Leerlingen krijgen Engelse les.
Leerlingen krijgen Engelse les. © Guus Dubbelman

Laten we ophouden met het spreken van Engels in Europa

De behoefte om Engels te beheersen neemt af, en met een mogelijke Brexit is het onbestaanbaar dat we Engels in Europa als taal blijven gebruiken.

Het belang van de Engelse taal is wereldwijd aan het afnemen

Nu wij in Europa moeten afwachten wat de Britten gaan stemmen op 24 juni, stel ik mij de volgende vraag: wat blijft nog de rol van de Engelse taal op ons continent? De huidige overheersing van de Engelse taal is veroorzaakt doordat Groot-Brittanië vroeger een wereldrijk was en doordat Amerika (en vooral de Amerikaanse cultuur) na de Tweede Wereldoorlog een enorme invloed heeft gekregen.

Het Engels is uitgegroeid tot dé taal van de wetenschap, de diplomatie en de kunsten. Er zijn websites waar de beheersing van het Engels gemeten wordt en het pleit voor een land als zij hoog op deze lijst scoren (English Proficiency; bedrevenheid in het Engels). Meestal wordt dat veroorzaakt doordat de Engelse films en televisieseries in het betreffende land niet nagesynchroniseerd worden en het onderwijssysteem verder het Engels als tweede taal naast de moedertaal onderwijst.

Dit leidt er toe dat wij in Europa de niet-Engelstalige schrijvers steeds minder lezen, het bezoek aan Franse, Duitse en andere niet-Engelstalige films gering is, enzovoort. En dat is een verlies; onze Europese cultuur is zeer de moeite waard (Pieter Steinz: Made in Europe; de kunst die ons continent bindt). Het Europese continent is met meer dan 430 miljoen inwoners groter dan de VS en Groot-Brittanië samen, Europa is een van de grootste vrijhandelsgebieden ter wereld (in haar eentje verantwoordelijk voor 20 procent van de wereldeconomie); na een eventuele Brexit zal dit percentage wel wat dalen, natuurlijk.

Daartegenover staat dat het belang van de Engelse taal wereldwijd aan het afnemen is: Groot-Brittannië is al lang geen wereldrijk meer en als zij voor een Brexit kiest, dan reduceert zijzelf haar belang verder.In veel gebieden van de VS is Spaans ondertussen geaccepteerd als tweede taal. Verder is de Engelse taal ook niet een van de makkelijkste om te leren; het is een idiomatische taal, d.w.z. dat zij niet logisch is, maar veel zaken door gewoonten bepaald worden.

Mede daardoor is het gebruik van het Engels als wereldtaal onrechtvaardig tegenover diegenen die niet in dat taalgebied geboren zijn. Het is voor een leider als David Cameron eenvoudiger om een discussie te voeren over de voorwaarden van lidmaatschap dan voor Mark Rutte of andere Europese leiders. Het leidt tot slechtere prestaties op universiteiten als Nederlandse studenten colleges in steenkolenengels krijgen. Hetzelfde geldt voor het publiceren van wetenschappelijke werk. Het is voor velen die niet opgegroeid zijn met het Engels lastiger om dat in de toonaangevende medische bladen gepubliceerd te krijgen.

Esperanto

In Portugal waar tot voor enkele jaren nooit nagesynchroniseerd werd, gebeurt dat nu steeds meer

Volgens mij neemt de behoefte om het Engels goed te beheersen af; de digitalisering helpt hierbij; over enige tijd kan ik ongetwijfeld de belangrijke medische literatuur in het Nederlands lezen dankzij allerlei vertaalprogrammatuur en vergaderingen zullen ongetwijfeld ook met behulp van dergelijke programma's niet meer altijd in het Engels geschieden.

In Europa is een aantal tendensen waarneembaar die enerzijds gekenmerkt worden door het onderstrepen van de eigen cultuur, maar anderzijds de steeds toenemende invloed van de Angelsaksische cultuur onderstrepen.

In Portugal waar tot voor enkele jaren nooit nagesynchroniseerd werd, gebeurt dat nu steeds meer; in Zwitserland gaan in het Duitstalige deel stemmen op om het Frans als tweede taal te laten vallen en te vervangen door Engels. Hiermee zal weer een belangrijk deel van die cultuur verloren gaan. Het lijkt mij onvermijdelijk dat Europa aan kracht wint, maar na een Brexit lijkt het mij onbestaanbaar dat wij onderling die taal blijven gebruiken. Een alternatief is mogelijk het Esperanto. Mochten onze politici na een Brexit deze keuze maken, dan zal ik die taal graag gaan leren! Gaja (=proost).

Frank Bosch is internist/intensivist in het Rijnstate ziekenhuis en voorzitter van de Europese Federatie van Interne Geneeskunde (European Federation of Internal Medicine)