Bert Wagendorp: 'De hoogmoed bij de PvdA is grenzeloos'
© de Volkskrant

Bert Wagendorp: 'De hoogmoed bij de PvdA is grenzeloos'

Ronald Plasterk, demissionair minister van Binnenlandse Zaken, stelde gisteren in een opiniestuk in deze krant een fusie voor tussen zijn partij, de PvdA, en GroenLinks. De SP mag er eventueel ook bij. Niet op enig moment in de toekomst, wanneer de PvdA enigszins is hersteld van de doodklap van de afgelopen verkiezingen, maar nu. 'Het moet, het kan, kom op voor het plan', schreef Plasterk. De inkt was nog niet droog, of Asscher had Het Plan al naar de prullenbak verwezen: 'Deze variant gaan we niet doen.'

Plasterk nam met het stuk alvast een voorschot op zijn terugkeer als opiniemaker. Volgens hem heeft de PvdA drie mogelijkheden: opheffen, doormodderen of een 'hergroepering' op links. Asscher ziet nog een mogelijkheid, namelijk 'het vertrouwen van de kiezer terugwinnen'. Doormodderen dus, op weg naar de opheffing.

Asscher ziet nog een mogelijkheid, namelijk het vertrouwen van de kiezer terugwinnen

In de strijd om het lijsttrekkerschap van de partij had Plasterk eind vorig jaar de zijde van Diederik Samsom gekozen. Die was ook voor een fusie met GroenLinks, al was het maar om de kans te vergroten zijn oude Greenpeace-idealen in praktijk te brengen. De klimaatwet van Samsom en Klaver was het voorspel.

Plasterks idee was niet nieuw, er zijn in het verleden meer pogingen gedaan om te komen tot hechtere samenwerking 'op links'. Een van de voorgangers van Jesse Klaver, Femke Halsema (oud-lid van de PvdA) zag bijvoorbeeld veel in een samengaan, maar stuitte op een nee van de sociaal-democraten. De plannen liepen steevast spaak op de ideologische haarkloverij die linkse partijen nu eenmaal eigen is. Die hebben God afgezworen, maar steken intussen steile calvinisten naar de kroon in de overtuiging van het eigen gelijk, de eigen rechtschapenheid en zuiverheid in de leer.

Misschien deugt de route van Asscher niet, of zijn er betere gidsen

Asscher zag zichzelf drie weken geleden in Trouw als een 'eigentijdse Mozes' die zijn volk door de woestijn naar het beloofde land moet voeren. Ik geloof in de oprechtheid van Asscher, maar het lijkt me niettemin een lastig zelfbeeld, dat een open blik in de weg staat: misschien deugt de route niet, of zijn er betere gidsen.

De hoogmoed van de PvdA is grenzeloos, zelfs met negen zetels. Regel 1: als de partij groot is acht ze samenwerking met andere linkse partijen onnodig en gaat ze liever in zee met VVD of CDA. Regel 2: is ze klein dan is een fusie ook onnodig, want het kan alleen maar een kwestie van tijd zijn voor de kiezers weer toestromen - waarna automatisch regel 1 weer in werking treedt. Het is precies die houding die de PvdA bij de linkse broeders op het Binnenhof tot een weinig geliefde partij maakt, voor hen staat de A net iets te vaak voor arrogantie.

Of Plasterk nou gelijk heeft of niet: het gaat domweg niet gebeuren

De onwil tot samenwerking is jammer voor de links-angehauchte kiezer, die door het principerijden van de leiders zijn stem meestal in de oppositie ziet belanden, of in een coalitie met de VVD. Maar de kiezer speelt in deze kwestie geen rol.

Het pleidooi van Plasterk was sterker geweest wanneer hij ermee was gekomen vóór de afstraffing, maar daarmee heeft hij nog geen ongelijk. Maar gelijk hebben telt in dezen niet: het gaat domweg niet gebeuren. Niet tussen GroenLinks en de PvdA, en al helemaal niet tussen SP en PvdA: voor de SP is een fusie zoiets als de SGP die zich bekeert tot Rome. Klaver wil wel, maar er zal door de PvdA pas worden gefuseerd als er niks meer te fuseren valt. Plasterk is een roepende in de woestijn: de PvdA-karavaan doolt verder, nergens heen.