Bewegwijzering van de Universiteit Leiden.
Bewegwijzering van de Universiteit Leiden. © ANP

'Eén of twee Nederlandse topuniversiteiten leidt tot verarming'

Een of twee universiteiten de middelen bieden om door te dringen tot de wereldwijde top, is niet de oplossing, schrijft Jaap Schouten, faculteitsdecaan van de TU Eindhoven. 'Nederland kent geen mindere universiteiten, waarmee het zich in positieve zin onderscheidt van menig ander land.'

Hoe prestigieus deze prijzen ook zijn, ze zeggen soms weinig over de kwaliteit van het huidige, lopende onderzoek aan de betreffende universiteiten

In zijn artikel betoogt Barend van der Meulen (Rathenau Instituut) dat de Nederlandse universiteiten blijven hangen in de internationale subtop. Geen van de Nederlandse universiteiten weet door te dringen in de top-50 van internationale rankings van de beste universiteiten wereldwijd, zoals de befaamde Shanghai ranking of de Times Higher Education ranking. Om Nederland in deze top-50 te laten belanden, pleit Van der Meulen ervoor om één of twee universiteiten de middelen te geven om 'door het glazen plafond te breken'.

Wie iets verder kijkt in de verschillende rankings ziet echter dat het Nederlandse onderzoek juist heel goed is en op deelgebieden tot de internationale top behoort. De aandacht richten op enkele top-onderzoeksuniversiteiten zou tot verarming leiden.

Nobelprijzen tellen
Wat meet de belangrijkste ranglijst, de Shanghai ranking, eigenlijk? De ranking komt tot stand op basis van zes objectieve indicatoren waaronder allereerst het aantal alumni en stafleden van een universiteit dat een Nobelprijs of Fields Medal heeft gewonnen. Andere indicatoren zijn onder meer het aantal hoog-geciteerde onderzoekers, het aantal artikelen in de wetenschappelijke tijdschriften van Nature en Science en het aantal artikelen dat door Thomson Reuters in de Science Citation Index is opgenomen. Nobelprijzen en Fields Medals zijn in Nederland dun gezaaid: dat beperkt een hoge notering in de rankings. En hoe prestigieus deze prijzen ook zijn, ze zeggen soms weinig over de kwaliteit van het huidige, lopende onderzoek aan de betreffende universiteiten.

Internationale toppers hebben we in Nederland op dit moment echter wel op veel wetenschappelijke deelgebieden. Hierdoor eindigt Nederland in de vijf Shanghai field-rankings 2014 wél in de top-50: Natural Science & Mathematics (Universiteit Utrecht: 40), Engineering / Technology & Computer Sciences (TU Eindhoven: 46), Life and Agriculture Sciences (Universiteit Wageningen: 33), Clinical Medicine & Pharmacy (Universiteit Leiden: 30, Universiteit van Amsterdam: 37, Vrije Universiteit van Amsterdam: 40), Social Sciences (Universiteit van Amsterdam: 39, Erasmus Universiteit: 44, Vrije Universiteit van Amsterdam: 47). Dit is een prestatie van formaat.

Nagenoeg alle Nederlandse universiteiten staan in de top-200 van de Times Higher Education ranking 2013-2014, waarbij Nederland alleen de VS en het Verenigd Koninkrijk laat voorgaan

Goede score
Daarnaast staan nagenoeg alle Nederlandse universiteiten in de top-200 van de Times Higher Education ranking 2013-2014, waarbij Nederland alleen de VS en het Verenigd Koninkrijk laat voorgaan. Dit toont dat het Nederlandse universitaire bestel sterk scoort over de volle breedte en op deelgebieden tot de internationale top behoort.

Dat is het beeld van de wetenschappelijke hoogvlakte met een aantal pieken dat onlangs door de Adviesraad voor het Wetenschaps- en technologiebeleid werd geschetst. Deze universitaire hoogvlakte met pieken maakt Nederland aantrekkelijk voor het bedrijfsleven, onder meer vanwege de toelevering van kundig talent dat een uitstekende opleiding heeft genoten. Daarnaast investeert de industrie graag in publiek-private samenwerkingen op deelgebieden met universiteiten die op deze gebieden tot de beste van de wereld behoren.

Geldstromen
NWO-excellentieprogramma's (zoals Zwaartekracht en Vernieuwingsimpuls) helpen bij het versterken van de pieken en bij het binnenhalen en vasthouden van talentvol wetenschappelijk personeel. Voor het verkrijgen van deze middelen van industrie en NWO leggen de sterkste universitaire groepen onderling sterke verbindingen waarlangs intensief wordt samengewerkt. Dit interuniversitaire netwerk versterkt weer de kwaliteit van de hoogvlakte. Dat is de kracht van het Nederlandse universitaire bestel. Nederland kent daarmee geen mindere of slechte universiteiten, waarmee het zich in positieve zin onderscheidt van menig ander land.

Het eenzijdig verleggen van geldstromen naar één of twee top-onderzoeksuniversiteiten, zoals Van der Meulen voorstelt, zorgt daarom voor verarming van de kwaliteit van de hoogvlakte. Laten we het kind niet met het badwater weggooien. Het creëren van uitblinkers om Nederland te laten meespelen in de universitaire Champions League draagt wellicht bij aan de reputatie van ons land als wereldspeler. We zijn echter op de lange termijn het meeste gebaat met blijvende versterking van de huidige hoge kwaliteit van het onderzoek van alle universiteiten in de volle breedte.   

Jaap Schouten is decaan van de faculteit Scheikundige Technologie van de TU Eindhoven.

Volg en lees meer over:

Reacties (0)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens