Leer kinderen zelf morele beslissingen te nemen
© ANP

Leer kinderen zelf morele beslissingen te nemen

Kinderen leren moreel gedrag door er zelf mee in aanraking te komen, niet door bang te zijn voor de gevolgen als ze niet doen wat hun ouders willen.

Sheila Sitalsing is de beste columnist van Nederland. Scherp, kritisch, inhoudelijk op de hoogte. Opvallend en ronduit teleurstellend is het dan ook hoeveel planken ze misslaat met haar lofzang op de autoritaire Surinaamse opvoeding (Magazine, 30 mei).

Volgens Sitalsing kweken Nederlanders met hun gepraat, overleg en weke knieën onaangepaste, driftige narcistjes die niet weten hoe ze zich in de openbare ruimte moeten gedragen. Nee, dan de Surinaamse (of Caribische, of in ieder geval niet-Nederlandse) opvoeding. Die weten tenminste hoe het hoort. Niet omdat ze een soort aangeboren moreel kompas hebben of een feilloos ontwikkeld geweten. Nee, het Surinaamse kind doet wat er van hem of haar gevraagd wordt, omdat dat er - niet zelden letterlijk - ingeramd is.

Onderzoek

Door goed gedrag af te dwingen, leg je niet meer dan een laagje fineer over het kind

Het zou fijn zijn als Sitalsing er eens een onderzoek (of twee, doe eens gek) had bijgehaald om haar stelling te staven. Dan zou ze wellicht gelezen hebben over het onderzoek van pedagoge Rianne Kok van de Universiteit Leiden, die in haar proefschrift concludeert dat kinderen door uitleg en afleiding beter leren hun emoties en gedrag te beheersen dan door een autoritaire en afstraffende opvoedstijl.

Ja, met macht kun je op korte termijn veel gedaan krijgen, zeker bij kleine kinderen. Je pakt ze op, legt ze over de knie of zet ze in de hoek en herhaalt dit net zo lang tot ze wel beter weten. Vroeg of laat past een kind zich aan. Maar léért het er ook wat van? Kinderen groeien op en zijn niet meer bang voor je of afhankelijk van je. Door goed gedrag af te dwingen, leg je niet meer dan een laagje fineer over het kind, dat weinig zegt over of het een goed mens is, en ook blijft.

Opvoeden is zoveel meer dan ervoor zorgen dat je kinderen zich gedragen. Natuurlijk zijn vaardighedenals beleefdheid en vriendelijkheid nuttig in het sociale verkeer, maar daar zou de focus niet op moeten liggen. Het zijn slechts smeermiddelen om het sociaal verkeer te versoepelen. De crux zit in de vraag: hoe leert een kind om zelf de goede, morele beslissingen te nemen?

Mishandeling

Uit onderzoek blijkt dat jonge daders van geweldsdelicten thuis vaak weinig in te brengen hebben. Wanneer de dwingende morele stem van de ouders wegvalt in de puberteit, is het voor deze jongeren enorm moeilijk om zichzelf te reguleren. Hoe moet je je leren gedragen in de openbare ruimte als alle controle die je jarenlang gewend was, wegvalt? Welk innerlijk mechanisme moeten deze kinderen aanspreken?

Volgens Sitalsing willen Nederlanders vriendjes zijn met hun kinderen. Surinaamse (of Caribische of in ieder geval niet-Nederlandse) mensen snappen tenminste dat een kind een vormeloze homp klei is die door de ouders in een netjes met twee woorden pratende, beleefde vorm gekneed moet worden. Negen van de tien kinderen in Suriname krijgen te maken met mishandeling. Neuropsycholoog Sila Kisoensingh trok eerder al aan de noodbel: zij spreekt van een 'verloren generatie' met torenhoge schooluitval en gedrags- en leerstoornissen.

Oefening baart kunst

Kinderen leren sociaal en moreel gedrag door er zelf mee in aanraking te komen

Een scherp contrast dus met de lof van Sitalsing voor de Surinaamse opvoeding. Opvoeden is ook zoveel meer dan ervoor zorgen dat kinderen zich 'goed gedragen'. Opvoeden zou ook niet moeten gaan over het 'klaarstomen voor de harde wereld' zoals die nu is, maar over het voorbereiden op een wereld zoals we die het liefst zien. Een wereld waar macht, agressie en geweld niet thuishoren, waarin we ieders behoeften en emoties serieus nemen, zónder daarbij over onze eigen grenzen heen te walsen. Juist binnen de veiligheid van het gezin moet er ruimte zijn om te oefenen met sociaal gedrag, het oplossen van conflicten en het reguleren van je emoties.

Dat het soms betekent dat je als ouder je 'zin' niet krijgt, is een kleine prijs die we daarvoor betalen, geven en nemen is nu eenmaal onderdeel van het leven. Kinderen leren sociaal en moreel gedrag door er zelf mee in aanraking te komen, niet doordat ze bang zijn voor de (letterlijk) pijnlijke gevolgen als ze niet doen wat hun ouders willen.

Volg en lees meer over:

Reacties (1)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Judith Lumbela -
    Eigenlijk heel logisch, vooral dat je je kinderen wilt leren om mensen te worden die de behoeftes en emoties van anderen net zo serieus nemen als die van zichzelf. Maar dat vraagt om het geven van het goede voorbeeld. En daar zullen de meeste ouders ook zelf nog stappen kunnen maken. Ik tenminste wel. Dit artikel bevestigd mijn gevoel dat straffen en belonen niet de manier is. En ik ben geïnspireerd om het anders te gaan proberen. Dank je wel! Want je vervalt zo snel in wat je kent ipv het ideaal Toch