Heel goed dat Klaver zijn rug recht heeft gehouden

Politiek

Teleurstellend dat D66 niet net als GL mensenrechtelijke minimumstandaarden wil respecteren.

'Een relatief gering punt.' Zo omschreef informateur Tjeenk Willink de opvattingen van GroenLinks over migratie; 'onbegrijpelijk' zijn die opvattingen zelfs volgens CDA-kopman Buma. Maar de weigering van GroenLinks om mee te gaan in wensdenken uit de koker van de PVV, is gering noch onbegrijpelijk.

Uit de berichtgeving over de stukgelopen formatie komt naar voren dat GroenLinks niet wilde meegaan in het verregaand outsourcen van nationaal en Europees asielbeleid. Dat outsourcen komt in de praktijk voor VVD en CDA (en blijkbaar ook voor D66) neer op twee dingen: ten eerste zouden migranten die asiel zoeken in Europa dat niet meer in Europa zelf, maar alleen daarbuiten mogen doen. Ten tweede zou Europa met Noord-Afrikaanse landen afspraken moeten maken vergelijkbaar met de deal die tussen Europa en Turkije is gesloten. Beide punten zijn zowel juridisch als feitelijk problematisch.

Zelfs een leek kan zien dat outsourcen in de praktijk niet gaat werken, laat staan dat het juridisch houdbaar is

Australië heeft een beleid waarbij migranten die per boot het continent bereiken (in Australië geringschattend 'boatpeople' genoemd) niet meer in Australië zelf een asielverzoek mogen indienen. Precies wat VVD/CDA/D66 blijkbaar willen voor Europa. Deze 'boatpeople' worden door Australië doorgestuurd naar obscure eilandstaten in de Stille Oceaan. In detentiecentra op deze eilanden wachten mensen gemiddeld drie jaar voordat ze een asielaanvraag mogen indienen. De omstandigheden daar zijn zodanig dat kleine kinderen aan het automutileren slaan. Medisch en ander personeel werd op straffe van vervolging door de Australische regering verboden naar buiten te treden met informatie over deze openluchtgevangenissen. De VN Vluchtelingenorganisatie UNHCR stelt dat Australië zo dagelijks het Vluchtelingenverdrag schendt.

Dat dit, afgezien van de ethische aspecten, ongelofelijk duur, onrechtmatig en praktisch onwerkbaar is, is kennelijk een detailkwestie. Wij, het electoraat, moeten hier niet mee worden lastig gevallen. Waar dergelijke detentiecentra in het geval van Europa zouden moeten komen en onder wiens verantwoordelijkheid en bescherming, is schimmig. Hoe de veiligheid van migranten daar wordt gewaarborgd, wie in dergelijke centra moet werken, hoe naleving van Europese minimumstandaarden op het gebied van asielrecht gegarandeerd wordt, wordt allemaal in het midden gelaten. Dat het bovendien binnen Europa zelf al niet lukt asielzoekers te hervestigen en dat er zeer beperkt gehervestigd wordt vanuit door UNHCR gerunde vluchtelingenkampen buiten Europa, wordt verzwegen. Zelfs een leek kan zien dat dit outsourcen in de praktijk niet gaat werken, laat staan dat het juridisch houdbaar is.

Volgens VVD/CDA/D66 zou de Turkije-deal als sjabloon moeten dienen voor hoe het wel moet. De juridische en feitelijke houdbaarheid van de Turkije-deal staat, anders dan gesuggereerd wordt in de ontwerptekst van informateur Tjeenk Willink, zeer ter discussie. Duidelijk is dat Griekenland geweigerd heeft asielzoekers aan Turkije over te dragen vanwege de omstandigheden daar.

Afgezien van de juridische aspecten heeft Europa zich door deze deal chantabel gemaakt voor het regime van de Turkse president Erdogan die, zodra hij kritiek vanuit het buitenland krijgt over zijn behandeling van mensen die hem niet zinnen, dreigt de grenzen open te zetten. Dat Erdogan ook 3 miljard euro kreeg van Europa om vluchtelingen op te vangen, vermeldt men niet. Zo'n deal zou moeten worden gesloten met nog veel minder stabiele landen als Egypte, Tunesië of zelfs Libië. Als het gaat om ontwikkelingssamenwerking spreken VVD en CDA er schande van als disfunctionele landen een zak met geld zonder voorwaarden krijgen maar bij het beheersen van boatpeople is dat blijkbaar geen probleem.

Als D66 echt met GroenLinks in zee had gewild, waarom dan niet één lijn getrokken met hen?

De positie van VVD en CDA is nauwelijks verrassend gezien hun PVV-discours tijdens de campagne. Teleurstellend is echter de houding van D66, zelfverklaard kampioen van de rechtsstaat. Als D66 echt met GroenLinks in zee had gewild, waarom dan niet één lijn getrokken met hen? Het is niet links of principieel om mensenrechtelijke minimumstandaarden te respecteren.

De hang naar het pluche lijkt bovendien sterker dan het geheugen: D66 ging al eens eerder in de fout op ditzelfde terrein toen de partij zitting nam in een kabinet waar Rita Verdonk buiten de migratierechtelijke lijntjes mocht kleuren. Een kabinet dat D66 zelf opblies na de kwestie-Ayaan Hirsi Ali, waarna de partij zichzelf vrijwel kon opdoeken.

Het is zeer te prijzen dat GroenLinks, ondanks enorme druk, de rug recht heeft gehouden. Met principiele ondergrenzen moet je niet kwartetten. Daar kunnen ze bij de PvdA (zie: strafbaarstelling van illegaal verblijf) over meepraten.

Barbara Wegelin is lid adviescommissie vreemdelingenrecht Orde van Advocaten.