Het voormalig vliegveld Tempelhof in Berlijn is tegenwoordig een gedeelde ruimte voor burgers. Zo zijn er vliegerwedstrijden, festivals en is het een opvangplaats voor vluchtelingen.
Het voormalig vliegveld Tempelhof in Berlijn is tegenwoordig een gedeelde ruimte voor burgers. Zo zijn er vliegerwedstrijden, festivals en is het een opvangplaats voor vluchtelingen. © EPA

Burgers maken samen de nieuwe wereld, niet politici

De groeiende bottom-up-beweging geeft vorm aan een nieuwe wereld. Europa moet die ondersteunen.

In de Verenigde Staten heeft Trump gewonnen. In Europese landen viert het rechts-nationalisme hoogtij. In Turkije is de facto een nieuwe dictatuur gesticht. En steeds meer mensen worden ontmoedigd door een economisch systeem dat meer tegen ons werkt dan voor ons. De klimaatverandering en de vreselijke consequenties daarvan lijken onomkeerbaar. O ja, en net als altijd, is er overal oorlog. Velen doen de luiken dicht. Zij kijken naar binnen en grijpen terug op dat wat bekend is. Dan maar de grenzen dicht. Dan maar een 'sterke leider'.

Draai je eens om, en kijk wat er van onder komt

En toch, ondanks alles, gloort er hoop. Als we één ding kunnen leren van deze periode is het wel dat barokke, overgecentraliseerde overheden en onbegrijpelijke mondiale productieketens niet werken. Deze ver-van-je-bedshow heeft zich tegen ons gekeerd. Draai je eens om, en kijk wat er van onder komt. Daar zit de hoop, daar zit de energie. Daar wordt de toekomst vormgegeven.

Over de hele wereld en door heel Europa worden nieuwe ideeën bedacht. Overal nemen mensen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor hun directe omgeving. Op talloze plekken bedenken mensen ideeën voor een nieuwe economie die voor iedereen werkt, én voor het milieu. Anderen bedenken ideeën voor een nieuwe democratie die mensen weer een stem geeft. Nieuwe vormen van samenwerking, nieuwe concepten van macht, arbeid en geld, nieuwe manieren om over burgerschap en grenzen na te denken: de creativiteit is explosief.

In Amsterdam heb je Amsterdam Energie, een lokale energiecoöperatie waar duurzame energie wordt opgewekt en mensen gemeenschappelijk eigenaar zijn. In Berlijn heb je het oude vliegveld Tempelhof, dat sinds er niet meer wordt gevlogen dient als gedeelde ruimte voor alle burgers.

De bottom-up-beweging groeit met de dag

Er is daar een stadstuin, een plek om te vliegeren en te sporten en sinds kort ook een plek voor vluchtelingen. De gemeente Berlijn wilde hier bouwen, maar daar staken de burgers een stokje voor. In IJsland schreven de mensen zelf hun eigen, nieuwe grondwet, met onlineplatforms en offlinebijeenkomsten door het hele land. En wereldwijd voeren mensen nu actie om van Twitter een coöperatie te maken, waarvan wij allemaal eigenaar zijn.

En zo zijn er tientallen voorbeelden van bottom-upverandering. Die staan misschien niet dagelijks in de krant, maar ze geven wel vorm aan een nieuwe wereld. Deze beweging groeit met de dag. Onze generatie denkt niet meer in links versus rechts. Ook conservatief en progressief zijn geen geldige tegenstellingen meer. De enige keuze die de moderne burger maakt, is deze: denk je van onder of kijk je naar boven? Wacht je op de markt of de staat, of ga je met de mensen om je heen zelf aan de slag? Wil je een sterke leider of een sterke gemeenschap?

Deze kleurrijke initiatieven komen allemaal samen in een groter verhaal. Het verhaal van de commons. De commonsbeweging beschouwt alle bouwstenen van onze wereld, van kennis tot water, van cultuur tot energie, als eigendom van de gemeenschap. Deze bottom-upbeweging kijkt écht naar de toekomst, door na te denken over de vraag hoe wij met ons gemeengoed omgaan en hoe we dit op een duurzame én inclusieve manier kunnen beheren.

Europa moet kiezen voor een gedecentraliseerde samenleving van burgers en gemeenschappen

Op 16 november komen honderden 'commoners' uit meer dan twintig landen samen in het Europees Parlement in Brussel, voor de eerste European Commons Assembly. Zij worden ontvangen door een aantal partijen uit het Europees Parlement, waaronder Die Linke, de Piratenpartij, de Vijf Sterren-beweging, De Groenen en de Sociaal-Democraten. Ook DiEM25 is erbij. Samen zullen zij tientallen voorstellen en ideeën bespreken.

Europa heeft deze nieuwe verhalen hard nodig. De EU moet kiezen voor een gedecentraliseerde samenleving van burgers en gemeenschappen, in plaats van een 'BV' van consumenten en bedrijven. Laten we hopen dat zij 'de leiding' wil nemen in het faciliteren van deze beweging.

Thomas de Groot en Jelle de Graaf (Piratenpartij Amsterdam), Sophie Bloemen (The Commons Network), Bart Cosijn (Burgertop Amsterdam), Christiaan Fruneaux (Bureau Monnik).

Volg en lees meer over:

Reacties (17)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Komeinie -
    Indien de burgers deze mogelijkheid zouden krijgen, dan middels en referendum het gedrocht EU gedag zeggen en doorgaan met een vernieuwde EEG! Uiteraard wel alle nieuwe rijken eens grondig screenen!
  • Theofiel Boemerang -
    Het zijn weer mooie tijden voor degenen die zich bezighouden met het fabriceren en wereldkundig maken van algemene praatjes die niet informatief, niet sympathiek en op geen enkele manier bruikbaar zijn. Dit is ook zo'n verhaal.
  • frank§vrij -
    ik denk dat je zowel van boven als van onderen moet kijken. Dat wordt dan het midden, of alles bij elkaar. Nu de schrijvers het hebben over de 'commons'beweging, vraag ik mij af of ze 'the tragedy of the commons' wel kennen.
  • hada -
    Het is prachtig allemaal hoor maar het zou toch ook verduveld aardig zijn dat al die grasiers en oplichters uit het grootkapitaal bijna allemaal ongehinderd de dans zijn ontdprongen en er met bakken geld vandoor zijn gegaan. Ik zou het erg prettig vinden daar iets van terug te zien. Allemaal leuk dar burgers het voor t zeggen hebben' maar niet heus' We woonden en wonen er gewoon bij in en betalen alle gelach! Dat moet asngepakt.
  • Nellie -
    Ja hoor kameraden. Aksie!
  • |||=||| -
    Ik ben mij er overigens zeer bewust van dat zonering een enorm effect heeft op wat je ergens kunt doen en combineren. Daar zouden politici misschien iets aan kunnen veranderen. Maar waarom zouden zij allemaal domme ideeën moeten steunen met gemeenschapsgeld? Een goed idee is een goed idee voor een startup.
  • |||=||| -
    "De commonsbeweging beschouwt alle bouwstenen van onze wereld, van kennis tot water, van cultuur tot energie, als eigendom van de gemeenschap." Beter bekend als communisme en dat werkt niet op termijn omdat er geen prijsmechanisme is. Nepotisme is natuurlijk ook niet te voorkomen. Alleen rijke of in ieder geval weldoorvoede mensen vinden nodeloos duur eten en dure energie geen probleem. De vrije markt is juist bottom-up en productief genoeg om zelfs de grootste sukkels te kunnen voeden! Overigens, wat is er eigenlijk mis met een vrijwillige (!) commune of kloostergemeenschap?
  • mil1 -
    Doet me denken aan utopia. En die mensen werken die dan ook nog of hebben die nog steeds de ondersteuning van werkend nederland nodig?
  • daniel37 -
    @pahs Ons perspectief? Je bedoelt dat van een stinkend verwende Eerste Wereldnatie waar letterlijk miljarden anderen een moord voor zouden doen? Ga eens naar Google Maps (of iets wat daarop lijkt) en zoom eens in op een gebied buiten Nederland, zeg minimaal 1500 km verwijderd, oftewel een dag autorijden. Zie je steden of dorpen? Zoek eens op hoeveel andere mensen daar wonen, en hoe. Ga nog eens verder, en herhaal. En nog eens, en nog eens, en nog eens.
  • Komeinie -
    Helaas worden we nog steeds in de tang genomen door media en politiek, blijkbaar willen ze nog steeds niet luisteren, wie niet horen wil moet maar voelen is zo'n oud gezegde en daar komen ze straks vanzelf wel achter! Vind me maar een nationalist, omdat ik de EU dictatuur verafschuw, maar we zien dit gedrocht vanzelf wel in elkaar storten, dat krijg je als je de bevolking ne geert, dan krijg je vanzelf Ja Geert! Ik wacht dus totdat er weer aan de wederopbouw begonnen kan worden, de EU is namelijk de wederafbraak!