Aleid Truijens: Docent die het 'niet voor het geld doet' moet ook bij zichzelf te rade gaan
© de Volkskrant

Aleid Truijens: Docent die het 'niet voor het geld doet' moet ook bij zichzelf te rade gaan

IJs & Weder

Eén uurtje staken gaan ze, die brave basisschoolleraren. Een speldenprikje, symbolisch. Waarom niet een hele dag? En, als het niet helpt, een week?

Het was mooi om te zien hoe de schandelijke opmerking van Sander Dekker, dat een klas pubers toch écht wat lastiger is dan een groep basisschoolkinderen, de leraren wakker schudde. Het is dat Dekkers weinig indrukwekkende bijdrage aan het kabinet er bijna op zit, maar je zou hem een stage gunnen met dertig kleuters die nog in hun broek poepen, elkaar te lijf gaan en om de haverklap huilen. Of met dertig achtstegroepers die je, met hun dwingelanden van ouders in je nek, naar het vervolgonderwijs moet loodsen.

Dan hebben we het nog niet over de wurgende administratieve last, die op de basisschool groter is. Idioot dat deze hbo'ers nóg slechter worden betaald dan die in het voortgezet onderwijs.

Socioloog Judith Elshout heeft gelijk: het salaris weerspiegelt status en maatschappelijke waardering. In het basisonderwijs is bijna 90 procent van de leerkrachten vrouw. Het is een deprimerende wetmatigheid: waar vrouwen een beroepstak massaal betreden, neemt de status van dat beroep pijlsnel af.

Helaas hebben vrouwen daar zelf ook een aandeel in. Ik hoor het vrouwelijke leerkrachten maar al te vaak zeggen: neuh, ik doe het niet voor het geld. Ik doe het voor die kinderen. Het is zó'n mooi vak, het geeft zóveel voldoening. Ze zeggen het met een superieur glimlachje en zichtbaar dedain voor mensen die wel moeten werken om zichzelf of hun gezin te onderhouden. Want vrijwel al die parttime werkende 'ik doe het niet voor het geld'-vrouwen hebben thuis een goedverdienende kostwinner. Hun werkgever, de overheid, weet dat.

Die parttime werkende 'ik doe het niet voor het geld'-vrouwen hebben een goedverdienende kostwinner

De zoetsappige uitruil van respect en salaris zag ik terug in het opiniestuk van Albert Mark van Leeuwen. Hij is docent filosofie en natuurkunde op een gymnasium in Gorinchem en verdient dus flink meer dan een basisschoolleraar, maar goed. Hij wil status verdienen 'met mijn prestaties voor de klas, niet met mijn bankrekening', want er zijn al genoeg 'bullshitjobs' met hoge status en hoog salaris. Meer geld voor leraren vindt hij 'opium voor het volk'.

Nou nou. Liever creperen en je wentelen in eigendunk dan een fatsoenlijke vergoeding.

Het is een kromme, voor anderen schadelijke redenering. Dat sommigen veel geld binnenharken met onnut werk, betekent niet dat nuttig werk slecht beloond mag worden. Andere professionals, zoals artsen of journalisten, hoor je zelden zeggen: doe mij maar een prutsalarisje, mijn prestaties hoef je niet naar waarde te belonen. Ook zij kozen hun werk omdat ze het zinvol en mooi vinden, ook zij willen worden beoordeeld op het resultaat. Maar dat mag best weerspiegeld worden in een behoorlijk salaris.

Van het lerarensalaris kun je in de Randstad slechts een garage kopen

En geef beginnende leraren een betaalbare woning. Van het lerarensalaris kun je in de Randstad slechts een garage kopen, de wachttijd voor een sociale huurwoning is - anders dan in Gorinchem - 17 jaar en de huur van een vrijesectorwoning bedraagt driekwart van het startsalaris van een leraar.

Respect heeft natuurlijk ook te maken met niveau. Het niveau van de pabo's was in de jaren nul bedroevend. Nu wordt hard gewerkt om dat te verhogen. Die drempels leiden tot een terugloop van studenten, maar die is tijdelijk. Want een opleiding die wat voorstelt, en waarop je niet zomaar wordt toegelaten, zal op den duur veel slimme studenten (m/v) aantrekken, die met hun werk waardering oogsten. Daar moet voor worden betaald.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe.
Reageren? opinie@volkskrant.nl

Lees meer over de leraren in het basisonderwijs

Het basisonderwijs gaat op 27 juni één uur staken. Waarom? En is één uur niet wat kort? Zes vragen over de staking in het primair onderwijs.

Het ís mogelijk om de status van het leraarschap te laten stijgen. Socioloog Judith Elshout deed er onderzoek naar en legt uit hoe.

Nog maar een paar jaar geleden kwam een pas afgestudeerde basisschooldocent nauwelijks aan het werk. Dat is volkomen omgeslagen. Wie nu op een pabo zit, heeft vaak eerder een baan op zak dan een diploma.