'Negativiteit bestrijd je met liefde, zo ontwricht je het spel'

Interview met Glenn de Randamie alias Typhoon

Met boos worden over racisme en etnisch profileren bereik je niets, predikt rapper Typhoon (32). 'Ik wil niet overkomen als de stereotiepe angry black man.'

Rapper Typhoon - echte naam Glenn de Randamie (32) - denkt dat hij in zijn leven ongeveer een keer of tien staande is gehouden door de politie. Afgelopen april: Typhoon wandelt 's avonds op 200 meter van zijn huis in zijn geboortestad Zwolle als hij opeens de politie in zijn nek krijgt en een identiteitsbewijs moeten laten zien. 'Het voelt zo vernederend, weet je. De bejegening was vijandig. Maar ja, ik kan op dat moment niet zoveel inbrengen. Ik ben boos en geïrriteerd, maar hoe meer ik dat uit, hoe meer ik hun reden geef om er een groter probleem van te maken. Pas toen ze mijn naam hoorden, toen ontspanden ze.'

Aanhouding Typhoon

De zwarte rapper Typhoon werd in mei 2016 aangehouden omdat de politie de grootte van zijn auto in combinatie met zijn huidskleur verdacht vond. 'Wij gaan hier niet over liegen: dit had niet mogen gebeuren', reageerde de politie al snel. Maar waar ligt de grens tussen een etnisch en een risicoprofiel?

Op 30 mei wordt Typhoon nog een keer staande gehouden door de Zwolse politie. Typhoon zit met een vriend in zijn witte Mitsubishi Outlander EV - een grote, milieuvriendelijke auto - als hij door de politie aan de kant wordt gezet. Deze keer heeft Typhoon wel de tegenwoordigheid van geest om de agent door te vragen over de staande houding.

'Die agent vertelde dat er patserbakken in deze wijken rijden en daar zouden drugscriminelen in kunnen zitten', zegt Typhoon terwijl hij in het café van het Amsterdamse Volkshotel een stuk cake weghapt. 'Oké, fair enough, dacht ik. Maar toen zei mijn vriend tegen die agent: ik ken genoeg witte gasten die drugs dealen, dus waarom pikt u ons eruit? En toen zei de agent dat het inderdaad ook aan mijn huidskleur lag. Die was in combinatie met mijn auto genoeg reden om mij staande te houden.'

Een goede en open conversatie, noemt Typhoon het gesprek met de agent. Niet veel later deelt Typhoon de ervaring op Instagram met zijn tienduizenden volgers: 'Dit is helaas de zoveelste keer dat dit mij overkomt en dan ben ik nog 'bekend' en is de sfeer na herkenning minder gespannen. Velen hebben dat voorrecht niet.'

Er zijn duizenden andere jongens en meisjes die dit verhaal kunnen vertellen

Typhoon

Klagen over etnisch profileren voortaan direct via politie-app, bonden niet blij

De politie gaat etnisch profileren te lijf met een klachtenknop in de bestaande politie-app. Hiermee wil de politie beter zicht krijgen op hoe vaak burgers op basis van 'etnische of religieuze kenmerken' denken te worden aangehouden.

Het bericht gaat viral en Typhoon wordt het nationale gezicht van etnische profilering, het staande houden van mensen op basis van hun afkomst of van hun huidskleur. Tot aan de Tweede Kamer toe wordt over Typhoons staandehouding gediscussieerd. Minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur (VVD) nodigt Typhoon uit een instructiefilmpje op te nemen om agenten de schadelijke effecten van etnische profilering bij te brengen. Voor een rol in een instructiefilmpje heeft Typhoon uiteindelijk bedankt, maar hij is wel in gesprek gegaan met Van der Steur.

'Het moet niet om mij gaan. Er zijn duizenden andere jongens en meisjes die dit verhaal kunnen vertellen. Maar wie a zegt, moet ook b zeggen en daarom heb ik mij verbonden aan een projectgroep. Daarin zitten mensen van de politieacademie, maar ook Control Alt Delete, een burgerpressiegroep die aandacht vraagt voor etnisch profileren. Met z'n allen zijn we bij het ministerie van Justitie gaan praten. Een resultaat daarvan is dat politie in hun app de mogelijkheid heeft toegevoegd om een klacht in te dienen over etnisch profileren. Control Alt Delete komt vandaag ook met een app waarmee je etnisch profileren kunt melden.'

Denkt u echt dat een app de oplossing is?

'Uiteraard los je hiermee niet voorgoed het probleem van etnisch profileren op, maar het is in ieder geval een eerste stap. Het kan het bewustzijn hierover vergroten en burgers het gevoel geven dat ze meer macht hebben dan ze dachten. Met zo'n app van Control Alt Delete kun je niet alleen melding doen van etnisch profileren, je kunt er ook een klacht mee indienen bij een antidiscriminatie-bureau.'

Politiebonden vinden dat profileren onvermijdelijk politiewerk is

Missie volbracht?

Mag ik even in uw auto snuffelen? (+)

1 november oordeelde de Hoge Raad dat etnisch profileren in het verkeer niet is toegestaan. Lees hier meer over de omstreden opsporingsmethode.

'Ik ben voorzichtig optimistisch. Ik zie dat de politie echt stappen vooruit wil zetten.'

Politiebonden zijn minder blij met de apps - zij vinden dat profileren onvermijdelijk politiewerk is. Ook veel agenten zeggen niet om etnisch profileren heen te kunnen. In intranetgesprekken van de politie, die in juni naar NRC Handelsblad werden gelekt, schrijven agenten dat er 'niks mis is met etnisch profileren als het op feitelijkheden gebaseerd is'. Sommige agenten voelen zich door de aandacht voor etnisch profileren gestigmatiseerd als racisten. In een recent Facebookbericht dat meer dan tienduizend keer is gedeeld, schrijft politieman Frank de Vetter verontwaardigd dat hij wordt afgeschilderd als een racist die van etnisch profileren zijn hobby heeft gemaakt. Sarcastisch voegt hij daar aan toe: 'Daarom moet ik binnenkort naar een cursus waar Typhoon me gaat leren dat het handiger is alleen nog blanke ouderen in kleine auto's te controleren.'

'Ik snap dat zij dat zo zien', zegt Typhoon. 'Maar als ik ergens loop en ik word etnisch geprofileerd, dan voel ik mij ontmenselijkt, niet gewaardeerd. Het is een basisbehoefte voor vol te worden aangezien, als mens. Iedereen wil dat. Daarnaast is etnisch profileren grondwettelijk incorrect. Ik wil de mogelijkheid hebben om dat aan te kaarten en dat kan onder andere met zo'n app.'

Kunnen agenten wel hun werk goed doen als ze geen risicoprofielen meer mogen hanteren?

Intelligente hiphop

Afgelopen vrijdag schreef Typhoon muziekgeschiedenis door de grootste hiphopshow in Nederland ooit te geven.

Samen met zijn Zwolse vrienden Rico en Sticks, van hiphopformatie Opgezwolle, trok hij tienduizenden hiphopfans naar Ziggo Dome in Amsterdam. (Lees hier de recensie)

Het mainstreamsucces van hiphop is ondenkbaar zonder hun intelligente geluid.

'Ik zeg niet dat er altijd sprake is van etnisch profileren. En ik snap ook dat de politie soms op de onderbuik moet afgaan. Maar uit die gesprekken op het intranet van de politie, en uit een onderzoek naar de politie in Oost-Brabant, blijkt dat dit type profileren onderdeel is van de politiecultuur en wordt goedgepraat. Als je dat weet en als je telkens staande wordt gehouden, gaat het je de keel uit hangen. Ook omdat je weet dat een witte jongen dit zelden overkomt. En misschien gaat het maar om 10 procent van alle agenten die telkens etnisch profileren. Maar dat zijn wel de agenten waarmee je te dealen hebt als je een kleurtje hebt. Daarover moeten we een discussie met elkaar voeren, dat kunnen we niet vermijden. Echt, we kunnen zo mooi zijn met elkaar, als we maar de verbinding zoeken en de pijnpunten bespreken.'

Volgens Typhoon had zijn staandehouding zoveel effect omdat hij zijn ervaring deelde in voorzichtige bewoordingen. 'Iemand van de politie heeft me gezegd dat er verwarring was ontstaan bij zowel de politie als de politiek, juist omdat ik niet boos was. Ik schreef dat ik tegenwoordig gewoon rustig blijf als etnische profilering weer eens het motief blijkt te zijn bij een staandehouding. Het was opbouwende kritiek, politie en politiek moesten hier wat mee, ze konden het niet wegschuiven als ongenuanceerde boosheid.'

Een 'priester van de liefde' noemt Typhoon zichzelf spottend. Hij probeert positief ingesteld te blijven. De term 'verbinding' ligt hem in de mond bestorven. Daarom wilde hij van zijn staandehouding geen vrijblijvend boos nummertje maken. Liever wilde hij bijdragen aan een oplossing voor etnisch profilering, dan nog meer olie op het vuur gooien. Er is al genoeg grimmigheid in de samenleving, vindt hij.

We kunnen zo mooi zijn met elkaar, als we maar de verbinding zoeken en de pijnpunten bespreken

Typhoon

Waarom altijd zo positief?

'Er is veel dreiging in de maatschappij. Het kost weinig moeite om je daardoor te laten beïnvloeden. Maar ik kies ervoor optimistisch te zijn, zonder naïef te zijn. Met negativiteit helpen we elkaar niet. Ik heb geen kinderen, maar wel een nichtje. Het is een prachtig kind en voor haar wil ik deze wereld beter maken, zodat zij kan opgroeien in een samenleving die meer ontspannen is.

'Soms baal ik er ook van, hoor, en denk ik: rot op allemaal, en dan wil ik bijvoorbeeld ook negatief reageren op een hatelijk bericht op mijn Facebookwall.'

Waarom doet u dat niet?

'Omdat ik er niet bij gebaat ben. Mooi voorbeeld: er was iemand die na een optreden mij een Facebookbericht stuurde: 'Gatverdamme wat een kutoptreden, ik walg van je.' Ik was in alle staten. Ik wilde zeggen: ik ben daar en daar, kom het recht in mijn gezicht zeggen dan. Maar toen dacht ik: dan lucht dat misschien even op, maar één: ben ik er bij gebaat? En twee: is hij erbij gebaat? Ik telde tot tien en stuurde hem een bericht: 'Jammer dat je het zo ervaren hebt, ik hoop dat je de rest van de avond wel tof vond, niets anders dan liefde.' Ik kreeg direct een bericht terug: 'Sorry, ik meende het niet zo, ik had geen goeie avond.' Zo bestrijd je negativiteit, met liefde. Daarmee ontwricht je het spel.'

Was een boze, ongenuanceerde reactie na een geval van etnisch profileren niet gepast geweest?

'Er mag ruimte zijn voor boosheid, natuurlijk, iedereen moet doen wat hij wil en waar hij zich goed bij voelt. Ik plaats mijn reactie niet boven een boze reactie ofzo, die is net zo legitiem als mijn reactie. Maar deze reactie past gewoon bij mij.

'Uiteindelijk blijf ik een taalkunstenaar. Ik houd mij bezig met woorden, ik wil communiceren. Als mensen mij prijzen om mijn nuance en hoe ik iets breng, denk ik: ja, ik heb mijn taak als communicator volbracht. Want dat is wat ik wil, ik wil dat iets overkomt.'

U heeft wel eens gezegd dat uw moeder u heeft gezegd dat u vanwege uw huidskleur twee keer zo hard zou moeten werken om uzelf te bewijzen - heeft dat niet een conflict-mijdende houding in de hand gewerkt?

'Ik denk wel dat het ermee te maken heeft. Kijk, ik ben een zwarte man in een witte samenleving. Hoe je het wendt of keert. Mijn moeder heeft mij proberen voor te bereiden op een samenleving waarin er anders naar mij gekeken kan worden vanwege mijn huidskleur. Dat weet ik en daarom wil ik niet overkomen als de stereotiepe angry black man. Ik vind het verschrikkelijk dat ik dat zo moet zeggen, ik vind het echt verschrikkelijk. Maar ik weet ook, als ik mij opstel als een angry black man, heeft de andere kant reden om te zeggen: zie je wel, hij is boos, hij is ongenuanceerd, en dan wordt er niet meer naar je argumenten geluisterd.'

Ik wil niet overkomen als de stereotiepe angry black man

Typhoon

Toch heeft het twee keer zo hard werken niet kunnen voorkomen dat u werd aangehouden om uw huidskleur.

'Dat klopt. Maar ik heb geen controle over wat mij kan overkomen. Ik kan wel controle hebben over wat er op zo'n staandehouding volgt. Dus als ik door mijn handelen en geduld iemand van inzicht kan doen veranderen, dan doe ik dat graag. Omdat dat effect vele malen groter kan zijn dan bij een voorspelbare boze reactie.'

Na het gesprek wil Typhoon zijn genuanceerde houding nog verder toelichten. Die heeft niet alleen te maken met zijn vrees voor een boze zwarte man aangezien te worden. 'Het gaat hier om iets heel gevoeligs als etnisch profileren. Ik heb media-ervaring genoeg om te weten dat je na een verkeerde uitspraak met de grond gelijk gemaakt kunt worden. Dat zijn nog geen Sylvana Simons-achtige toestanden, maar het is wel giftig. Dat is nu het debatklimaat. Dat maakt je voorzichtiger, want je weet dat je bakken ellende over je heen kunt krijgen.'

U past dus zelfcensuur toe?

'Het is geen zelfcensuur, want ik laat mij er dus wel over uit. Maar ik moet wel honderd procent zeker zijn van wat ik zeg, want als je dan wordt aangepakt, laat het dan zijn op iets waar je honderd procent achter staat. Ik wil spreken voor de genuanceerde meerderheid en daarom weeg ik mijn woorden.'