot een islamistische staat zoals Iran, maar dan soennietisch.
    'Erdogan kon in zijn beginperiode velen bekoren als een islamistisch leider die democratische normen respecteerde. De treurige ironie wil dat zijn huidige streven bij velen in het Westen tot de conclusie zal leiden dat islam en democratie niet samengaan.'

    Is de Turkse democratie nog te redden, vraagt hoogleraar Elmira Bayrasli zich af in een opiniestuk in de New York Times. ‘De Europese Unie opende onderhandelingen in 2005 over het Turkse lidmaatschap omdat hij burgerlijk toezicht liet houden op de militairen. Maar in 2006 wilde Erdogan een ‘Amerikaans presidentieel systeem’ invoeren om de macht van de militairen – de verdedigers van de seculiere staat – in te perken. Deze zomer voerde hij de noodtoestand in. Daardoor kan het parlement alleen nog ja of nee zeggen op wetsvoorstellen van de president en werd de macht van de militairen nog verder ingeperkt. Met meer macht kan Erdogan ‘de terroristen verslaan’, stelt hij. Turkije heeft zich inmiddels steeds verder van het Westen verwijderd. Conservatieve moslims waarderen zijn oorlogszuchtige taal tegen Duitsland en Nederland (‘Nazi-praktijken’). Zij zullen zondag op hem stemmen, maar het is nog te vroeg om uit te maken of zij winnen. Als de nee-stemmers winnen dan zal hij zich opwerpen als een verdediger van de natie die wordt belegerd. En daarmee de steun verwerven van nationalisten. Of hij verlengt de noodtoestand, misschien wel voor altijd Hoe dan ook, Turkije heeft een ‘nee’ nodig op zondag.
    'Een afwijzing van Erdogan voorstellen zou het besef levend houden dat, als deze president weg is, Turkije eindelijk de macht van zijn heersers kan proberen in te perken, en misschien ooit een democratie zal zijn.'

Volg en lees meer over:

Reacties (2)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
  • Starfish Prime -
    Wat een mooie foto van Jaap de Hoop Scheffer zo van opzij genomen . Ik begin ineens te geloven dat hij van Joodse oorsprong is!
  • ruud volkskrant -
    Geen zwarte en witte scholen, geen achterstandswijken, geen jong en oud, geen arm en rijk..Je noemt het probleem gewoon niet, en dan bestaat het niet meer.