1513959
© ANP

'ABP zou in dezelfde situatie opnieuw dezelfde beslissingen nemen'

Opinie 'Om op de lange termijn pensioenen uit te kunnen betalen heeft een fonds reëel rendement nodig. Dat is uiteindelijk belangrijker dan een momentopname van de dekkingsgraad', schrijft bestuursvoorzitter Henk Brouwer van pensioenfonds ABP. Hij reageert op het opiniestuk van Ilja Boelaars, die vindt dat het ABP-bestuur onverantwoord heeft gehandeld door de risico's van rentedaling niet af te dekken.

Achteraf bezien zou ABP er inderdaad beter aan gedaan hebben om het risico op een rentedaling meer af te dekken. Sterker nog, achteraf bezien zou ABP zich dubbel hebben moeten indekken tegen een rentedaling, want dat zou pas echt veel geld hebben opgeleverd.

Maar dat is een vaststelling met de kennis van nu; kennis van een nerveuze en onvoorspelbare renteontwikkeling in de afgelopen jaren, als gevolg van de financiële crisis. En als gevolg van de reactie van centrale banken en beleggers op deze crisis. Het zou mooi zijn geweest als ABP dat allemaal in 2007 zou hebben geweten, bij het kiezen van de mate waarin het fonds het renterisico zou moeten afdekken. Bij gebrek aan een glazen bol heeft ABP echter vertrouwd op een beleid, waarin verschillende factoren zorgvuldig worden meegewogen.

Onrust
Desondanks wordt het ABP-bestuur nu door de heer Boelaars middels een opiniestuk verweten 'onverantwoord gehandeld te hebben door de risico's van een rentedaling niet af te dekken'. Gezien de ernst van deze beschuldiging, de onrust die zoiets oproept bij deelnemers van ABP en omdat het betoog van Boelaars correctie behoeft, ziet het bestuur reden om uitleg te geven.

ABP heeft wel degelijk het risico op een rentedaling afgedekt, ter grootte van 25 procent van de totale verplichtingen. Het afdekken van het renterisico is namelijk primair bedoeld om de invloed van de rekenrente op de waardering van de verplichtingen en daarmee op de dekkingsgraad te compenseren. De keerzijde is dat de renteafdekking invloed heeft op de beleggingen: hoe hoger de renteafdekking, hoe lager de kans op een goed beleggingsrendement wanneer de rente stijgt. En om op de lange termijn pensioenen uit te kunnen betalen heeft een fonds reëel rendement nodig. Dat is uiteindelijk belangrijker dan een momentopname van de dekkingsgraad.

Het afdekken van een rentedaling middels renteswaps brengt overigens wel degelijk (grote) risico's met zich mee, in tegenstelling tot wat Boelaars meent. Een fonds dat zich heeft ingedekt tegen een rentedaling, kan bij een stijging van de rente verliezen lijden op de renteswaps. Dat verlies kan al snel in de miljarden lopen.

Speculatie
De beslissing van ABP in 2007 om circa 25 procent van het renterisico af te dekken, was onder meer gebaseerd op het feit dat de rente op dat moment op een historisch gezien zeer laag punt stond. In andere woorden: de kans dat de rente zou stijgen, werd groter ingeschat dan dat die zou dalen. In nog andere woorden: als ABP op dat moment vol zou hebben ingezet op een rentedaling (zoals Boelaars nu achteraf adviseert), dan had men oprecht kunnen spreken van speculatie.

En zelfs al had ABP de renteafdekking fors willen uitbreiden, dan zou dit wel degelijk marktverstorend hebben gewerkt en zelfs de rente een extra duwtje naar beneden hebben gegeven. Het klopt als Boelaars zegt dat de markt voor swaps vele maten groter is dan het vermogen van ABP. Het is echter de beperkte liquiditeit en beschikbaarheid van voornoemde swaps die hierin wel degelijk een belemmerende factor zijn voor een fonds van de omvang van ABP.

Samenhang
Misschien wel het belangrijkste argument is de samenhang tussen het rentebeleid en het beleggingsbeleid van een pensioenfonds als ABP. Boelaars doet voorkomen alsof ABP sinds 2006 bijna 100 miljard euro verloren zou hebben. Het tegendeel is echter waar: met een gemiddeld jaarlijks rendement van bijna 6 procent in de periode 2006-2012 (inclusief crisis) heeft ABP met beleggen 75 miljard euro aan het fondsvermogen toegevoegd.

ABP zou in dezelfde situatie opnieuw dezelfde beslissingen nemen.  Sterker nog: de rente is momenteel dusdanig laag, dat de kans dat deze zal stijgen groter wordt geacht dan dat deze zal dalen. Daarom breidt ABP ook op dit moment de renteafdekking niet uit. Een uitbreiding zou slechts ten koste gaan van de mogelijkheid om het fondsvermogen nog verder te laten groeien op het moment dat de rente eindelijk naar een meer normaal niveau beweegt.

Henk Brouwer is bestuursvoorzitter van ABP