President's Night in de Melkweg op de avond van de Amerikaanse verkiezingen.
President's Night in de Melkweg op de avond van de Amerikaanse verkiezingen. © ANP

Journalist, bericht over de héle samenleving

De standplaatsen van Amerikacorrespondenten zijn nodig toe aan verandering, schrijft journalistiekstudent Thom Schelstraete. 'Zeker aangezien de progressieve waarden in Nederland ook verschuiven en veel Nederlanders met dezelfde angsten en problemen kampen als Amerikanen.'

'Is er hier iemand die Trump ook nog maar enige kans geeft? Ik zie hier vooraan een jongen zitten met een Trump-pet op. Die eenlingen met puberaal gedrag tegen beter weten in blijf je toch houden.'  

Het leek op het eerste zicht een simpel experiment. Hoe reageren de bezoekers van de President's Night, georganiseerd door de Melkweg, op de aanwezigheid van een Trump-fan? Amerikadeskundige Maarten van Rossem brak zoals zojuist beschreven de ban, maar het volgen van de verkiezingsnacht in de Melkweg leek als eenzame Trump-supporter meer op de quiz 'petje op, petje af'.

De blikken richting mij en mijn witte, met gouden letters versierde MAKE AMERICA GREAT AGAIN, pet werden met elke staat die Trump binnen sleepte bozer en bozer. Voor één nacht voelde ik hoe het is om een Trump-supporter te zijn. Boegeroep, duwtjes met de schouder bij het passeren en venijnige blikken na elke verbale klap die Trump kreeg van de deskundigen die de verkiezingsnacht van commentaar voorzagen. Ik voelde een misplaatste irritatie en arrogantie, onbegrip jegens mij en snapte bovenal niet waarom Nederlanders zich zo druk maken om een verkiezing die op een totaal ander continent plaatsvindt.

Met het schaamrood op de kaken

Nagenoeg alle (Nederlandse) media krabben zich na Trumps overwinning met het schaamrood op de kaken achter de oren. Maandenlang werd de campagne van de narcistische, racistische en seksistische Republikeinse kandidaat weinig kansen toegedicht. Hij zou met zijn ongeorganiseerde, slecht gemanagede campagne nauwelijks kans maken tegen de politiek ervaren Hillary Clinton die strategisch en op veel plekken campagnekantoortjes plantte.

En dan waren er ook nog de peilingen, door de Nederlandse media steeds volledig overgenomen, die Trump maar een kans van nog geen 29 procent op het presidentschap gaven.

59.692.978 kiezers besloten anders en shockeerden zo de wereld, Tenminste, het deel van de wereld dat maandenlang geen oog had voor de onvrede, angst, woede en onbegrip waarmee miljoenen Amerikanen al jaren in hun maag zitten. Dezelfde mensen die afgelopen juni voor de Brexit kozen. Dezelfde mensen die afgelopen april tegen het verdrag met Oekraïne stemden. Dezelfde mensen die maart 2017 in Nederland tegen de gevestigde (politieke) orde stemmen?

Je kunt je daarom niet anders dan afvragen of de media nog wel berichten over en voor de gehele samenleving, of dit enkel doen voor een elite die dit jaar al drie keer de minderheid is gebleken. Bij de Brexit, het Oekraïne-referendum en de Amerikaanse presidentsverkiezingen zaten de kranten en tv-programma's er compleet naast en luisterde de meerderheid van het electoraat niet naar de media maar naar zichzelf. Dankzij de overwinning van Trump moesten de praatprogramma's, talkshows en journalisten tijdens de day after wel eens goed in de spiegel kijken.

Matthijs van Nieuwkerk probeerde het tijdens zijn programma een aantal keer bij zijn tafelgasten. 'Het was een feestdag voor Trump, bepaald geen feestdag voor de journalistiek.' Eelco Bosch van Rosenthal knikt bevestigend. 'De ombudsmannen van de New York Times en de Washington Post waren allebei erg kritisch op de kranten. En ze vroegen zich eerder al af of ze zich niet te lang in hun elite-cocon aan de Westkust en Washington D.C. hebben opgehouden.' Een mooie geste, maar wel erg laat aangezien nagenoeg alle Nederlandse media in het spoor van de Amerikaanse collega's vooral Clinton als meest aannemelijke keus en president pushten.

Standplaats

Het land is vanzelfsprekend te groot om verslag te kunnen doen van alle sentimenten die er heersen

Waarom de Nederlandse nieuwsconsument een totaal verwrongen beeld van de verkiezingsstrijd heeft gekregen, lijkt mij vrij simpel: journalisten, correspondenten en commentatoren komen niet vaak genoeg in aanraking met die 59.692.978 kiezers. Kijk alleen al naar het kaartje dat de website De Buitenlandredactie publiceerde waarop alle Amerikacorrespondenten te vinden zijn. Van de twintigtal correspondenten zijn veruit de meesten gevestigd in New York, wonen er een vier in Washington D.C. en nog een paar in Californië. Staten en plekken die al decennia Democratisch stemmen, er zit geen enkele correspondent in een Republikeinse staat. Tel daarbij op dat journalisten vanwege de grote afstanden zich vooral op Amerikaanse nieuwsmedia richten en het probleem is duidelijk.

Natuurlijk wordt er, zeker in verkiezingstijd, veel door het land gereisd zodat de conservatieve staten wel bezocht worden. Maar die korte bezoekjes kunnen nooit de diepgang brengen die een vaste standplaats in het linkse bolwerk New York heeft. Begrijpelijk is het, zeker gezien de Nederlandse achtergrond van overwegend linkse waarden, wel. En het land is vanzelfsprekend te groot om verslag te kunnen doen van alle sentimenten die er heersen. Maar geen enkele voeling met wat er in het gebied tussen de twee kusten in gebeurt?

Die standplaatsen zijn al decennia lang een gegeven, maar mijn inziens nodig toe aan verandering. Zeker aangezien de progressieve waarden in Nederland ook verschuiven en veel Nederlanders met dezelfde angsten en problemen kampen als Amerikanen. Doe daar verslag van, trek de parallellen en laat zien waarom ze op Trump stemmen, dat het voor hen een erg aannemelijke kandidaat is en zij dus geen 'rare Amerikanen' zijn.

Gevoel van onbehagen begrijpen

Wat als Clinton had gewonnen? Had de journalistiek dan zogezegd haar werk goed gedaan?

Benader ze niet vanuit een elitaire bril als vreemde wezens met foute idealen en racistische motieven, maar verplaats je (letterlijk dus) in hun positie om te snappen waarom ze op Trump stemmen en te begrijpen hoe groot dat gevoel van onbehagen is. Alleen zo kun je als journalist en medium zelf ook serieus genomen worden en die schaamte van een totaal verkeerde voorspelling wellicht voor zijn.

Dat de discussie over het wantrouwen van veel burgers in de gevestigde orde (niet in de laatste plaats de media) gevoerd wordt is uiteraard een goed teken. Maar de reden, Donald Trump, juist alarmerend. Want wat als Clinton had gewonnen? Hadden we het hier dan helemaal niet over gehad en had de journalistiek dan zogezegd haar werk goed gedaan? Laat het een harde les zijn, en voor de Nederlandse journalistiek één waar lering uit getrokken kan worden. De afstanden naar Nederlanders die niet gehoord worden zijn, vergeleken met de VS, niet zo groot. Keur ze niet af, geef ze een stem en win zo het vertrouwen terug dat al een hele tijd zoek is. Let's make the Media Cover Everybody Again.

Thom Schelstraete, vierdejaarsstudent journalistiek. Hij liep tijdens de voorverkiezingen stage bij RTL Nieuws in New York en studeerde een half jaar aan de universiteit van San Jose in Californië.

Reacties (14)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • AadJ -
    Geweldige column. Complimenten.
  • ErikB52 -
    Het lezen van de reacties op dit soort opiniestukken leert dat je helemaal het land niet in hoeft om te weten wat er leeft in de samenleving.
  • Hazlo -
    Populisme is niets anders dan de wil van het volk en vrijheid van meningsuiting, iets dat door de links christelijk liberale regentenkliek, en gesteund door de met hen collaborerende justitiële en rechtelijke macht, de RvS, NOS, RTL en de overige linkse media met alle [ondemocratische] middelen bestreden wordt. Daarom is het te hopen dat Figuren als Wilders en LePen en andere populistische partijen overal de grootste gaan worden en aan de macht komen, en de intolerante multicul/islam, samen met het neo liberalisme, de gelukzoekerindustrie en hun aanhangers krachtig worden aangepakt!
  • Spartuijn -
    Journalistiek is mediamanipulatie dit om de heersende politieke macht in het zadel te houden...
  • Kees7 -
    Probleem is dat de media soms meedoen met het afschilderen van de Trumpkiezers als xenofoob, islamofoob, racistisch, homofoob e.d in plaats van als fatsoenlijke mensen, die hun banen willen behouden of terug willen, of die bang zijn voor terroristische aanslagen of voor de aanvallen van Clinton op christelijke godsdienstvrijheid. Verplaatsen in de ander werkt beter dan het die ander nog een keer uitleggen d.m.v. negatieve etiketten aan hun adres.
  • voorsentegens -
    Een wijze les hoe om te gaan met de komende Tweede Kamerverkiezingen. Verander de standplaatsen van de Amsterdam/Hilversum-georiënteerde journalisten en stuur ze tot half maart 2017 naar Terneuzen, Weert, Zutphen, Hoogeveen, Winschoten, Heerenveen, Emmeloord. Het zal bijdragen aan een beeld hoe electoraal Nederland écht in elkaar zit.
  • jefcooper -
    De slaafsheid van het journaille viel me weer eens op tijdens de persconferentie waar Rutte zijn zorgen uitte over het Ukraine referendum. Rutte haalde de vacuum bommen op Aleppo er bij, daarmee duidelijk makend wat velen al lang wisten, maar niet uit de media, de Ukraine associatie is westerse geopolitiek, gericht tegen Rusland. Maar ook toen Rutte dat het journaille op een goudschaaltje aanreikte, geen enkele critische vraag.
  • WTJGM -
    Thom Schelstraete is een (toekomstig) journalist naar mijn hart, want laat zich niet aansturen, zoals bij de mainstream media het geval is. Dergelijke onafhankelijke denkers zijn in ons politiek correcte landje nog steeds uitermate schaars, je komt ze voornamelijk bij JDReport, Blogtrottr, Forum Democratie, Follow the Money e.d. tegen, naast een enkeling als Karskens. De staatsomroep, Pauw, DWDD, EenVandaag, Buitenhof, de linkse media, ze brabbelen allemaal hetzelfde verhaal, waarvoor de ingrediënten uit Amerika worden gehaald. Hopelijk staan er nog veel meer Schelstraete's op!
  • Blutch1 -
    En laten Nederlandse journalisten niet doen alsof Amsterdam de maat der dingen voor Nederland is.
  • Komeinie -
    Te lang al wordt de journalistiek op politieke leest geschoeid, daarbij werd wel heel erg ver op de muziek vooruit gelopen, vandaar ook dat de verrassing des te groter was, dat niets was wat het leek! Het echte nieuws was niet Trump als overwinnaar, maar het echte nieuws was dat de manipulatie wel heel erg helder in beeld kwam, het nieuws wat nieuws werd of zo?