De minister van Buitenlandse Zaken van India Salman Khurshid (L) wordt begroet door premier Mark Rutte voor aanvang van de Nuclear Security Summit, vorig jaar.
De minister van Buitenlandse Zaken van India Salman Khurshid (L) wordt begroet door premier Mark Rutte voor aanvang van de Nuclear Security Summit, vorig jaar. © ANP

Mark Rutte, pleit in India voor vrije mening en organisatie

Bezoek India Premier Rutte moet India erop wijzen dat economische groei samenhangt met een levendig maatschappelijk middenveld.

Auteurs

Gerard Oonk is directeur van de Landelijke India Werkgroep

Sylvia Borren is directeur van Greenpeace Nederland

Marinus Verweij is voorzitter van de Raad van Bestuur van ICCO

Ton Heerts is voorzitter van de FNV

Leo Hartveld is voorzitter Mondiaal FNV

Eduard Nazarski is directeur van Amnesty International

Van 4 tot en met 6 juni brengt premier Rutte samen met minister Ploumen, staatssecretaris Dijksma en zestig bedrijven een bezoek aan India. Nederlandse vertegenwoordigers van ontwikkelings-, milieu- en mensenrechtenorganisaties (ngo's) zullen geen deel uitmaken van deze delegatie. De Indiase ambassade heeft te kennen gegeven hun geen visa te zullen verstrekken.

Het bezoek vindt plaats in een context waarin het recht op publieke participatie en organisatie en het recht op vrijheid van meningsuiting steeds meer onder vuur liggen in India. Veel buitenlandse ngo's, waaronder Nederlandse, wordt samenwerking met Indiase maatschappelijke organisaties onmogelijk gemaakt. Visa worden vaak niet verstrekt, vergunningen voor financiële steun worden niet gegeven en zelfs bankrekeningen worden geblokkeerd.

Het Indiase ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een reeks ngo's, waaronder ICCO en Greenpeace, op een zwarte lijst geplaatst en heeft zelfs bankrekeningen, onder meer van Greenpeace India, bevroren.

Hiervoor worden vaak ongefundeerde beschuldigingen van onrechtmatige financiële transacties als reden aangevoerd. Daardoor dreigt Greenpeace India, met 340 medewerkers, haar kantoor binnenkort te moeten sluiten. Ook de Ford Foundation, Danida en een reeks Indiase maatschappelijke en mensenrechtenorganisaties zijn hier het slachtoffer van.

The New York Times schreef onlangs dat de Indiase premier Narendra Modi 'een ambitieuze agenda heeft om miljoenen mensen uit de armoede te halen en een grotere rol op het wereldtoneel te spelen. Maar het is bijna zeker dat Modi niet in staat zal zijn de investeringen die hij nodig heeft aan te trekken als hij tegelijkertijd een repressieve sociale orde oplegt en het belangrijkste voordeel van India - een stevige democratie - ondermijnt.'

De Amerikaanse ambassadeur Richard Verma verwacht een 'potentieel verkoelend effect' tussen beide landen als de regering-Modi doorgaat met haar hardhandige optreden tegen de ngo's.

Een gezonde economische ontwikkeling kan niet los worden gezien van een levendig maatschappelijk middenveld

India is de grootste democratie ter wereld, met een rijke traditie van maatschappelijke organisaties, debat en opkomen voor de belangen van de meest rechtelozen en het milieu. Een land met veel economische potentie, zoals de begeleidende tekst bij de handelsmissie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland uitlegt: 'Premier Modi heeft verbetering van het investeringsklimaat tot speerpunt van zijn beleid gemaakt. Zijn initiatieven als 'Make in India', 'Clean India' en '100 smart cities' bieden volop kansen voor Nederlandse bedrijven, vooral wanneer deze specifieke kennis en technolo-gie leveren die geschikt is voor de Indiase markt.'

In de beleidsnota Respect en recht voor ieder mens onderschrijft de Nederlandse regering het belang van onafhankelijke maatschappelijke organisaties en het risico van beperkingen die hun worden opgelegd door repressieve wetgeving.

Wij roepen premier Rutte dan ook op om niet alleen de economische samenwerking van India met Nederland te bevorderen, maar ook aandacht te vragen voor de onontbeerlijke rol van maatschappelijke organisaties in India.

Een gezonde economische ontwikkeling kan niet los worden gezien van een levendig maatschappelijk middenveld, met respect voor de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten.

Wij vragen premier Rutte de Indiase autoriteiten erop te wijzen dat de beperkingen die aan Greenpeace en andere ngo's worden opgelegd in strijd zijn met de grondwettelijke bescherming van het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vereniging en vergadering.