Archieffotograaf zet aanval in op internet

Het bedrijf van Rachel Theuns werkt vrijwel altijd aan de zijlijn. Letterlijk: pak een willekeurig tijdschrift, sla het open op een pagina met mooie foto’s en kantel het blad een kwartslag. Groot is de kans dat ergens weggedrukt tegen de rand van de foto in priegelletters staat te lezen: Getty Images.

‘Als ze ons al noemen’, zegt Theuns, directeur van het Nederlandse filiaal van de Amerikaanse beeldenleverancier. ‘Dat moeten ze volgens de leveringsvoorwaarden wel. Het gebeurt niet altijd.’

Onzichtbare handen
Getty Images is een van die vele onzichtbare handen die de visuele wereld om ons heen vullen. De onderneming is de marktleider in stock photos, letterlijk foto’s uit de voorraad. Heel vroeger kwamen die beelden uit het archief van de fotograaf, die zo een extra centje verdiende aan een foto die hij in opdracht had gemaakt.

Nu schieten fotografen elke dag duizenden foto’s die misschien nooit gebruikt worden. Ze verdwijnen in digitale beeldenbanken, toegankelijk via internet, wachtend op een krant, een tijdschrift, een reclamebureau of een bedrijf dat op zoek is naar dat unieke shot van een man in een driedelig pak op de punt van een rots in een fjord – tegen een ondergaande zon.

Voorraadfotografie
De vraag naar ‘voorraadfotografie’ is groot. Elke maand glijden de ogen van zo’n vier miljoen klanten over 3,2 miljard thumbnails, kleine afbeeldingen van foto’s op de website van Getty Images. Het digitale loket wordt elke vier weken 7,3 miljoen keer bezocht, waarbij klanten 175 miljoen webpagina’s aanklikken. Beelden worden verkocht voor 80 tot duizenden dollars per stuk, afhankelijk van hoe exclusief de klant ze wil hebben.

Getty Images boekte vorig jaar een omzet van 858 miljoen dollar, aldus het jaarverslag. Het is de laatste keer dat de buitenwacht inzicht krijgt in het financiële reilen en zeilen. Getty Images werd vorige maand voor 2,4 miljard dollar van de beurs gehaald door Hellman & Friedman. Deze Amerikaanse investeringsmaatschappij heeft belangen in onder meer de Duitse uitgever Axel Springer (van de boulevardkrant Bild) en de commerciële organisatie achter de Formule 1-races.

Operationeel directeur wereldwijd Nick Evans-Lombe denkt dat het bedrijf onder de nieuwe eigenaar meer tijd krijgt om projecten voor de langere termijn uit te werken, zo zegt hij in een telefonisch interview vanuit Seattle. ‘Beleggers op de beurs vinden het vaak moeilijker om wat verder in de toekomst te kijken.’

Dat deed Getty Images begin deze eeuw wel, toen het een groot deel van zijn fysieke collectie digitaliseerde en online bracht. Evans-Lombe: ‘Vroeger koos je uit een catalogus op papier of cd en arriveerden de foto’s een dag later per post of koerier. Nu heeft de klant zijn beelden in drie minuten en in precies het formaat dat hij zocht.’

Mooiweerfotografie
Aan de stock photo kleeft van oudsher het imago van mooiweerfotografie, met de geposeerde perfectie die het zo goed doet in reclamefolders en bedrijfsbladen. Hoewel de reclamebranche nog altijd goed is voor circa 60 procent van de omzet ‘doen we veel meer’, werpt Theuns tegen. Zo loopt het bedrijf met zestig fotografen rond op de Olympische Spelen in Peking. Een van zijn sterfotografen, John Moore, schoot hét moment van de aanslag vorig jaar december in Pakistan waarbij oppositieleider Benazir Bhutto de dood vond.

Beelden van Getty Images vinden steeds meer hun weg naar internet – al wordt er lang niet altijd voor betaald. Het zijn niet alleen particulieren die zonder nadenken een homepage of weblog opleuken met een mooi plaatje dat ze via Google hebben gevonden. ‘Ook sommige van onze klanten gaan wel eens de fout in’, zegt Theuns. Getty Images heeft een gespecialiseerd bureau, PicScout, in de arm genomen om overtreders op te sporen. Het vijf jaar oude Israëlische bedrijf bedient ook de twee grootste concurrenten, Jupiter Images en Corbis, eigendom van miljardair-filantroop Bill Gates.

Beeldenhonger
In antwoord op de beeldenhonger op internet introduceerde Getty Images afgelopen september een speciaal eenheidstarief van 49 dollar voor foto’s die op websites worden geplaatst. Dit tot groot chagrijn van de professionele fotografen, die hun inkomsten uit werk voor internet in sommige gevallen met 95 procent zagen kelderen. Een protest van de British Association of Photography (AOP), waarbij 12 duizend Britse, Amerikaanse en Canadese fotografen zijn aangesloten, haalde niets uit.

Evans-Lombe toont begrip voor de bezorgdheid van zijn toeleveranciers. ‘Maar we moeten inspelen op de markt. Vroeger ging een beeld in een reclamecampagne drie maanden mee. Nu willen adverteerders elke dag vers materiaal. Er komen ook steeds meer klanten bij die niet het volle pond kunnen of wíllen betalen.’ De laatste jaren zijn op internet de goedkope concurrenten als paddenstoelen uit de grond geschoten. Deze microstock-bureaus rekenen 1 tot 50 dollar voor hun beelden. De 49-dollarfoto’s van Getty Images worden in een lage beeldresolutie aangeboden en mogen maar drie maanden online staan.

Terwijl de fotografen de ene schok nog niet te boven waren, bereidde Getty Images hen een tweede verrassing. Het bedrijf sloot vorige maand een overeenkomst van Flickr, een website waarop 27 miljoen internetters al meer dan 2 miljard foto’s met elkaar delen. Getty Images wil de mooiste foto’s op Flickr in zijn catalogus opnemen en de inkomsten met de makers delen.

Flickr
Ook hier spelen we in op veranderende wensen, zegt Evans-Lombe in Seattle. Onlangs een leger van duizenden fotografen wereldwijd is Getty Images niet overal even sterk aanwezig. Vooral in het Midden-Oosten en Azië stuit de beeldenleverancier op nieuwe klanten met ‘lokale’ wensen. ‘Ze zoeken specifieke onderwerpen, een andere benadering en stijl.’ Flickr moet nieuwe talent naar boven brengen.

Het grotere net dat het bedrijf nu uitwerpt, lost misschien ook een probleem dat het grafisch vakblad Dzone eerder dit jaar signaleerde. ‘Een nadeel van heel veel collecties is hun Amerikaanse herkomst. Niets ten nadele van Amerikaanse fotografie, maar die is soms zo* Amerikaans. Met van die brave Amerikaanse knuffelgezinnetjes.’

Dat beeld is achterhaald, zegt Rachel Theuns. De stock photo verandert met zijn tijd mee. ‘We brengen elke zes maanden een onderzoek uit, waarin we naar maatschappelijke trends kijken.’ Duurzaamheid is zo’n ontwikkeling, authenticiteit een ander. ‘Tijdschriften willen niet meer van die volledig gestylde modellen op de omslag.’