Manon Stravens
Manon Stravens © Selma Zijlstra

Manon Stravens: 'Iedereen denkt: heel erg, maar waarom moeten wij het oplossen?'

De vluchtelingenstroom naar Europa beheerst het nieuws vandaag - en vooral die ene foto van het Syrische jongetje dat op het Turkse strand is aangespoeld. Hoe kijkt Manon Stravens, journaliste en auteur van een boek over Boko Haram, hier tegen aan?

Die foto. Ik neem aan dat u die ook heeft gezien?
'Ja. Gisteravond laat. Je kijkt er naar en voelt het direct binnenkomen. Het is zo afschuwelijk.'

Toch worden we al weken overspoeld door hartverscheurende foto's van vluchtelingen die Europa proberen binnen te komen. Wat maakt deze zo anders?
'Poeh, dat is moeilijk om onder woorden te brengen. Er was eerder zo'n foto, toen er zoveel migranten tegelijk waren verdronken. Van een klein meisje in een roze jurkje dat in het felblauwe water van de Middellandse Zee dreef; dat deed ook zo'n pijn om te zien. Maar wat het nu is? De hulpeloosheid? Het is zo'n klein kind. Het ligt daar zo alleen. Dood. Het is zó onrechtvaardig. Dit kind is in al zijn onschuld meegesleurd door de tragedie van zijn tijd.

'Wat ik dan ook denk is... de kracht van een beeld. Er zijn zoveel verhalen over vluchtelingen en over hun leed, maar die hebben niet de impact die deze ene foto heeft. Dit plaatje zeg zo veel.

'En het is een klein kind he. Op de meeste andere foto's staan volwassenen. Jonge mannen. Dat voedt bij veel mensen ook de angst dat Europa wordt bestormd. Maar zo'n kind is geen 'gelukszoeker'.'

Het gaat om 200.000 Syriërs terwijl er in de Europese Unie ruim 500 miljoen mensen wonen. Dat zet het voor mij weer in perspectief

Voelt u die angst zelf ook? Dat er misschien teveel mensen naar Europa willen komen?
'Absoluut niet! Kijk, je hebt de beeldvorming, de angst voor onbekende feiten die je overvallen, en de echte cijfers. Het zijn veel mensen, zeker, maar het gaat om 200.000 Syriërs terwijl er in de Europese Unie ruim 500 miljoen mensen wonen. Dat zet het voor mij weer in perspectief.  Kijk naar Libanon: daar worden een miljoen Syriërs opgevangen door 4 miljoen inwoners. Een kwart van de bevolking!

'Nu duurt de oorlog in Syrië al jaren en die is altijd gruwelijk geweest. Waarom komen er nu ineens zoveel meer mensen vergeleken met vorige zomer - dat vraag ik me dan wel af.'

We zien in de media en op social media al maanden veel gemopper om de vluchtelingen. Denkt u dat zo'n foto daar iets in kan veranderen?
'Ja en nee. Vandaag bellen mensen plotseling massaal met het COA omdat ze vluchtelingen willen helpen en dat is volgens mij niet eerder gebeurd. Heel mooi hoor, maar dit zijn niet de mensen die eerder van die hufterige opmerkingen maakten over vluchtelingen.  Maar is dat niet de emotie van het moment? Gaan al deze mensen zich nu blijvend inzetten om duurzame kwalitatief betere opvang te regelen? Ik vrees van niet.'

De Commissievoorzitter van de Europese Unie Juncker wil de lidstaten volgende week oproepen om in elk geval wel veel meer asielzoekers op te nemen: vier keer meer dan nu is afgesproken. Gaan de landen dat accepteren?
'Daar heb ik weinig vertrouwen in want er werd eerder al gesputterd over het herverdelen van 50.000 asielzoekers. Iedereen vindt het heel erg, maar waarom moeten wij dat oplossen, lijkt iedereen wel te denken. Laat ze dat in de regio zelf doen. Of in Italië en Griekenland, waar die mensen aan land komen. Of zoals je vandaag weer hoorde: dat Hongarije vindt dat het een probleem van Duitsland is.

'Waarom al die angst? Het zou in dit welvarende Nederland om 8.000 asielzoekers gaan. Mensen die veilig willen zijn. Bovendien: het is van alle tijden en het speelt over de hele wereld. Waarom zo krampachtig, vraag ik me dan af.'

In Nigeria hebben ze die foto niet gezien

Deze week is uw boek uitgekomen, 'De opstand van Boko Haram' over de Nigeriaanse terreurorganisatie. Haalt de foto van het Syrische jongetje in Nigeria ook het nieuws?
'Nee. Ik heb er vandaag nog naar gevraagd maar mensen daar hebben de foto niet gezien. Ze hebben hun eigen problemen, zeggen ze.'

Want door Boko Haram is er in Nigeria ook een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen. Waar gaat die heen?
'Het grootste deel blijft in Nigeria: het land telt anderhalf miljoen binnenlandse vluchtelingen. Maar mensen gaan steeds vaker de grens over. In sommige dorpen en steden langs de grens is het bevolkingsaantal ondertussen verdubbeld. En ook daar zie je angst. Zoals in Europa vreest dat zich IS-strijders onder de Syrische vluchtelingen bevinden, zijn Nigeriaanse buurlanden bang voor infiltratie van Boko Haram. Daarom worden vluchtelingen steeds vaker weer teruggestuurd naar Nigeria.'

En dat is in Nigeria dan weer nieuws.
'Niet eens. Het is een groot land en in een stad als Lagos, die ver weg ligt van de gebieden waar Boko Haram actief is, hebben mensen en weinig aandacht voor. Ook omdat journalisten het gebied niet in kunnen en er dus vrijwel geen verslaggeving mogelijk is.'

Heeft u vandaag nog nieuws gelezen waar u ook een beetje vrolijk van werd?
'Niet veel helaas. Maar de prijs voor die Iraanse fotografe Newsha Tavakolian dat vond ik mooi. En een reportage van Sander van Hoorn van de NOS over het uitgaansleven in Damascus. Dan zie je dat er nog steeds een andere kant is van Syrië, met gewone jongeren die willen dat hun leven door gaat.'

Dit is aflevering 557 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.