Honderden Hondurezen lopen mee in de begrafenisstoet van de vermoorde activiste Berta Caceres.
Honderden Hondurezen lopen mee in de begrafenisstoet van de vermoorde activiste Berta Caceres. © EPA

Nederlandse ontwikkelingsbank financiert geweld

De Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) moet haar investering in de Agua Zarca dam in Honduras direct stopzetten. Het project is in tegenspraak met internationale mensenrechten en zaait geweld.

Berta's dood moet gezien worden in het licht van haar strijd tegen de Agua Zarca dam

'De Financierings-Maatschappij Ontwikkelingslanden (FMO) is medeplichtig aan moord en mensenrechtenschendingen', stelde de gerenommeerde Hondurese mensenrechtenactiviste Berta Cáceres in 2014. Twee weken geleden op 3 maart is Berta in haar huis vermoord. De volgende ochtend werd haar lichaam door de politie in een zak gewikkeld, in de laadbak van een pickup gegooid, en afgevoerd naar het autopsiecentrum in de hoofdstad Tegucigalpa. 

Een verklaring had de politie al klaar: een ordinaire roofoverval. De aanval kwam echter niet uit het niets. Jarenlang heeft Berta blootgestaan aan hevige criminalisatie en doodsbedreigingen, en haar dood moet gezien worden in het licht van haar strijd tegen de Agua Zarca dam, een project gefinancierd door de FMO.

De moord heeft een schok teweeggebracht in heel Latijns-Amerika, en leidt tot hevige protesten.  Berta, oprichtster van de organisatie COPINH (Raad van Inheemse Organisaties in Honduras), kwam op voor het milieu en de landrechten van de Lenca bevolking.

Zowel nationaal als internationaal is ze bekend geworden om haar strijd tegen de bouw van het hydro-elektrische project Agua Zarca, dat hevige weerstand krijgt van de lokale bevolking.  Dit is niet het enige damproject van FMO dat in opspraak is geraakt; ook in Guatemala en Panama hebben dergelijke projecten geleid tot hevige conflicten met de inheemse bevolking. De bank zou zich moeten terugtrekken uit het Agua Zarca project.

Repressie van protest

Eén van de leiders van COPINH werd doodgeschoten terwijl het leger optrad om protest tegen de dam neer te slaan

De Agua Zarca dam wordt gebouwd door het Hondurese bedrijf DESA op het territorium van het Lenca volk. FMO is een semi-publieke bank gespecialiseerd in investeringen in zogenoemde 'duurzame ontwikkelingsprojecten' in ontwikkelingslanden, waaronder private waterkrachtcentrales en windmolenparken. De rol van FMO past binnen de huidige trend van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid, waarin de nadruk steeds meer komt te liggen op handel in plaats van hulp. 

Honduras staat er echter om bekend dat mensenrechtenactivisten hun leven niet zeker zijn. Er heerst een klimaat van dreiging en repressie. In 2015 constateerde de NGO Global Witness nog in haar rapport 'How many more?' dat Honduras één van de gevaarlijkste landen ter wereld is voor milieuactivisten.

Agua Zarca is al sinds de aanvang onderwerp van hevig conflict. In strijd met internationale mensenrechten  en FMO's eigen standaarden, heeft de lokale bevolking geen enkele inspraak gehad in de komst van het project. In 2013 werd één van de leiders van COPINH doodgeschoten terwijl het leger optrad om protest tegen de dam neer te slaan. De komst van de dam heeft grote verdeeldheid gezaaid tussen en binnen de dorpen. In Honduras is het Agua Zarca conflict uitgegroeid tot een casus van symbolische waarde voor andere landgerelateerde conflicten. 'Als zelfs de meest controversiële dam van Honduras doorgedrukt kan worden, kunnen de Hondurese overheid en buitenlandse investeerders ook in de rest van het land vrij hun gang gaan', aldus leden van COPINH.

Nederlandse verantwoordelijkheid

FMO heeft nooit geluisterd naar Berta en bijgedragen aan het geweld dat Honduras teistert

In een verklaring stelt minister Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking dat de moord op Berta Cáceres pijnlijk duidelijk maakt dat er nog veel werk te doen is door mensen zoals zij:  'Pas als de rechten van kwetsbare groepen worden beschermd en gerespecteerd, komt er een einde aan dit soort geweld'.  FMO, voor 51 procent in handen van de Nederlandse staat,  heeft echter nooit geluisterd naar Berta en zodoende bijgedragen aan het geweld dat Honduras teistert.

Berta is verheven tot martelaar in de strijd tegen Agua Zarca, die COPINH niet zal opgeven. De bank is er vanaf het begin op gewezen dat Agua Zarca in tegenspraak is met internationale mensenrechten en dat het project samengaat met geweld en repressie. Toch is FMO haar investering altijd blijven verdedigen met als argument dat de dam ontwikkeling brengt. Als FMO doorgaat met de financiering van dit project, toont ze geen respect voor de opvattingen van de inheemsen. Dan zal de dood van een van de meest vooraanstaande mensenrechtenactivisten van Latijns-Amerika voor niets zijn geweest.

Nick Middeldorp is socioloog en heeft in 2013 een half jaar veldonderzoek gedaan in Honduras.  Gedurende 2015 onderhield hij contact met COPINH voor een onderzoek naar consultatieprocessen van inheemse bevolking.

Anne de Jonghe is antropoloog en bracht in januari 2016 een maand door in Honduras, waar zij onderzoek deed naar het Agua Zarca project, in samenwerking met COPINH.

Jordy Willems studeert politicologie en bracht in januari 2016 eveneens een maand door in Honduras. Hij werkte aan hetzelfde onderzoek als De Jonghe.  

Reacties (2)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Hazlo -
    Nederlands ontwikkelingsgeld speelt niet alleen daar maar overal in de 3e wereld een zeer kwalijke rol. Behalve dat dit het uitsterven van inheemse volken bevorderd zorgt het ook voor een enorme bevolkingsexplosie, grootschalige vernietiging van de natuur, het uitsterven van dieren, uitputting van grondstoffen, oorlog en corruptie, uitstoot van Co2 en andere rotzooi en miljoenen gelukzoekers die naar Europa willen. Kortom, met dit soort ontwikkelingshulp wordt de Nederlandse belasting betaler door zijn links christelijk liberale regenten gedwongen om zijn eigen ondergang te financieren¿.!
  • Warkoming -
    Banken zijn geen liefdadigheidsinstellingen. De goeden niet te na gesprongen. Denk aan woekerpolissen of investeringen in de wapenindustrie.