1770192
Gemolesteerde homo-activisten in St.-Petersburg. © AP

'Ook Ireen Wüst kan- als biseksueel - in Sochi in de cel terechtkomen'

Opinie In Rusland is 'afwijking van de gezinsnorm' een vergrijp. Ook tijdens de Winterspelen in Sochi. Dat schrijft Boris Dittrich. 'Ireen Wüst moet onbelemmerd kunnen excelleren in de schaatssport zonder het slachtoffer te worden van gelegaliseerde homohaat.'

 
De Russische wet is in strijd met het handvest van de Olympische Spelen

Schaatsten is onze nationale sport. Met Ireen Wüst, die dit jaar drie gouden en twee zilveren medailles won tijdens de wereldkampioenschappen in de Russische stad Sochi, kan Nederland ijzersterk voor de dag komen tijdens de Olympische Winterspelen.

Terwijl ze zich op haar schaatsprestaties richtte, was Wüst zich er waarschijnlijk niet van bewust dat ze straks in datzelfde Sochi kans loopt gearresteerd te worden. Toen ze in januari 2011 bij Paul de Leeuw op tv een interview gaf en in 2012 bij Villa Morero, sprak ze openhartig over haar liefde voor mannen en vrouwen. Wüst legde uit waarom ze het normaal vindt dat ze van iemand als persoon houdt, of het nu een man of een vrouw is.

In Rusland zou zo'n interview onder de reikwijdte van de nieuwe wet vallen en gezien worden als het promoten van biseksualiteit. Als Wüst straks haar hart laat spreken in een interview in Rusland en een minderjarige zou er op de een of andere manier weet van krijgen, dan loopt ze grote kans een boete te krijgen, maximaal vijftien dagen in hechtenis te worden genomen, en Rusland uitgezet te worden. Geen gouden medailles meer voor haar, simpelweg omdat ze gebruik heeft gemaakt van haar recht op vrijheid van meningsuiting.

Zwarte schaduw
Tijdens deze warme zomerdagen is het moeilijk om je voor te stellen dat over een half jaar de Olympische Winterspelen plaatsvinden. Over de besneeuwde heuvels van het Russische Sochi hangt echter een zwarte schaduw. Deelnemers en fans van de Spelen lopen het risico om gearresteerd en gedeporteerd te worden als ze zich voor gelijke rechten voor homo's uitspreken. En daarvoor hoef je echt geen filmmaker te zijn die Russen over homoseksualiteit interviewt tijdens een festival, zoals afgelopen week vier Nederlandse filmmakers in Moermansk is overkomen.

Volgens de mededelingen van de politie hadden de vier Nederlandse documentairemakers de voorwaarden van hun visum en de bepalingen van de 'propagandawet' overtreden.

Onlangs trad een homovijandige, discriminerende wet in werking die het verbiedt onder minderjarigen informatie te verspreiden die 'niet-traditionele familierelaties promoot'. Onder het mom van het beschermen van kinderen maakt de wet een grove inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Elke uiting die homo's, lesbiennes, biseksuelen of transgenders (LHBT) steunt, is uit den boze. De nieuwe wet demoniseert Russische LHBT-mensen en maakt hen extra kwetsbaar voor treiterijen en geweld. De wet is niet alleen op Russische burgers van toepassing, maar op iedereen die publiekelijk in Rusland homoseksualiteit in een positief daglicht plaatst.

Homohaat
Deze wet is in strijd met het Olympisch Handvest dat de menselijke waardigheid promoot. Het handvest verwerpt elke vorm van discriminatie op grond van ras, godsdienst, politiek, gender of op welke andere grond dan ook. Daarnaast is de wet in flagrante strijd met Ruslands internationale verplichtingen om non-discriminatie en respect voor de vrijheid van meningsuiting te garanderen.

In 2011 hebben de Russische autoriteiten geweigerd de Russische organisatie Pride House Sochi te erkennen. Het bestuur ervan wilde homohaat in de sport bestrijden tijdens de Olympische Winterspelen. Uiteindelijk is het bestuur van het Sochi Pride House naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens gestapt om de weigering ongedaan te maken en alsnog een vergunning te verkrijgen.

Het eerste Olympische Pride House was voor de Olympische Winterspelen van 2010 in Vancouver opgericht. Het bood informatie over homohaat in de sport en was een ontspanningsplek voor LHBT-atleten tijdens de Spelen. In 2012 functioneerde een zelfde soort Pride House tijdens de Zomerspelen in Londen. Het is te betreuren dat de ontluikende Pride House-traditie door Rusland in de kiem wordt gesmoord.

De propagandawet en de afwijzing van het Olympische Pride House zijn vormen van discriminatie die de Olympische gedachte schaden en zijn in strijd met het Olympisch Handvest. Ze vormen ook een inbreuk op Ruslands verantwoordelijkheden als gastheer van de Spelen.

Onlangs gaf het Internationaal Olympisch Comité (IOC) een verklaring uit: 'Laat het duidelijk zijn dat sport een mensenrecht is dat voor iedereen toegankelijk moet zijn, ongeacht ras, geslacht of seksuele oriëntatie. De Spelen zelf moeten openstaan voor iedereen, zonder discriminatie. Dat geldt voor toeschouwers, medewerkers, journalisten en natuurlijk de atleten zelf. We zouden ons in de sterkst mogelijke termen verzetten tegen elke poging om dit principe in gevaar te brengen.'

Helder signaal
Dit zijn mooie woorden, maar ze zijn ontoereikend. Het IOC moet aanvullende stappen zetten om een helder signaal aan de Russische autoriteiten af te geven dat discriminatie tegen mensen gebaseerd op hun seksuele oriëntatie volstrekt in strijd is met Ruslands mensenrechten en Olympische verplichtingen.

Het IOC moet van Rusland garanties afdwingen dat de homovijandige wet niet toegepast zal worden en dat de autoriteiten andere discriminerende maatregelen tegen LHBT-mensen in Rusland achterwege zullen laten. Ook moeten de Russische autoriteiten publiekelijk bekendmaken dat zij, als gastheer van de Winterspelen, de veiligheid en vrijheid van meningsuiting verzekeren van atleten, trainers, fans en al diegenen die de Winterspelen bij zullen wonen. Het IOC moet zich publiekelijk ondubbelzinnig uitspreken voor de rechten van LHBT-mensen en Rusland als gastheer van de Spelen oproepen te stoppen met elke vorm van discriminatie.

Ireen Wüst moet zich straks geen zorgen hoeven maken als ze in een interview tijdens de Winterspelen wil zeggen dat haar biseksualiteit een integraal onderdeel van haar persoonlijkheid is. Wüst moet onbelemmerd kunnen excelleren in de schaatssport zonder het slachtoffer te worden van gelegaliseerde homohaat.

Boris Dittrich is directeur Seksuele Minderheden van Human Rights Watch.