Aleid Truijens: Welke partij verleidt de miljoen zzp'ers?
© de Volkskrant

Aleid Truijens: Welke partij verleidt de miljoen zzp'ers?

Column Aleid Truijens

Wij zien elkaar elke dag, de pakjesbezorger en ik. Hij is jong, knap, van Marokkaanse afkomst en altijd goedgehumeurd. Hij heeft een grote witte bestelbus. Elke keer is hij blij dat ik, thuiswerker, de deur wél opendoe. In het krappe halletje vormt zich een toren van bestellingen van mijn buren.

De bezorger en ik maken vaak een praatje. Hij vraagt zich af wat ik elke dag doe, op mijn laptop. Ik vraag of hij dit werk leuk vindt. Hij lacht zijn brede jongenslach: 'Ja hoor! Lekker vrij!' Dat hebben we dus gemeen. Niemands baas, niemands knecht. Niemand dwingt ons om een groot deel van ons leven door te brengen op een kantoor of werkplaats tussen mensen die we niet hebben uitgekozen. Wij blije zzp'ers zijn lekker vrij.

Wij blije zzp'ers zijn lekker vrij

Eenmaal terug achter mijn laptop bedenk ik dat er geen sprake is van 'wij'. Ik ben niet rijk, maar mijn uurloon is een veelvoud van dat van de pakjesbezorger. Die houdt, lees ik, gemiddeld 8 euro per uur over en moet ook nog zijn eigen bestelbus afbetalen. Als hij ziek wordt, krijgt hij niks, als mij iets overkomt heb ik een keurige arbeidsongeschiktheidsverzekering. Ik heb een man met een vaste baan, hij is alleen. Ik heb een klein pensioen uit eerdere banen en wat spaargeld, hij zal nooit pensioen opbouwen.

De pakjesbezorger en ik vertegenwoordigen twee stereotypen in de zzp-discussie: de uitgebuite flexwerker die onder het minimum loont werkt en op wie alle bedrijfsrisico's van zijn opdrachtgever zijn afgewenteld, en de oudere professional die het zich kan permitteren freelancer te zijn en alleen nog leuk en interessant werk te doen.

Deze zomer porde ik in een column jongeren op om voor zichzelf op te komen in een samenleving die gesettelden en ouderen beschermt. Ik schreef: 'Kom op voor jezelf. Ga niet vechten voor belegen zaken als een vaste baan voor veertig jaar en de verplichting jou na enkele jaarcontracten in dienst te nemen. Daar word je echt niet gelukkiger van. Pleit liever voor wetgeving die het gemakkelijker maakt om zzp'er te zijn of er een in te huren en bescherm hun tarieven. Zorg voor behoorlijke financiële regelingen als mensen ziek worden of geen werk hebben.'

Eenmaal terug achter mijn laptop bedenk ik dat er geen sprake is van 'wij'

Veel jonge zzp'ers zijn niet vrijwillig zelfstandig; ze snakken naar een vast inkomen

Ik kreeg bergen boze mails. Hoe haalde ik het in mijn hoofd om een vaste baan een 'belegen' wens te noemen?

Ik begreep die woede toen niet helemaal, maar nu wel. Ik ging te veel uit van mezelf, blije freelancer. Veel jonge zzp'ers zijn niet vrijwillig zelfstandig; ze snakken naar een vast inkomen. Ze willen zekerheid, een huis kunnen kopen, een kind krijgen. Slechts 4 procent van de jonge zzp'ers zou volgens een onderzoek blij zijn met flexwerken. Daar schrok ik van.

Toch is het oneerlijk deze jongeren de illusie te geven dat het walhalla van de vaste banen terugkomt. Dat gebeurt niet, ook al is de crisis voorbij. Ook de afschuwelijke wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA), bedacht door zalvende minister Asscher en staatssecretaris Wiebes, het stripfiguurtje dat bij elke wanprestatie olijk zijn hoofdje schuin houdt, heeft hen niet geholpen. Door die wet, waarbij de zelfstandige moest aantonen dat hij géén werknemer is, verloren tienduizenden zzp'ers hun opdrachten. Er kwamen niet bij toverslag vaste banen bij. Die verwoestende wet is nu uitgesteld; maar gaat hij toch door als de VVD weer regeert?

Onze stem legt flink wat gewicht in de schaal. Verleid ons

In het verkiezingsprogramma van de VVD wordt gedaan alsof de zzp'er vrijwillig kiest voor zelfstandigheid, en dus geen bescherming nodig heeft. Lekker makkelijk. Het programma van de PvdA loopt, schuldbewust, over van begrip voor de zzp'ers, die beschermd moeten worden met een verplichte arbeidsongeschiktheids- en pensioensverzekering. Maar die partij vertrouw ik niet meer.

De SP wil het liefst van alle zzp'ers weer werknemers maken - liever niet te veel smaken. GroenLinks, het CDA en de ChristenUnie willen net als de PvdA verplichte volksverzekeringen. Daar is iets voor te zeggen. Maar wie betaalt dat? Moet de laagbetaalde zzp'er zelf afdragen? En waarom zou een goedverdienende zelfstandige zich verplicht moeten verzekeren? Alleen D66 vindt een evenwicht tussen bescherming van de onderbetaalde zzp'er en de vrijheid om echt zelfstandig te zijn. Maar op die klaar-met-levenpartij wil ik niet stemmen.

Maar waarop dan? Wij zijn met 1 miljoen. Onze stem legt flink wat gewicht in de schaal. Verleid ons.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe.
Reageren? opinie@volkskrant.nl

Reacties (31)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • H Haakman -
    @Spartuijn: heeft het hier iemand over Amsterdam? Vreemd, maar ook wel kenmerkend om er van alles wat niet relevant is bij te halen. Zo'n forum als dit geeft een goed inzicht in hoe de Gordiaanse knoop er in het brein van een PVV- er uit ziet. Over dat BBP gesproken: de Rotterdamse haven is zo groot vanwege de vele connecties met het Europese achterland. Wilt u graag dat dat volume snel gaat krimpen er nog meer werkloosheid bij komt, stem dan PVV.
  • Spartuijn -
    "En Rotterdam Rijnmond is nu qua problematiek niet bepaald maatgevend voor alle delen van Nederland"...Er wordt daar een kwart van het Nederlands BBP verdiend....Amsterdam is natuurlijk wel maatgevend...
  • H Haakman -
    @Spartuijn: en dan pakt een kabinet een keer door op een dossier dat al veel te lang is blijven liggen (de vergrijzing en daarmee de pensioenleeftijd) en dan is er wel altijd een groepje zemelaars die daar naar wijzen, wat kinderachtig! En Rotterdam Rijnmond is nu qua problematiek niet bepaald maatgevend voor alle delen van Nederland, maar wat maakt het uit. Grof geschut, daar gaat het om!
  • Spartuijn -
    "Henk en Ingrid stemmen al lang geen PVV meer"...In Rotterdam Rijnmond is de PVV de grootste partij...In de peilingen staat de PVV thans op ruim 30 zetels...De pensioenleeftijd naar 67 jaar is trouwens door de VVD en de PvdA verhoogd.
  • patriotje -
    @ Spartuyn. Henk en Ingrid stemmen PVV ? Henk en Ingrid stemmen al lang geen PVV meer. Die zijn er al lang achter gekomen dat de PVV ze slechts als stemvee gebruikt. Dankzijn Geert Wilders moesten ze al doorwerken tot 66 jaar terwijl ze 65 was beloofd. Geert stemde jn de kamer braaf mee met de VVD maar vertelde war anders. Geert W is alleen maar bezig met zijn anti Islam agenda en Henk en Ingrid hebben niets tegen hun Marokaanse buren. Het pvvee dat blind de haatpreken en scheldpartijen volgt maar niet ziet dat de PVV aanhang de enige terreurdaad van de afgelopen 10 jaar heeft gepleegd.
  • H Haakman -
    Het succes of de pech van ZZP-ers varieert inderdaad, niemand die dat bestrijdt. Het gaat erom dat we niet al met het stempel klaarstaan, alles in een tranencontainer gooien en een zondebok aanwijzen. Veel te simpel en niet geloofwaardig. Wanneer iets niet in je hoofd past: sla het niet plat totdat het er wel in past maar "verruim je hoofd". Het is niet de boodschap van de populisten (die is nog wel te begrijpen) maar de walgelijke toon en versimpeling die mensen doet afknappen. 80% van Nederland (want niet-PVV) is helaas niet vertrokken na de verkiezingen, doe er je voordeel mee!
  • Komeinie -
    @frank§vrij, ik vraag me een beetje af wat u met uw laatste reactie bedoelt te zeggen, de bolletjes voor dat piepkleine tuintje hadden namelijk al afgelopen najaar de grond in gemoeten, of dat gebeurt is, dat is voor u een vraag en voor mij een weet, net als met zoveel zaken overigens! Onze stukjesschrijfster heeft naast deze verdienste ook behoorlijk verdiend met de volle grondteelt van zo'n plantje, welke met de korte dag bloeit! Dat zou zelfs nog wel eens meer kunnen zijn als de verdienste welke ze nu heeft met het schrijven van verhaaltjes als deze!
  • frank§vrij -
    @WTJGM; ik heb ook het idee dat de meeste zzp-ers dat tegen wil en dank zijn; wellicht 30% met een hoger inkomen niet; @Vrijmans wees al fijntjes op de luxe-positie van stukjesschrijfster, dat we daar niet in moeten trappen. Toch blijf ik erbij dat het met het neoliberale vliegwiel van de economie voor veel mensen goed toeven is, maar er kloppen dingen niet. De kloof, zoals Spartuijn betoogt, maar zonder die neoliberale economie kunnen Henk & Ingrid geen bolletjes in hun piepkleine tuintje planten. @Hazlo. afzeiken of framen is niet goed.
  • Harrie Vrijmans -
    Spartuijn, Inderdaad, behalve het laatste dat m.i. als volgt juister zou zijn: Henk en Ingrid zijn vaak slechts ogenschijnlijk ¿te goeder trouw dwalend¿ omdat óók zij opportunistisch oppervlakkig, vooral over de rug van minst bedeelden, profiteren van de immorele/criminele ¿moet toch kunnen¿ egoliberale tijdgeest: DIE wordt door de PVV, die als rattenvanger/bliksemafleider voor zulke dubieuze Henken en Ingrids [evenals het merendeel van zg ¿nette¿ politiek!] OOK in de zak zit van het grootkapitaal en diens barbaarse `recht v.d. sterkste¿, niet bestreden, gezien het stemgedrag in de 2e Kamer...
  • Komeinie -
    @Aleid Truijens, ach wat is het toch allemaal weer moeilijk al die keuzes en al die prachtige beloften, je zou bijna vergeten dat er één partij is die duidelijk zichtbaar is en niet met loze beloften komt, ik stem dus Geert! Want Geert is niet verkeerd!