Roze xtc-pil met supermanlogo
Roze xtc-pil met supermanlogo © anp

Gevaarlijke xtc-pil in omloop tijdens ADE: hoe schadelijk is zo'n pilletje?

Op het Amsterdam Dance Event is een gevaarlijke xtc-pil in omloop. Het Trimbos-instituut waarschuwt bezoekers voor een dodelijke xtc-pil, roze met een supermanlogo, met een zeer hoge dosis PMMA. Die stof kan leiden tot fatale oververhitting en hart-, lever-, en nierfalen. Het Trimbos-instituut roept mensen die zo'n pil hebben op die af te geven voor analyse. Twee jaar geleden schreven we ook al over de gevaren van xtc, lees hieronder terug.

Over xtc

De populariteit van xtc is in korte tijd snel toegenomen. Gebruik kan riskant zijn, bleek twee jaar geleden bij het Amsterdam Dance Event, maar ligt dat aan de pil?(+)

In oktober 2014, nadat er 'paniek over pillen' ontstond door doden tijdens het Amsterdam Dance Event van dat jaar, nuanceerde Volkskrantverslaggeefster Loes Reijmer de berichtgeving over xtc als een monsterlijke drug. (+)

Hoe werkt het?  
De werkzame stof in xtc, mdma, werkt in op verschillende processen in de hersenen. Allereerst komt er extra serotonine vrij, een signaalstof die empathie en vrolijkheid veroorzaakt - het gewenste effect. Tegelijk leidt serotonine tot een slechter geheugen. Daarnaast stapelt zich meer dopamine en noradrenaline op in het brein.   Die stimuleren beweging en aandacht en veroorzaken lichamelijke veranderingen: hartslag en bloeddruk gaan omhoog, de temperatuur stijgt met bijna een graad.

De meeste schade komt doordat er onder de noemer xtc pillen worden verkocht met stoffen die op mdma lijken, maar die veel sterker zijn, zoals 4-mma of pmma

Jan Ramaekers, hoogleraar psychofarmacologie aan de Universiteit Maastricht

Wat zijn de risico's?  
In combinatie met heftige omgevingsfactoren, zoals een druk dancefeest, kunnen de lichamelijke veranderingen leiden tot oververhitting, zegt Jan Ramaekers, hoogleraar psychofarmacologie aan de Universiteit Maastricht. Het lichaam droogt dan uit; hart, lever en nieren werken niet meer goed.  

'Soms proberen mensen oververhitting te compenseren door veel water te drinken', zegt Ramaekers. Dat werkt averechts: het extra water verdunt het bloed zodanig, dat de concentratie zouten te laag wordt en de boel ontregeld raakt. Er komt vocht in de hersenen terecht, die opzwellen en tegen de schedel drukken - een levensbedreigende toestand. 'Je kunt dat bijvoorbeeld verhelpen met sportdrank.'  

De meeste schade, denkt Ramaekers, komt doordat er onder de noemer xtc pillen worden verkocht met stoffen die op mdma lijken, maar die veel sterker zijn, zoals 4-mma of pmma. 'Die kunnen op zichzelf al leiden tot orgaanfalen.' Ook zijn er mensen die de grenzen opzoeken: een dosering tot 150 mg moet het lichaam aan kunnen, maar sommigen nemen meer. 'Dan zit je in de gevarenzone', zegt Ramaekers.

Is er schade op de lange termijn?  
Xtc verhoogt tijdelijk de concentratie, terwijl het geheugen afneemt. Als de roes is uitgewerkt, is de voorraad serotonine uitgeput. Een aantal dagen kan een gebruiker dan symptomen van depressie vertonen.  

Sommige onderzoeken suggereren weliswaar dat xtc-gebruik op de lange termijn zaken als aandacht en geheugen verstoort. Maar Ramaekers benadrukt dat het bewijs mager is. 'Er zijn weinig mensen die enkel mdma gebruiken. Gebruik van andere drugs of alcohol en de levensstijl kunnen ook bepalende factoren zijn.'  

Wél bekend is dat veelvuldig gebruik, van minstens een keer per week, leidt tot functionele veranderingen in het brein. Onduidelijk is of deze veranderingen blijvend van aard zijn en klinische symptomen van depressie, angst, slaapproblemen en geheugenverlies veroorzaken.