Bedrijfsleven schiet zichzelf in de voet met flexibilisering
© ANP

Bedrijfsleven schiet zichzelf in de voet met flexibilisering

De wet van minister Asscher kent gebreken, maar de kritiek van werkgevers is niet terecht.

Een lange reeks critici, vooral van werkgeverszijde, heeft de afgelopen tijd zijn pijlen op de Wet Werk en Zekerheid gericht. De nieuwe ontslagregels zouden het voor kleine bedrijven bijna onmogelijk maken nog personeel aan te nemen, ze zouden het gebruik van flexibele contracten stimuleren in plaats van ontmoedigen en arbeidsrechtadvocaten veel extra werk bezorgen.

Wat opvalt aan de kritiek is dat deze er van uitgaat dat bedrijven vooral bezig zijn met de vraag hoe zij zo eenvoudig mogelijk van hun personeel kunnen afkomen. Alsof inkrimpen de enige zinvolle bedrijfsstrategie is. Dat lijkt tekenend voor de manier waarop steeds meer werkgevers tegen hun medewerkers aan kijken. Personeel wordt niet meer gezien als een essentiële productiefactor die bijdraagt aan het succes van de onderneming of instelling, maar als een kostenpost en risicofactor.

Hiermee doen bedrijven niet alleen hun medewerkers tekort, die in voortdurende onzekerheid verkeren over hun werk, maar ook zichzelf. Immers, in de Nederlandse kenniseconomie zijn de medewerkers steeds meer de centrale productiefactor waarmee een bedrijf zich in gunstige zin kan onderscheiden van andere bedrijven.

Impliciete kennis

De fysieke productiemiddelen - machines, computers, grondstoffen - kan ieder bedrijf op de markt inkopen, evenals gecodificeerde kennis, zoals software en licenties. Het is juist de impliciete kennis (tacit knowledge) van de medewerkers van een bedrijf die het verschil maakt met de concurrenten. Kennis over de wijze van (samen)werken binnen het bedrijf, over de cultuur van de arbeidsorganisatie, over de relatie met klanten en toeleveranciers is uiteindelijk cruciaal in de concurrentiestrijd.

Die impliciete kennis veronderstelt echter wel dat de medewerkers een duurzame band met de arbeidsorganisatie hebben. Het kost immers tijd om die kennis te verwerven en de bereidheid daartoe wordt in belangrijke mate bepaald door je toekomstperspectief. Waarom zou je moeite doen om je de cultuur en de werkwijze van de arbeidsorganisatie eigen te maken als je volgend jaar - of misschien al volgende maand - weer op straat staat?

Het succes van een bedrijf op langere termijn wordt in belangrijke mate bepaald door de betrokkenheid en de inzet van de medewerkers

Het succes van een bedrijf op langere termijn wordt in belangrijke mate bepaald door de betrokkenheid en de inzet van de medewerkers. Maar dat veronderstelt wel dat het bedrijf zijn medewerkers als de belangrijkste productiefactor ziet en hen een redelijke mate van baanzekerheid en ontwikkelingsperspectief biedt. Alleen dan zullen medewerkers en bedrijf bereid zijn wederzijds in hun relatie te investeren en zo steeds meer bedrijfsspecifieke kennis op te bouwen.

Onderzoek laat dan ook zien dat bedrijven met een groter aandeel vaste medewerkers beter scoren op (technologische) innovatie. Stel bijvoorbeeld dat je als medewerker een mogelijkheid ziet om het productieproces efficiënter te organiseren, waardoor het bedrijf met minder personeel toe kan.

Wie een tijdelijke aanstelling heeft, kan dit idee maar beter voor zich houden om te voorkomen dat je als dank je baan kwijt raakt. Wie niet bang hoeft te zijn voor zijn of haar baan, zal eerder bereid zijn bij te dragen aan kwaliteitsverbetering en innovatie. Dat komt de concurrentiekracht van het bedrijf ten goede.

Wie niet bang hoeft te zijn voor zijn of haar baan, zal eerder bereid zijn bij te dragen aan kwaliteitsverbetering en innovatie

Proeftijd

Het is logisch dat bedrijven bij een nieuwe medewerker even de tijd willen nemen om te onderzoeken of deze goed functioneert en bij het bedrijf past. De officiële proeftijd van twee maanden is daarvoor bij meer complexe functies vaak te kort. Het is dan ook begrijpelijk dat werkgevers nieuwe medewerkers liever eerst op een tijdelijk contract aannemen. Maar er is geen goede reden waarom een bedrijf een goed functionerende medewerker na twee jaar geen vast dienstverband zou aanbieden.

Natuurlijk kunnen de omstandigheden veranderen en kunnen er bedrijfseconomische redenen zijn om het dienstverband te beëindigen. Maar daarvoor biedt de wet voldoende mogelijkheden. Wie daaraan twijfelt, moet het maar aan het personeel van V&D of TSN vragen. Als een medewerker na verloop van tijd minder goed gaat functioneren, ligt de verantwoordelijkheid daarvoor in het algemeen niet alleen bij de medewerker maar ook bij de werkgever.

Beiden dienen er zich voor in te spannen dat de medewerker inzetbaar blijft, door scholing of training, het bieden van uitdagend werk of aanpassing van de functie. Alleen als dat niet mogelijk is of als de medewerker daaraan niet meewerkt, heeft de werkgever goede gronden om de werknemer te ontslaan. Het nieuwe ontslagrecht biedt daarvoor ook voldoende mogelijkheden, mits de werkgever een adequaat dossier heeft opgebouwd.

De Wet werk en zekerheid kent zeker zijn gebreken en zal op onderdelen wellicht moeten worden aangepast. Maar de meeste critici van de nieuwe ontslagregels lijken te menen dat het voor het Nederlandse bedrijfsleven belangrijker is om risico's te mijden en op korte termijn kosten te reduceren dan te investeren in kwaliteit en innovatie.

Een gebrek aan training van medewerkers in de flexibele schil zal na verloop van tijd echter hun duurzame inzetbaarheid aantasten. Daarmee gaan werkgevers voorbij aan de gerechtvaardigde behoefte van werknemers aan enige continuïteit en zekerheid. Bovendien brengen zij zo op langere termijn ook het bedrijfsleven en de concurrentiekracht van de economie schade toe.

Paul de Beer, Paul Boselie, Ronald Dekker, Ewald Engelen, Andries de Grip , Alfred Kleinknecht, Joan Muysken, Janneke Plantenga, Frank Pot, Joop Schippers en Esther-Mirjam Sent zijn hoogleraren economie.

Volg en lees meer over:

Reacties (9)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • JPHR -
    Men dient te onderkennen dat een 'modern' bedrijf monomaan winst gedreven is. Familiebedrijven zijn soms nog een uitzondering. Loyaliteit jegens werknemers bestaat slecht zolang het aan de winst bijdraagt. Morele waarden wegen niet in deze winstafweging mee. Risico dus via flexarbeid afgewenteld. De politiek bepaalt het raamwerk voor economische activiteit zodanig dat dit ook maatschappij en burger dient. De overheid dwingt daarom milieu en arbo wetgeving af en legt belastingen op. De conclusie lijkt onvermijdelijk dat de overheid ook in de arbeidsmarkt veel dwingender zal moeten optreden.
  • Henk Daalder Windparken Wiki -
    Maak een zichtbare, publieke graadmeter voor bedrijven, hoe hun waarde creatie afhangt van innovatie en de benutting van het belangrijkste kapitaal. Datn ziet iedereen,ook aandeelhouders het verschil tussen hufter "ondernemers" en hoede ondernemers die samen met hun medewerkers voroutiwillen, ipv steeds verder, fantasieloos de put in. Ook de vakbond zou haar leden moeten helpen, hun inovatie waarde te verhogen en zichtbaar te maken. Bijvoorbeeld met gamification binnen het bedrijf
  • TvanO -
    Onder een aantal rechtse regeringen is de invloedsbalans doorgeschoten in de richting van de werkgevers. Het enthousiasme waarmee dezen spreken over mensen ontslaan is bedenkelijk, en toont een leegte waar moreel besef had moeten zitten. Niet alleen is het slecht voor een bedrijf als ze haar werknemers als dagloners behandelt, het miskennen van de primaire behoefte aan bestaanszekerheid is onvergeeflijk. Vergelijk het met de werknemer die bij ontslag een deel van het bedrijf van zijn werkgever vernielt, opdat deze er evenveel pijn aan ondervindt. Dan is het opeens wél onacceptabel?
  • vinnik -
    PRIMA stuk!
  • Petero -
    Als je ergens tijdelijk werkt en je de hele tijd onzeker voelt zal je bijdrage en inzet niet bepaald optimaal zijn, weet ik uit ervaring. Er is nog een negatieve kant aan het doorgeschoten flexwerken en afknijpen van werknemers: vraaguitval. Wie zal er straks nog een huis kopen als het inkomen zo onzeker is? Of een nieuwe auto, laat staan een elektrische of hybride type? Die zijn er nu alleen voor de happy few.
  • Emile Cornel -
    De WWZ is niet ingevoerd om ontslag gemakkelijker en goedkoper te maken, zoals rechts Nederland ons wil doen geloven: de WWZ kent als doelstellingen "vereenvoudiging van het ontslagrecht" en "de rechtsgelijkheid en rechtszekerheid bij ontslag te bevorderen"! Dat eerste is niet gelukt, maar het tweede wel: niet langer kan de werkgever de voor hem gunstigste route kiezen. De ontbindingsrechter mag niet meer naar eigen gevoelen ontbinden, maar dient strak aan in de wet vastgelegde gronden te toetsen en de ontbinding te weigeren als de grond er niet blijkt te zijn.
  • jerommekepommeke -
    anti-kap@ omdat de werknemer altijd een zwakkere positie heeft. ken jij of ben jij iemand die ontslag neemt uit ideologisch motief als er geen andere baan beschikbaar is? ik heb dat zelf wel gedaan, maar ik ben redelijk onvervangbaar. het gros van de werkmemers neemt echter een gigantisch bestaansbedreigend risico en zullen gewoon slikken en doorwerken. daarom bestaan er vakbonden.
  • Roland Horvath -
    Eén van de ziekten van het kapitalisme: Uitsluiting. De aarde is collectief bezit en de economie is een collectief gebeuren. Het resultaat wordt geprivatiseerd en resulteert in vermogens van tientallen miljarden. De medewerkers, de ruggengraat van de onderneming, bij het grof huisvuil, willekeurig, nog net geen dagloners. Een andere economie: Altijd moeten alle bij een onderneming betrokkenen relevant zeggenschap en beslissingsrecht hebben: Aandeelhouders, werknemers, leveranciers, klanten, omwonenden, overheid. Hoe dat moet zal de praktijk leren met vallen en opstaan.
  • Anti Kapitalistische Marxistisch Republikeinse partij voor eerlijk delen. -
    Misplaatst loyalisme van werknemers hebben tot nu toe veel bedrijven en instellingen nog overeind gehouden. Wat als dezewerknemers er eens massaal de brui aan geven omdat mostandigheden er maar niet beter op worden of wanneer er sprake is van achteruitgang terwijl op de toppen weer volop cadeaus worden gegeven binnen het old boysmetwork