Hassan Bahara: Ik snak naar mensen die het 'racismedebat' naar hoger plan tillen
© de Volkskrant

Hassan Bahara: Ik snak naar mensen die het 'racismedebat' naar hoger plan tillen

Dit is dus het Nederlandse 'racismedebat': aan de ene kant antiracisten die op til raken als handige blonde ondernemers aan de haal gaan met Turkse broodjes Döner, want dat is - o de horror! - 'culturele toe-eigening'. Aan de andere kant de collega-stukjesschrijvers die de assertiviteit onder minderheden de kop in proberen te drukken met de term du jour 'identiteitspolitiek', dat zoveel betekent als: kunnen die ondankbare kleurlingen niet eens een keer hun kop houden en blij zijn met wat ze hebben!?

Baldwin zegt niet: de wereld gaat naar de klote omdat blonde jongens broodjes Döner verkopen

Kom ik aflevering zoveel tegen van dit 'racismedebat', dan moet ik stilletjes huilen om Nederland.

Van de week begon ik aan een opiniestuk in deze krant van de witte filmmaker Karin Junger die een documentaire maakte over het racisme waar haar donkere kinderen mee te maken hebben. In dat opiniestuk beschrijft Junger hoe zij een witte collega-filmmaker op haar dak kreeg die vroeg of Junger, als witte vrouw, wel een film over racisme mag maken. Toen stopte ik met het lezen. Niets ten nadele van Junger, ze maakt een sterk punt, maar een wezenlijk debat zo zien ontsporen in kleinzielig gedoe is pijnlijk.

Ik heb net de documentaire I Am Not Your Negro gezien, over het leven en werk van de Afro-Amerikaanse schrijver en activist James Baldwin, en word weer eens getroffen door de schoonheid van zijn taal en de kracht van zijn analyses. Bij hem geen hermetisch jargon over futiliteiten. Geen platte theorietjes over white tears. Het gaat dieper. Baldwin vertelt in universele en begrijpelijke mensentaal dat racisme een fatale blindheid is voor het feit dat we allemaal in bloed met elkaar verbonden zijn. En daarmee schopt Baldwin zijn wit publiek heel effectief een geweten, door te zeggen: uw minachting voor mij slaat terug op uzelf, want er is geen wezenlijk onderscheid tussen ons. Baldwin zegt niet: de wereld gaat naar de klote omdat blonde jongens broodjes Döner verkopen.

Ik ben al te oud, vrees ik, aan mij valt weinig meer te vormen

Terug naar Nederland. Ik heb een diepe, persoonlijke behoefte aan schrijvers en denkers van Nederlandse bodem die net als een Baldwin dit land op een intelligente manier tegen het licht kunnen houden. Ik snak naar krachtige woorden en ideeën vanuit dit minderhedenperspectief. Ontelbare keren ben ik op mijn blote knietjes gegaan en bad tot de god van de literatuur om een Nederlandse Zadie Smith, Junot Diaz of Teju Cole. Mensen die het 'racismedebat' naar een hoger plan kunnen tillen en er iets van kunnen maken dat inspireert. Een robuust, intelligent debat dat in essentie draait om de vraag wat we elkaar verschuldigd zijn om dit rommelig en soms giftig samenleven in Nederland in goede banen te leiden. Zo'n volwassen debat kan niet onderuitgehaald worden met modewoorden als 'identiteitspolitiek'.

Helaas, zulke figuren van statuur zijn mij niet gegeven in Nederland. Ik moet het doen met schrijvers en denkers die alles versimpelen met jargon. Hun werk heeft hooguit een curiositeitswaarde, maar een nieuwe blik op de wereld levert het je niet op.

Ik ben al te oud, vrees ik, aan mij valt weinig meer te vormen. Maar ik hoop toch echt wel dat jongere generaties met een kleurtje gauw iets aangereikt krijgen waaraan ze zich kunnen optrekken. Zodat ze niet louter aangewezen zijn op Anglo-Saksische schrijvers, denkers en filmmakers die met klasse en intelligentie kunnen spreken over onze plek in deze witte wereld.

Lees verder

Interview
'Jij bent gewoon niet gewend dat je wordt aangesproken op je huidskleur. ' Een ongemakkelijk gesprek over racisme tussen Sander Donkers en Anousha Nzume (+).

Prekerig vingerwijzen
Anousha Nzume zou Petropolis eens moeten lezen, schrijft Sylvia Witteman (+).

Niet langer figurant
Columnist Hassan Bahara vraagt zich af of de obsessie met witte mensen niet een beetje te ver gaat of dat hij zijn rol moet opeisen in de grote, schaamteloze Hassan Bahara-show.

Giffabriekje
'Hallo witte mensen' is volgens Elma Drayer te zeer een product uit het giffabriekje 'identiteitspolitiek'.