1275281
Man leest ontslagbrief. © ANP

'Nieuw ontslagrecht komt nu ongelegen'

Opinie De ondoordachte hervorming van het ontslagrecht heeft een hele reeks negatieve effecten, die onder meer zullen resulteren in een hogere hypotheekrente, betoogt hoogleraar Alfred Kleinknecht.

De ondoordachte hervorming van het ontslagrecht heeft een hele reeks negatieve effecten, die onder meer zullen resulteren in een hogere hypotheekrente.

Diverse instanties hebben in de afgelopen jaren gewaarschuwd voor problematische hypotheekschulden van Nederlandse gezinnen. Dit probleem wordt verscherpt doordat de huizenprijzen blijven dalen en meer huishoudens 'onder water' komen te staan. Het Lenteakkoord van de Kunduz-coalitie giet extra olie op het vuur. De risico's van banken op wanbetaling worden via vier kanalen verhoogd.

Oudere werknemers
Ten eerste wordt het straks makkelijker om oudere werknemers te ontslaan, aangezien hun opgebouwde ontslagvergoedingen stevig worden beperkt. De verhoogde kans op ontslag is een extra risico voor de hypotheekverstrekker, vooral ook door de zeer lage kansen op een (goede) baan voor ontslagen ouderen. Veel ontslagen 50-plussers zullen een precaire baan als 'werkende armen' moeten aanvaarden of een armoedig bestaan als zzo'er (zelfstandige zonder opdrachten). Of ze komen in de bijstand terecht. Dit is allemaal niet bevorderlijk voor hun kredietwaardigheid.

Ten tweede is er de - soms forse - terugval in inkomen zodra men in de WW terechtkomt, vooral voor de iets hogere inkomens. Paul Koopman en Eddy Haket wezen hier terecht op in hun opiniestuk over de hervorming van het ontslagrecht(O&D, 5 juli). De ontslagvergoedingen dienen nu nog als een zeer welkome buffer om wanbetaling bij hypotheken te voorkomen. Deze buffer wordt fors verkleind en dit verhoogt de risico's van de bank.

Ten derde wordt dit laatste probleem nog verscherpt doordat (lagere) ontslagvergoedingen aangewend zullen moeten worden voor scholing. Dat is een erg onliberale vorm van betutteling: de overheid weet beter dan de burger hoe die zijn geld het best kan besteden en zij legt dit ook nog dwingend op. Opmerkelijk dat partijen als D66 en VVD hiermee akkoord gingen; Adam Smith zal zich bij dit soort 'liberalisme' in zijn graf omdraaien. Deze bevoogding verhoogt ook weer de risico's voor de banken.

Armslag
Ten vierde staat in een aantal partijprogramma's de eis om de maximale WW-duur te verkorten. Ook dit verkleint de financiële armslag voor hypotheekbezitters. De kortere looptijd van de WW verhoogt bovendien de druk op ouderen om precaire banen of de status van zzp'er te aanvaarden, wat de kans op doorbetaling van rente en aflossingen even-eens beperkt.

Dit alles komt op een uiterst ongelukkig moment. Het overleven van de euro is nog niet zeker. Onze banken hebben erg veel geld uitgeleend aan Zuid-Europese landen die nog niet uit de gevarenzone zijn. De ratingbureaus kijken al kritisch naar Nederland vanwege de schade die door bezuinigingen aan de Nederlandse economie wordt toegevoegd - en vanwege de problematische hypotheekschulden.

Ergo, de nieuwe ontslagregels verhogen de risico's op wanbetaling bij hypotheken. In een efficiënte markt leidt dit tot hogere rentevoeten op hypotheken, omdat banken hogere risicopremies in hun rentes moeten verwerken. Het is daarom slechts een kwestie van tijd eer u als huizenbezitter een voorstel zult ontvangen voor een hogere hypotheekrente.

Alfred Kleinknecht is hoogleraar economie aan de TU Delft.