De Kamer wordt een plek waar burgers zichzelf en hun standpunten in al hun veelkleurigheid vertegenwoordigd zien: alle meningen
De Kamer wordt een plek waar burgers zichzelf en hun standpunten in al hun veelkleurigheid vertegenwoordigd zien: alle meningen © ANP

Misschien moet er nu geen regeerakkoord komen, maar een regeeragenda

Burgers moeten serieus worden genomen en het politieke gesprek aan gaan

Maak van de Kamer een forum waar wordt besloten over alle standpunten die burgers inbrengen.

In zijn stuk 'Niet de mensen moeten in de pas lopen, maar de macht' (O&D, 6 juni) betreurt Menno Hurenkamp de politieke versplintering bij de laatste verkiezingen. En nu hebben we een heel moeizame formatie, zelfs een surplace (die moest ik opzoeken overigens).

Maar als het nu eens anders is? Politieke versplintering is dan geen teken van zwakte, maar van kracht. Nieuwe politieke partijen zijn - toegegeven, soms wat instabiele - pogingen een nieuwe ordening aan te brengen in het politieke landschap.

'Dit is waar we de komende tijd over gaan praten. Wat er uit die besluitvorming komt, dat zien we wel.'

Een landschap dat gemaakt wordt door mensen die meer van elkaar verschillen dan ooit. Maar die elkaar, gelukkig, nog steeds vinden in de wens om die enorm uiteenlopende wensen en idealen op een vreedzame manier met elkaar te verzoenen. Via democratische besluitvorming. Nog wel.

De grote vraag is wat op dit moment het belangrijkste doel moet zijn van een regering: is dat daadkrachtig en met enige snelheid besluiten nemen? Of is het eerder de boel bij elkaar houden?

Bijna een jaar geleden (O&D, 24 juni 2016) pleitte ik hier voor een regering zonder regeerakkoord. Regeren zonder van tevoren gemaakte afspraken, maar keer op keer moeizaam een meerderheid uitonderhandelen. En nu zijn we in de situatie terechtgekomen waarin dat onderhandelen inderdaad het belangrijkste wordt. Belangrijker dan het voortvarend dossiers aftikken dankzij in onzichtbaarheid besloten compromissen.

Misschien moet er nu geen regeerakkoord komen, maar een regeeragenda: 'Dit is waar we de komende tijd over gaan praten. Wat er uit die besluitvorming komt, dat zien we wel.'

Dat staat in ieder geval garant voor een levendig debat, want er is nog wat bij te winnen.

En dan is de Kamer die dat debat gaat voeren vooral een forum. Een plek waar burgers zichzelf en hun standpunten in al hun veelkleurigheid vertegenwoordigd zien. Op de plek waar het er nu weer toe doet om een mening te laten horen. Alle meningen.

Parlementaire besluitvorming is een vreedzame manier om het serieus botsen van verschillende standpunten op te lossen

Laten we vooral niet vergeten dat parlementaire besluitvorming een vreedzame manier is om het serieus botsen van verschillende standpunten op te lossen. Het is van belang dat die standpunten van burgers in de Kamer niet alleen zichtbaar langskomen, maar ook met vuur en passie worden verdedigd. Alle standpunten. Dat je niet altijd kunt winnen, dat snappen mensen wel. Maar politieke besluitvorming, en de verschillende keuzes die worden verdedigd, moet veel aansprekender worden.

En wie gaat die Kamerleden dan aanspreken? De burgers. Burgerschap staat nu, in de analyse van Hurenkamp, vooral voor betutteling, en daar hebben mensen genoeg van. Ze willen serieus genomen worden. Maar ook dit kun je omkeren. Je hoeft namelijk helemaal niet te wachten totdat de overheid jou als burger serieus gaat nemen. Dat kan je ook zelf doen. Door je met de besluitvorming te gaan bemoeien. Het politieke gesprek aan te gaan.

Een van de grootste risico's die de rechtsstaat nu bedreigen, is dat er te veel mensen zijn die denken dat politiek niets voor hen is

Een van de grootste risico's die de rechtsstaat nu bedreigen, is dat er te veel mensen zijn die denken dat politiek niets voor hen is. Omdat de besluitvorming onbegrijpelijk is. Of toch al helemaal voorgekookt. Door mensen met een academische opleiding. Het is voor de stabiliteit van het vreedzame systeem van democratische besluitvorming nu echter van het allergrootste belang dat het geen mensen uitsluit. Dat kan de titel zijn van de regeeragenda: 'En we sluiten niemand uit.'

We leven in onvoorstelbaar spannende en intense tijden. De maatschappelijke vragen die we moeten oplossen zijn groter dan ooit. Daar past een nieuw soort Kabinet van Nationale Eenheid bij. Eenheid met de samenleving wel te verstaan. Een kabinet dat zich verenigt rond een open agenda, om zo de oplossingen in een voortdurende verbinding en in gesprek met alle geledingen van de samenleving te zoeken.