Stadsspelen voor de nieuwe studenten in Nijmegen.
Stadsspelen voor de nieuwe studenten in Nijmegen. © Aurélie Geurts

Engels in de humanities is helemaal niet zo gek

Verengelsing onderwijs

Studenten die zich in deze wereld willen bewegen, moeten ook het Engels goed kunnen beheersen.

Nederlandse universiteiten hebben Engelstalige opleidingen en vakken. Zelf koos ik ervoor om vorig jaar mijn inaugurele rede als hoogleraar filosofie en decaan van de Tilburg School of Humanities in het Engels te houden.

Hoeders van de moedertaal

In de Volkskrant van 20 augustus keert Martin Sommer zich tegen het gebruik van Engels in het hoger onderwijs. Zouden op z'n minst de geesteswetenschappen niet bij het Nederlands moeten blijven, zeker nu met de Brexit Engeland afstand van het vasteland neemt?

Amsterdamse collega's als Piet Gerbrandy en Emilie van Opstall, door Sommer genoemd, benadrukken dat studenten minstens één taal goed moeten beheersen, en wel Nederlands, hun moedertaal. Leren analyseren en argumenteren wordt belemmerd indien studenten moeten schrijven in een taal die ze minder goed beheersen. De meeste afgestudeerden zullen gaan werken in Nederland, in posities waarin communicatie en welsprekendheid van belang is. Daarom zouden de universiteiten hoeders van het Nederlands moeten zijn.

Wij zijn aan de universiteit ook hoeders van de moedertaal. In Tilburg leiden we leraren Nederlands op, en juristen die in de Nederlandse praktijk gaan werken. Echter, vorming is wel vorming voor de wereld van vandaag en de komende decennia.

Dominantie van het Engels

Inderdaad, de wereld is niet rechtvaardig

Willem B. Drees, hoogleraar filosofie

Veel van onze studenten zullen gaan werken bij bedrijven, overheden en organisaties waarin Engels minstens even belangrijk is als het Nederlands. Sommige Nederlandse studenten kiezen daarom voor Engelstalige opleidingen; tweetalige middelbare scholen blijken tegenwoordig ook aantrekkelijk.

Welsprekendheid is mooi, maar in de wetenschappelijke opleiding gaat het om het ontwikkelen van analytische en argumentatieve vaardigheden, het leren van de instrumenten van de discipline en de communicatie met collega's. Ook in het Engels kan dit ontwikkeld worden.

Engels is van Engelsen en Amerikanen; universiteiten en bedrijven die daar gevestigd zijn, hebben een voordeel. De dominantie van het Engels vertekent ons beeld van de wereld. Dat is niet eerlijk, zei Calimero. Inderdaad, de wereld is niet rechtvaardig. We moeten ook mensen opleiden die andere talen beheersen, Chinees, Latijn, Nederlands, Russisch en Turks, omdat dat van belang én van waarde is. Het Engels is echter, of we het nu leuk vinden of niet, de breed gedeelde 'tweede taal' in onze tijd.

Niemand en iedereen

We moeten niet kiezen, maar beide doen, want de wereld is een lappendeken

Willem B. Drees, hoogleraar filosofie

Engels is van niemand en van iedereen. We moeten niet speciaal aan Londen en New York denken; de verwijzing van Sommer naar de Brexit is irrelevant. Het gaat ook niet om perfectie naar de norm van Oxford en Cambridge, maar studenten die zich in deze wereld willen bewegen, moeten goed genoeg in het Engels kunnen opereren. Nederland ondertitelt films, gelukkig, waardoor jonge kinderen al Engels horen. Wie meer kansen krijgt, zoals een universitaire opleiding, zal ook in het Engels meer moeten kunnen.

Door mijn rede in Tilburg het Engels te houden, was die toegankelijk voor onze niet-Nederlandse studenten, promovendi en medewerkers. Ons profiel als Tilburgse School of Humanities is hedendaags, met communicatie- en informatiewetenschappen, cultuurwetenschappen gericht op 'online culture', met bedrijfsethiek en wetenschapsfilosofie, en een Engelstalig 'University College' waar ook Nederlandse studenten graag op afkomen.

Van Tilburgse collega's verschenen vorig jaar ook twee mooie boeken in het Nederlands over Harry Mulisch als publieke intellectueel (van Sander Bax) en over Piet Mondriaan (door Léon Hanssen). We moeten niet kiezen, maar beide doen, want de wereld is een lappendeken. Onze studenten hebben verschillende wensen en perspectieven. We zijn geen eiland; er is geen homogeniteit. Daarom, al naar de aard van de opleiding en de gelegenheid: Engels én Nederlands in de humanities.

Willem B. Drees is hoogleraar filosofie van de humanities en decaan Tilburg School of Humanities

Reacties (27)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • wim fransdonk -
    Kennelijk is de 'verengelsing' (welke Neerlandicus heeft dat woord uitgevonden?) van het onderwijs zo'n 'hot item', dat er felle academische debatten over worden gevoerd. Met een grimlachje bedenk ik mij, dat er over één of twee generaties een soortgelijke discussie plaats zal vinden tussen de afnemende hoeveelheid voorstanders van het Engels en de grote massa, die alle colleges in het Arabisch wenst....
  • Anarchistje -
    Ik ben Engels leraar geweest op twee universiteiten hier in het zuiden van México. Het onderwijs kan veel en veel beter, omdat er teveel herhalingen plaatsvinden. Een integrale aanpak is hard nodig om continuiteit in het engels onderwijs te bevorderen. Engels is een belangrijke taal en kan belangrijker worden (overal) door er de goede aandacht aan te besteden. Laat Chinezen en Japanners ook meer Engels leren dan wordt het misschien écht een Wereldtaal.
  • wim fransdonk -
    Het moderne WO, met zijn studierichtingen, waarvoor je een woordenboek moet raadplegen om te begrijpen waarover gedoceerd wordt, ligt gelukkig al ver buiten mijn gezichtsveld. 'Let but', ik ben tevreden als ik een verse pijp opsteek en mij aan de échte humaniora kan wijden. Mijn erfenis uit een ver academisch verleden bestaat eruit, dat ik van de schoonheid kan genieten van een klassiek gedicht in het Grieks of Latijn. Maar ik stam dan ook uit de vorige eeuw....
  • Karl-Marx-op-klompen -
    Humanities? Ik maar denken: Hij zal toch niet gewoon "humanoria" bedoelen of "geesteswetenschappen"? Maar inderdaad. Goh... Zo leer je nog eens wat.
  • baron von habenichts -
    We wonen in Nederland en hebben onze eigen taal Nederlands..Maar velen vinden dat we moeten meegaan in de vaart der volken en vooral engels moeten spreken. ZE doen hun best maar , maar er zijn heel veel tegenstanders van al dat engels in de taal.
  • Erwin Holten -
    Ik vind het gebruik van Engels waar er hele mooie Nederlandse woorden te gebruiken zijn eerder een teken van slechte smaak.
  • PaulGroot -
    Verreweg de meeste studenten bewegen zich later in hun beroep niet in "deze wereld" maar in ons land, en moeten derhalve vooral onze taal goed kunnen beheersen. Dat blijkt voor de meesten al moeilijk genoeg te zijn. Zij die een internationaal carrière nastreven kunnen zich bijscholen in het Engels, Frans, Duits, kortom in elke taal die ze maar willen.
  • PaulGroot -
    Verreweg de meeste studenten bewegen zich later in hun beroep niet in "deze wereld" maar in ons land, en moeten derhalve vooral onze taal goed kunnen beheersen. Dat blijkt voor de meesten al moeilijk genoeg te zijn. Zij die een internationaal carrière nastreven kunnen zich bijscholen in het Engels, Frans, Duits, kortom in elke taal die ze maar willen.
  • Eva.... -
    Colleges in het Engels leiden tot vervlakking in de materie. Als je je moet inspannen om het steenkolen Engels te begrijpen, gaat de inhoud grotendeels verloren. Natuurlijk moeten wij onze talen enigszins beheersen maar door het Engels onderling en in colleges te verplichten, schiet het onderwijs volledig langs zijn doel. Verengelsing is `in¿, ik verwacht echter van onze onderwijsinstellingen dat zij hier zeer kritisch mee omgaan en dat zij niet ten koste van het onderwijs hippe trends volgen!
  • Frits Jansen -
    In sommige vakken zoals rechten komt het erg aan op de precieze formulering, en ik vrees dat ik de Engelse taal daarvoor nooit voldoende zal beheersen, temeer daar het een hobby is van juristen om elkaar te pakken op taal - dat is vak makkelijker dan ze te pakken op argumenten. In Duitsland volgde ik een "Aufbaustudium" voor buitenlandse studenten. Die daarvoor allemaal Duits hadden moeten leren. Ik leerde (nog) Duits op school, maar voor Chinezen en Brazilianen een hele opgave. Maar de taal heeft ook veel met de cultuur te maken. Al dat Engels getuigt van een "weg met ons" mentaliteit.