©

Max Pam: 'Sophie Hilbrand, hoe narcistisch wil je het hebben?'

Op tv zag ik Sophie Hilbrand druk in de weer met haar burn-out en ik dacht: hoe narcistisch wil je het hebben? Ze was keihard aan het werk om te laten zien dat zij niet meer werken kon. Daarmee leek zij op de analfabeet die een boek aan het schrijven is. Ook op tv kwekte Filemon Wesselink honderduit over zijn autisme. Heeft een presentator zich al gemeld voor een serie over ADHD of is die inmiddels uit beeld gesprongen?

De laatste tijd zijn modeziekten ineens weer vreselijk in de mode, maar het verschijnsel is eerbiedwaardig oud. In 1790 publiceerde J.M. Adair zijn Essays on Fashionable Disorders, waarin hij onder meer het fenomeen beschrijft van de vapours, kwade dampen die zelfs tot een epidemie van 'galligheid' kunnen leiden. Tegenwoordig hoor je weinig meer over de vapour of vapeur al wordt zij in sommige transseksuele kringen nog weleens als satire opgevoerd.

Dat van die vapour heb ik uit het boek Dwaalwegen in de geneeskunde van arts en kwakzalverbestrijder Cees Renckens. Het bevat een mooi hoofdstuk over modeziekten, met vooral aandacht voor bekkeninstabiliteit, een afwijking die in de jaren negentig veel zwangere vrouwen trof. Er werd een eigen vereniging opgericht. Artsen en fysiotherapeuten gingen zich specialiseren in het onderwerp, maar intussen is bekkeninstabiliteit een zeldzaamheid geworden. Praktisch uitgestorven, bijna net zoals de pokken.

Overigens roept Renckens op klachten serieus te nemen, want de pijn die door de slachtoffers wordt gevoeld is vaak zeer reëel, wat weer niet wil zeggen dat ook de ziekte reëel is.

Als je tegenwoordig vrouwen en hysterie aan elkaar koppelt, krijg je gelazer

Modeziekten hebben aan het eind van de 19de eeuw een enorme boost gekregen door onderzoek van de Franse zenuwarts Charcot naar vrouwelijke hysterie. Als je tegenwoordig vrouwen en hysterie aan elkaar koppelt, krijg je gelazer. Een vrouw is van alles, maar niet meer hysterisch. Zijn er nog drogisterijen waar je vlugzout (ammoniumcarbonaat) kunt kopen? Het schijnt dat tennisser Ivanisevic het weleens gebruikte als hij in ademnood raakte.

Verder viel het mij op dat Marine Le Pen haar rivaal Macron uitschold voor 'een hysterische anti-patriot'. Een vrouw die haar mannelijke tegenstander hysterisch noemt, dat is volgens mij nieuw. Maar als algemeen verwijt misschien niet eens onterecht.

Heeft u de Feyenoord-supporters gezien, die de bus van hun eigen spelers verwelkomden? 'Hun' ploeg had zojuist Vitesse verslagen en kan daardoor kampioen worden. De supporters holden als dollen op de bus af en begon op de ramen te rammen. Hun verwilderde ogen vertoonden in alles de kenmerken van hysterie. Hetzelfde soort gedrag - maar dan niet in vreugde maar in woede vertaald - zag je optreden bij de supporters van NEC, toen zij verhaal wilden halen in de kleedkamer van de spelers. Het lijkt erop dat hysterie door het voetbal helemaal een mannelijke afwijking aan het worden is.

Het lijkt erop dat hysterie een mannelijke afwijking aan het worden is

De lijst van ziekten die even snel verdwijnen als zij gekomen zijn, is eindeloos: postnatale depressie, hyperventilatiesyndroom, fibromyalgie (een soort reuma), amalgaamziekte, premenstrueel syndroom, ME, RSI, whiplash, Organisch Psychosyndroom, candida-overgevoeligheidssyndroom, postvirale fatigue, enzovoort. En dan heb ik nog niet over de syndromen die mensen kunnen oplopen als zij in reïncarnatietherapie zijn geweest. Hier geldt het woord van de filosoof Jaap van Heerden: 'In mijn vorig leven geloofde ik in reïncarnatie, maar nu niet meer.'

Zelf ben ik lang gefascineerd geweest door de meervoudige persoonlijkheidsstoornis (MPS) en verzamelde ik alle boeken over het onderwerp. Het is misschien de enige ziekte met een literaire oorsprong. In zijn beroemde verhaal The strange case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde schreef L. R. Stevenson: 'Ik waag de veronderstelling uit te spreken dat de mens ten slotte niets anders zal zijn dan een kolonie zelfstandige wezens, die onderling niet alleen van elkaar verschillen, maar die ook zeer van elkaar zullen afwijken.'

In mijn vorig leven geloofde ik in reïncarnatie, maar nu niet meer.

Dat hebben wij geweten. In 1889, drie jaar na Stevensons publicatie, verscheen op het spreekuur van de Amerikaanse arts Morton Price een vrouw met vier persoonlijkheden, die zich uitte met vier verschillende stemmen. Ze hadden allemaal ruzie met elkaar. De eerste hield van oesters, de tweede gruwde ervan. Ook was er een vegetariër en een geheelonthouder bij, die dan weer aan het bekvechten was met het drankorgel van de vier.

Sindsdien was de beer los en werden steeds records gebroken. Onder al die persoonlijkheden vond men Chinezen, Joden, homoseksuelen, pederasten, hermafrodieten, masochisten, enzovoort. Er zaten zelfs een leatherfreak en een te vroeg geboren baby bij.

In Nederland werd het partijtje meegeblazen door therapeute Liz Bijnsdorp uit Amersfoort, die in 1994 over een patiënt het boek schreef: De 147 personen die ik ben. Eerder zal een mens de marathon onder de twee uur lopen, dan dat dit record gebroken wordt.

Lees ook:

Autisme, adhd en narcisme, Nederland lijkt er massaal aan te lijden. Maar is dat ook zo? Of gaan we al te vastberaden op zoek naar een diagnose?

Zonder diagnose ben je een aansteller, moet je niet zeuren en verdien je geen hulp, schrijft Asha Ten Broeke in haar column.