'Sommige deskundigen pleiten voor een open gesprek, met als belangrijkste vraag: 'hoe gaat het thuis?'
'Sommige deskundigen pleiten voor een open gesprek, met als belangrijkste vraag: 'hoe gaat het thuis?' © ANP

Kindermishandeling opsporen middels zorgvuldig getoetste screening

Huidige checklisten kunnen de prullenbak in

De vragenlijsten moeten worden vervangen door zorgvuldig geteste screening.

De methode waarmee artsen kindermishandeling proberen op te sporen bij afdelingen voor spoedeisende hulp en bij huisartsenposten, schiet ernstig tekort. De gebruikte checklisten zijn nooit wetenschappelijk getoetst voordat ze werden ingevoerd.

Met je kind naar de huisarts? 'Ik bedenk me nu twee keer'

Ouders die met een kind bij de huisarts of de spoedeisende hulp komen, worden verplicht gescreend. Dat leidt tot veel valse verdenkingen van mishandeling, terwijl echte gevallen soms toch worden gemist.

Arts-onderzoeker Maartje Schouten van het UMC Utrecht ontdekte dat de verplichte screening door middel van een vragenlijst bij huisartsen op elke 100 gevallen 92 onterechte verdenkingen van kindermishandeling oplevert. Bij de eerste hulp gaat het zelfs om 97 onterechte verdenkingen van de 100 gevallen, bleek uit eerder onderzoek. Bovendien worden niet alle gevallen van werkelijke kindermishandeling opgespoord.

In de gezondheidszorg wordt op allerlei manieren aan screening gedaan, waarbij geaccepteerd wordt dat zo'n eerste check niet in alle gevallen tot een juiste diagnose leidt. Maar dan gaat het om percentages missers van rond de 10 à 20. De checklisten met vragen die nu wordt gehanteerd, kunnen het beste meteen in de prullenbak verdwijnen.

In 9 van de 10 gevallen excuses maken is absurd

De verdediging van voorzitter Illy van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde dat 'kinderartsen nu verplicht worden stil te staan bij een onderwerp waar we vroeger weinig aandacht voor hadden', overtuigt niet. Illy stelt nogal laconiek dat artsen zich wel moeten verontschuldigen tegenover ouders over een onjuiste verdenking. Maar het is absurd wanneer een arts in 9 van de 10 gevallen excuses moet aanbieden. Artsen hebben net zo goed recht als ouders en kinderen op deugdelijke instrumenten om diagnoses te stellen.

Instrumenten

Over betere instrumenten om kindermishandeling op te sporen bestaat in de medische wereld geen overeenstemming

Over betere instrumenten om kindermishandeling op te sporen bestaat in de medische wereld geen overeenstemming. Sommige deskundigen pleiten voor een open gesprek, met als belangrijkste vraag: 'hoe gaat het thuis?'. Promovenda Schouten stelt voor specifieke instrumenten te ontwikkelen om verdachte blauwe plekken, botbreuken, brandwonden en hersenletsel te signaleren.

Alertheid inzake kindermishandeling blijft geboden, maar het verplicht stellen van instrumenten voor screening is alleen gerechtvaardigd als het om wetenschappelijk geteste methoden gaat. Die moeten er snel komen.