Laten we kiezen voor naïef nineties-optimisme
© EPA

Laten we kiezen voor naïef nineties-optimisme

Nineties-optimisme Iets meer koppige jaren negentig naïviteit helpt ons samenleven in een veelkleurige werkelijkheid.

In de jaren negentig studeerde ik filosofie en ik herinner mij nog hoe we tijdens colleges discussieerden over een politiek 'wij'. Het ideale 'wij' dat politici voor ogen had moeten staan, had een 'wij' moeten zijn dat iedereen, ongeacht religieuze of culturele achtergrond, zou kunnen omsluiten.

Als iemand ons destijds de huidige polarisatie tussen moslims en niet-moslims had voorspeld, hadden we waarschijnlijk hard moeten lachen. Ook de roep om het redden van de nationale identiteit, het bestendigen van canons van Nederlandse helden, hadden we destijds nogal benepen gevonden.

Je zou het vandaag de dag blinde arrogantie kunnen noemen, maar destijds dachten we dat onze westerse waarden zo ruim en open waren dat het ons zou lukken andere culturen erin op te nemen: integratie zou een wisselwerking zijn van beschavingen die elkaar beïnvloedden. Uiteindelijk zouden alle culturen in een vrolijke gekleurde spaghetti met elkaar verweven en verbonden raken.

Angst

Uiteindelijk zouden alle culturen in een vrolijke gekleurde spaghetti met elkaar verweven en verbonden raken

Het is gemakkelijk om op die tijd terug te kijken en te zeggen dat we naïef waren, om erop te wijzen dat we 9/11 niet zagen aankomen, dat er werd weggekeken van problemen, die mensen als Pim Fortuyn wél zagen.

Termen als 'tolerantie' en 'solidariteit' worden de afgelopen jaren alleen nog meesmuilend uitgesproken. Het lijkt soms wel alsof men gelooft dat als we eind vorige eeuw minder tolerant waren geweest, de samenleving er vandaag de dag beter uit had gezien.

In de peilingen is de PVV momenteel de grootste partij. Een partij die zich voedt met angst en zich laaft aan polarisatie. Hoe angstiger de bevolking, hoe meer PVV-stemmers.

De Volkskrant van zaterdag 26 maart kopte dat er vroeger meer doden door terrorisme vielen, maar dat de angst tegenwoordig groter is. En toch. Als na 9/11 angst en woede breed gedeeld werden, en de aanslagen in Parijs verdriet en vergeldingsdrang opriepen, merk je dat na de recente aanslagen in Brussel er een zekere verslagenheid gevoeld wordt. Wraak heeft geen zin, wij-zij retoriek al evenmin. Steeds minder mensen willen zich door angst laten gijzelen, ze verzetten zich, ze hebben er genoeg van.

Koppige naïviteit

Wie naïef is, is open en durft te vertrouwen

Amper een dag na de aanslagen riep de Brusselse filosoof Bleri Lleshi op om toch ook de positieve verhalen van Brusselse jongeren te blijven belichten. In een filmpje vraagt hij ons om niet mee te gaan in de stereotypen en vooroordelen die bestaan over jonge immigranten, maar om hen juist de kans te geven te zeggen: 'Kijk, ik kan ook iets positiefs aan deze samenleving bijdragen.' Diezelfde dag las Griet Op de Beeck in DWDD een tekst voor waarin ze aanspoorde open en optimistisch te blijven en te durven het andere te omarmen. Haar tekst ging viraal. Het is een optimisme dat me aan de jaren negentig herinnert.

Optimisme kun je altijd naïef noemen - en vanzelfsprekend moet de AIVD zijn werk blijven doen en extremisme bestreden worden - maar misschien hebben we deze koppige naïviteit ook nodig. Wie naïef is, is open en durft te vertrouwen. Wie naïef is, durft te zeggen: kijk, hoeveel er in onze wereld eigenlijk wél goed gaat.

Er zijn ontelbaar veel immigranten, moslims en niet-moslims, die uitstekend zijn geïntegreerd. Er bestaan naast probleemwijken ook vele geslaagde gemengde buurten - zelf woon ik in zo'n buurt, het hippe Bos en Lommer in Amsterdam - er zijn gemengde huwelijken, vriendschappen en werkrelaties. We leven in een multiculturele samenleving, daar kunnen we niet omheen.

Om in deze veelkleurige werkelijkheid zo goed en zo vredig mogelijk samen te leven, moeten we er met z'n allen weer in gaan geloven. Laten we het nineties-optimisme nieuw leven inblazen.

Jannah Loontjens is schrijfster en filosofe.

Volg en lees meer over:

Reacties (6)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Wiebe1 -
    Begrijp ik het nou goed, dat naïviteit tegenwoordig hip is, en eigenlijk ook heel moedig? Dat goed en vredig leven een kwestie is van "er met z'n allen weer in gaan geloven"? Ik dacht dat we eindelijk van wollig taalgebruik verlost waren. Om van de kromme logica maar niet te spreken. Er bestaan geslaagde gemengde buurten, waar deze filosofe toevallig woont, dus problemen gaan vanzelf een keertje weg. De werkelijkheid is veelkleurig, dus daar moet het naar toe. Gewoon, omdat het kan. De PVV daarentegen voedt zich met angst en laaft zich aan polarisatie. Geen twijfel mogelijk. I rest my case.
  • kokvanderkolk -
    Ik ben de zoon van de droefheid van de zee: de wolken en rivieren. Ik draag...
  • Meneer Dick -
    De samenleving evolueert. Zolang de samenleving in de goede richting evolueert, maak ik mij geen zorgen. Als de samenleving in een verkeerde richting evolueert, dan protesteer ik uiteraard. Mijn goed recht. Ik kom dan in verzet. Het terugdringen van discriminatie van vrouwen moet blijvend doorgaan. Bijvoorbeeld, als mannen met ontbloot bovenlijf kunnen rondlopen, dan moeten vrouwen dat ook mogen. Uiteraard daar en wanneer dat voor mannen al niet ongewoon is. Het bereiken van dit doel zal echt gewoon een lakmoesproef worden. En mevrouw Loontjens mag kleur bekennen met zij dan solidair is.
  • Barometer -
    Een romantisch, conservatieve opvatting, gevaarlijk vanwege de hardnekkigheid te blijven geloven in illusies gebaseerd op die goede oude tijd. Die tijd was overigens een tijd van hoogmoed en verval, want direct na de eeuwwisseling barstte het geweld van 9/11/01 los, ging Enron ten onder, werden de leugens van Ahold openbaar en, ongeveer gelijktijdig, werden leugens over massavernietigingswapens in Irak verspreid. Dat nooit meer!
  • junoasahi -
    Bos en lommer...Ringdijk...sloten en slootjes met kikkers,salamanders snoeken.hoog boven het land een sierlijk zwevende buizerd die een muis of zelfs een konijn probeert te verschalken.de nauwe zijstraten waar sommige sterren uit de voetbalwereld het spel op straat leerden en daarbij hun jassen als doelpalen gebruikten.het is even wennen nu.het zijn andere plaatjes die ons voorgeschoteld worden.maar de buizerd vliegt nu hoog boven de Veluwse bossen en vangt dezelfde muizen en konijnen uitgeweken voor de multi-culturele rompslomp..
  • wouterfr -
    Jannah Loontjens is schrijfster en filosofe en naïef, tenminste zo wil ze zich voordoen. Ja er is een multiculturele samenleving in Nederland en niet sinds gisteren, maar al vele jaren dat werd pas echt zichtbaar toen Indonesische en Chinese mensen met hun andere maar wel prachtige huidskleur Nederland binnenkwamen. Daar zijn nooit racistische bewegingen tegen geweest. Nu komen er mensen het land binnen met een intolerant geloof ten opzicht van hun medemens en dat is een waarheid als een koe of je nou naïef bent of niet.