Artist impression Stedelijk Museum.
Artist impression Stedelijk Museum. ©

Renderporno? In 'artist-impressions' van gebouwen valt genoeg te manipuleren

Hoe moeilijk kan het zijn?

In de wekelijks verschijnende Sir Edmund-rubriek 'Hoe moeilijk kan het zijn?' fileert innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk denkfouten in hedendaags ontwerp. Deze week: renderporno

Als je eens flink teleurgesteld wilt worden, moet je de renderings van toekomstige gebouwen naast foto's van het uiteindelijk gerealiseerde pand leggen. Het is het verschil tussen de Big Mac zoals door McDonald's aangeprezen in de advertentie en wat je uiteindelijk uit het kartonnen bakje vist.

Het hardst gaat het mis bij 'artist-impressions'. Deze dienen om een opdracht binnen te halen of om draagvlak te creëren bij gemeenteraad of bevolking. Meestal gaat het in deze fase nog om een schetsontwerp, dat waarschijnlijk flink zal veranderen. Daarom heet het een 'artist-impression'; kun je ze er later niet op pakken.

Lelijke gebouwen in de omgeving? Plak er een nieuwe gevel op of maak ze wit

Maar ook als het ontwerp volwassener is, valt er nog genoeg te manipuleren. Allereerst laat je alles weg wat je ontwerp minder mooi maakt. Dus staan er in het door jou ontworpen winkelgebied nul fietsen en in een woonwijk nul auto's. Lelijke gebouwen in de omgeving? Plak er een nieuwe gevel op of maak ze wit. En kies een slim perspectief. Laat bijvoorbeeld dat prachtige golvende dak van het nieuwe station Utrecht Centraal zien vanuit de lucht, zoals de gemiddelde forens het nooit zal zien. Of laat de laad-lostoren van het Stedelijk net buiten het plaatje vallen, want ja, zo'n monolithisch zwart blok is niet zo wervend.

Natuurlijk kies je voor zo'n strakblauwe lucht als we in Nederland wel tien dagen per jaar hebben. Heeft je gebouw een glasgevel? Die toon je als volledig transparant, terwijl hij in werkelijkheid altijd zal reflecteren omdat het binnen donkerder is dan buiten. Slagschaduwen van overhangende delen poets je weg door te spelen met het contrast.

Een ingenieursbureau kan een inschatting geven hoe groot de kans is dat het ontwerp gerealiseerd kan worden zoals het wordt gepresenteerd

De oplossing zit in gevalideerde renderings. Laat voortaan architecten en projectontwikkelaars hun ontwerp inleveren bij een daarvoor gecertificeerd bureau dat vervolgens visualisaties levert die zo waarheidsgetrouw mogelijk zijn. Bij artist-impressions kan een ingenieursbureau een inschatting geven hoe groot de kans is dat het ontwerp gerealiseerd kan worden zoals het wordt gepresenteerd.

Als we zo gaan werken kunnen opdrachtgevers, gemeenteraden en burgers kiezen voor het aantrekkelijkste gebouw, in plaats van voor de mooiste renderporno.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk