Oud-staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Fred Teeven
Oud-staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Fred Teeven © Freek van den Bergh / de Volkskrant

Bezuinigen op rechtsbijstand mag niet met oneigenlijke motieven

Commentaar

Probeerde het kabinet de rechtsgang te beïnvloeden via de geldkraan?

Vrijdag liet voormalig staatssecretaris Teeven weten dat hij een aanklacht voorbereidt tegen de auteur van het stuk in De Groene Amsterdammer tegenover wie hij zijn opzienbarende uitspraken deed over de rechtshulp. Hoewel Teeven dat nu dus ontkent. Hij zou nooit hebben gezegd dat hij als bewindsman vooral bezuinigde op de advocatuur om zo de verdediging van verdachten te bemoeilijken. 'Als je aan een advocaat niet al te veel tijd geeft om aan een verdachte te besteden, dan wordt het ook niet zoveel, die verdediging', zou hij hebben gezegd.

Als dat niet lukt, zal dit hem in zijn verdere loopbaan als jurist immers nog jarenlang achtervolgen

Los van de vraag wie gelijk heeft, is het tenminste nog een hoopvol teken dat Teeven zich kennelijk realiseert dat hij dit maar beter kan rechtzetten. Als dat niet lukt, zal dit hem in zijn verdere loopbaan als jurist immers nog jarenlang achtervolgen. En ook zijn geloofwaardigheid als politicus staat onder druk.

Het was namelijk precies het verwijt dat Teeven vanuit de oppositie en de advocatuur vaak kreeg toen hij de bezuinigingen op de rechtsbijstand verdedigde in de Tweede Kamer: was hij niet gewoon bezig om de verdediging van verdachten via de geldkraan te belemmeren? Absoluut niet, was daarop steeds zijn verweer: de bezuinigingen, waarmee hij zelf ook in zijn maag zat, waren nou eenmaal noodzakelijk om het grote gat op de Justitiebegroting te dichten. Het kabinet moest bijna overal op bezuinigen, de advocaten konden niet buiten schot blijven. Maar verder zou Teeven er alles aan doen om de 'de dingen die in de rechtsstaat moeten gebeuren' overeind te houden. 'Ook de dingen waarvan ik als oud-officier weleens denk: daar komen niet meer bekennende verdachten van.'

Vandaar dat in de Kamer nu zo verbaasd wordt opgekeken: zijn we er dan toch ingeluisd? De bezuinigingen op de rechtsbijstand behoorden tot de gevoeligste ingrepen van de kabinetten-Rutte I en II. Zoals destijds door de PvdA in de Kamer werd gezegd: 'Vrouwe Justitia heeft een blinddoek op en dat is niet voor niks. Een van de dingen die daardoor niet gezien kunnen worden door justitie, is of je een dikke of een dunne portemonnee hebt.'

Het is niet zo dat bezuinigingen op de rechtsbijstand daarom per definitie onmogelijk of onbespreekbaar zijn. Maar áls het dan gebeurt, mag het niet zijn met oneigenlijke motieven. En al helemaal niet met verzwegen en dus oncontroleerbare motieven.