©

Bert Wagendorp: 'Zet Buma drie dagen op Spitsbergen, misschien is dat wat hij nodig heeft'

Iedereen is min of meer om, zelfs Mark Rutte

Volgens Herman Wijffels heeft Sybrand Buma niets met 'het duurzaamheidsvraagstuk', weet hij 'nergens van' en is hij op klimaatgebied 'de Nederlandse Trump'. Dat zei Wijffels, voormalig Rabo-topman, CDA-informateur van Balkenende IV en tegenwoordig hoogleraar duurzaamheid, donderdag tegen AD's Jan Hoedeman. Buma is volgens Wijffels een klimaatonbenul en ligt daarom dwars in de formatiebesprekingen.

Dominique van der Heyde zei in Nieuwsuur dat er in CDA-kringen 'smalend' werd gedaan over de uitspraken van Wijffels, want wie was Wijffels dan wel? Een mastodont. Iemand die op latere leeftijd het licht heeft gezien en vanaf de zijlijn allerlei ongevraagde adviezen geeft, nu hij de macht en verantwoordelijkheid om er echt iets aan te doen heeft afgestaan. Stemt niet eens meer CDA - ik schat hem in als een Klaveriaan.

Ik ken Jan Hoedeman een beetje, want vroeger werkte hij voor de Volkskrant. Een uitgenaste parlementair verslaggever die precies weet wanneer hij iemand moet bellen die uit strategisch oogpunt wel wat kwijt wil. Ik bedoel maar: dat interview was niet toevallig en diende niet alleen om Wijffels' ijdelheid te strelen. Er moest druk worden uitgeoefend op het CDA en de oude Zeeuw wilde dat klusje wel klaren; zo zie ik het.

Gisteren schreef Wouter de Winther, chef van de Haagse redactie van De Telegraaf, dat de kans op een coalitie waarvan zowel VVD als GL deel uitmaakt steeds groter wordt. De alternatieven, ChristenUnie of PvdA naast D66 als vierde partner, vindt de VVD niet aantrekkelijk. Dat was ook druk op het CDA: wees compromisbereid jegens de links-liberale wereldverbeteraars.

Intussen weten we dus wie de schuld gaat krijgen als de formatie misloopt: Sybrand Buma en zijn boerenlobbypartij

In de Volkskrant ontkenden alle betrokkenen dat er iets aan de hand was, maar dat was logisch. Had Jesse Klaver toegegeven dat het CDA weinig trek heeft in zijn klimaatbelastingen, dan waren de koppen voorspelbaar geweest ('Missie Schippers dreigt te stranden') en was de kans op een compromis teniet gedaan.

Maar intussen weten we dus wie de schuld gaat krijgen als het misloopt: Sybrand Buma en zijn boerenlobbypartij. En dat vergroot paradoxaal genoeg de kans dat het wél gaat lukken tussen de vier partijen, want niemand wil graag te boek staan als spelbreker.

Duurzaamheid en klimaatbeleid zijn veel minder omstreden dan het lijkt, ook bij de achterban van de VVD en misschien zelfs die van het CDA. Eind april reisde een groepje ceo's naar Spitsbergen, om te zien hoe het ervoor staat op de Noordpool. Voor zover ze dat nog niet waren, kwamen ze overtuigd terug: er moet iets gebeuren. Het kabinet, zeiden ze, moet met een klimaatbeleid voor de lange termijn komen. Een regionale VVD-bestuurder had het op tv al over 'liberaal groen'. Pieter Winsemius, voormalig VVD-minister, en oud-partijleider Ed Nijpels zijn al veel langer bezig hun partij een duurzame richting op te duwen.

Jesse Klaver hoeft niet meer alleen te verwijzen naar Greenpeace en Milieudefensie om zijn argumenten kracht bij te zetten

De opvatting dat een energietransitie noodzakelijk is, werd vorig jaar september ook al geventileerd in een onderzoek van organisatie-adviesbureau McKinsey: het kan en het levert economische groei op. In oktober verenigden 39 bedrijven, waaronder Siemens, Aegon, FrieslandCampina, KPN, NS, Rabobank, Shell en Eneco, zich in de Transitiecoalitie. Die dringt ook aan op een klimaatwet waarmee de doelstellingen van het akkoord van Parijs kunnen worden gerealiseerd. Je kunt sommige van die bedrijven van hypocrisie betichten, maar Jesse Klaver hoeft niet meer alleen te verwijzen naar Greenpeace en Milieudefensie om zijn argumenten kracht bij te zetten.

Iedereen is min of meer om, zelfs Mark Rutte. Maar Buma dus niet. Die verwacht nog steeds het heil van bedrijven en burgers, niet van de overheid. Het door het CDA zo vroom beleden 'rentmeesterschap' mag geen geld kosten: voor hem geen klimaatbelastingen of andere linkse fratsen. Buma is opeens een aartsconservatief die zijn kop in het zand steekt. Hij zit moederziel alleen te mokken in een hoekje, door iedereen verlaten, vergeten door de tijdgeest: geen aantrekkelijk beeld.

Het was een knap en mogelijk effectief staaltje framing van Wijffels. De besprekingen drie dagen op Spitsbergen: misschien is dat wat Buma nodig heeft.