'Wat voor kabinet krijgen we? Wat worden de grote thema's?'
'Wat voor kabinet krijgen we? Wat worden de grote thema's?' © ANP

Commentaar: er hangt te weinig enthousiasme rond formatie Rutte III

Commentaar

Er hangt nog altijd weinig enthousiasme rond de formatie van Rutte III. Dat kan niet te lang uitblijven.

Vijf weken is de wording van een nieuw kabinet nu op streek en vooralsnog voldoet het proces aan alle cliché's van de formatietraditie. Het begint vrijwel altijd met partijen die zonder enig uiterlijk teken van enthousiasme aan de klus beginnen en daarna de buitenwereld wekenlang buitensluiten. Zelfs de ergernis over gebrek aan tempo is van alle tijden. Toen CDA en PvdA in 2003 na weken praten een 'week van de waarheid' aankondigden en vervolgens eerst maar eens de maandag en dinsdag vrij namen, reageerde VVD-leider Zalm namens de buitenstaanders: 'Dat zal dan wel de week van de halve waarheid worden.'

VVD, CDA, D66 en GroenLinks hebben die geestdrift nog niet bereikt

'Het kan nog vreselijk misgaan', maar de formatiegesprekken gaan door

Na elf dagen netto onderhandelen in de formatie volgen elf dagen vakantie. De onderhandelaars zijn moe, de financiële ruimte is gering en tussen GroenLinks en de VVD schuurt het.

Formaties hebben daarbij nog wel iets anders gemeen: de fase van de lange tanden moet op zeker moment overgaan in enthousiasme, dat ook naar buiten toe wordt uitgestraald. De formatiepogingen waarbij dat moment te lang uitbleef, waren meestal gedoemd om te stranden.

VVD, CDA, D66 en GroenLinks hebben die geestdrift nog niet bereikt, bleek donderdag. Het is zuinigheid troef. Ingewijden blijven benadrukken hoe moeilijk het is. 'Ze werken hard, maar dit kan ook in één keer klappen', aldus informateur Schippers.

De leiders kunnen het wel eens worden, maar hoe reageren hun partijen?

Dat begint te wringen omdat op de achtergrond de achterbannen van VVD, CDA en GroenLinks met argusogen toekijken. De Telegraaf trommelde donderdag met gemak een gezelschap kritische VVD'ers op die niet kunnen geloven dat Rutte echt met GroenLinks in zee gaat.

Die factor is bij deze bepaald niet vanzelfsprekende coalitie van groot belang. De leiders kunnen het wel eens worden, maar hoe reageren hun partijen? Met wat radiostilte is niets mis, maar het is wel een flop als er straks een regeerakkoord ligt dat alsnog wordt afgeschoten door de leden van een van de partijen. Dan is er te veel tijd verspild.

Dan wordt het tijd om ook aan de pr te gaan werken

Als er echt serieus aan een akkoord wordt gewerkt, zoals de onderhandelaars donderdag benadrukten, wordt het tijd om ook aan de pr te gaan werken en het land op sleeptouw te nemen. Wat voor kabinet krijgen we? Wat worden de grote thema's? Wat gaat zeker niet gebeuren?

Het is natuurlijk ook mogelijk dat daarover nog geen gezamenlijke gedachten in zicht zijn. Maar dan nadert het moment om op te breken.