De Light Blub Chandelier van Pieke Bergmans
De Light Blub Chandelier van Pieke Bergmans © Design Virus

Ontwerpers procederen tegen design-galerie

Design rechtszaak

De designspecialisten van Priveekollektie staan op grote internationale beurzen. Volgens ontwerpersbond BNO maakt de galerie zich schuldig aan niet-betalen en intimidatie.

Tijdens Design Miami 2008 was het een blikvanger: een kroonluchter met 41 lampen in druppelvorm, bedacht door de jonge Nederlandse ontwerpster Pieke Bergmans. De prijs van de Light Blub Chandelier was niet mis: 175 duizend dollar (circa 130 duizend euro). Toch was het een koopje, oordeelde The Wall Street Journal; op de extravagante designbeurs hing ook een kroonluchter die 850 duizend dollar moest opbrengen.

Bergmans is niet de enige die slechte ervaringen zegt te hebben met Priveekollektie

De aanbeveling mocht niet baten. Niet alleen bleef de kroonluchter onverkocht, Bergmans kreeg ook ruzie met de Nederlandse galerie die haar in Miami vertegenwoordigde. Ze beschuldigt Priveekollektie uit Heusden aan de Maas ervan de kroonluchter voor meer geld te hebben aangeboden dan was afgesproken.

Ook heeft de galerie volgens haar de productiekosten van de lampenset niet betaald. En toen ze de kroonluchter terugkreeg, bleken 15 van de 41 light blubs te ontbreken. Die zijn, zo vertelt ze, buiten haar medeweten doorverkocht, een deel in de vorm van een nieuwe kroonluchter. Dat is volgens de ontwerpster een schending van haar auteursrecht.

Bergmans is niet de enige die slechte ervaringen zegt te hebben met Priveekollektie. Vier andere ontwerpers hebben in de afgelopen jaren de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO) ingeschakeld voor juridisch advies vanwege problemen met de galerie: Emmanuel Babled, Boaz Cohen, Alex Pelikan en Wouter Scheublin.

De klachten gaan over niet-betaling en intimidatie. BNO heeft naar aanleiding van deze klachten een ongewone stap gezet: de branchevereniging heeft in overleg met Bergmans haar zaak uitgekozen om een proces tegen Priveekollektie te beginnen. Die loopt sinds het begin van dit jaar bij de rechtbank in Den Bosch.

'Als er problemen zijn met galeries of andere partijen, dan komen we daar meestal in goed overleg uit', zegt Anouk Siegelaar, adjunct-directeur en jurist van BNO. 'Hier was het gesprek met de eigenaars uiteindelijk onplezierig. Net als bij de ontwerpers stelde een advocaat ons met zoveel woorden een juridische procedure in het vooruitzicht als wij ons negatief over Priveekollektie zouden uitlaten. Maar gezien de aard en het aantal klachten over de galerie werd van ons als beroepsorganisatie verwacht stappen te ondernemen.'

Schandelijke behandeling

Priveekollektie is opgericht door Miriam van Dijk-Trebels en haar man Irving van Dijk, een oud-handelaar in derivaten en hypotheekobligaties. De galerie staat al jaren op gerenommeerde designbeurzen in Basel, Londen, Miami, New York en Parijs en had ook een stand op PAN Amsterdam.

Het echtpaar bezit een woning - drie geschakelde, historische panden van in totaal 2.500 vierkante meter - waarin de design- en kunstvoorwerpen staan die ze te koop aanbieden. Ze haalden daarmee onder meer de kolommen van Elegance en NRC Next. De Financial Times berichtte over de rol die Irving van Dijk speelde bij de opbouw van de designcollectie van een grondstofmakelaar in Londen.

Bergmans in Den Bosch

Het NoordBrabants Museum in Den Bosch toont een selectie uit het oeuvre van ontwerpster Pieke Bergmans (1978). Twintig werken zijn geëxposeerd, waaronder de Light Blubs waarmee ze bij een groter publiek bekend raakte. De tentoonstelling duurt tot en met 11 januari 2015.

Ontwerpster Bergmans noemt het 'schandelijk' hoe de galerie haar heeft behandeld. Ze heeft bij de politie aangifte van verduistering gedaan tegen het stel. Ook Hans Kotter, een Duitse ontwerper van lichtinstallaties, is begin dit jaar een proces tegen de galerie begonnen. Zijn Nederlandse advocaat, Bjorn Schipper, stelde in juni tijdens een zitting in Den Bosch dat Priveekollektie voor meer dan een miljoen euro aan werk van zijn cliënt heeft verkocht. Er zijn betalingen gedaan, maar de ontwerper meent nog recht te hebben op 325 duizend euro.

De maker van de door Kotter ontworpen lichtinstallaties, het Duitse Perschl & Perschl, eist betaling door de galerie van 67 duizend euro in een aparte rechtszaak, zo bevestigt Eelco de Neef, de raadsman van dit bedrijf.

De galerie is ten minste twee keer eerder voor de rechter gesleept vanwege niet-betaling. In een vonnis uit 2011 oordeelde de kantonrechter dat een kunstenaar nog moest worden betaald door Priveekollektie, maar dat hij de zakelijke relatie met de verkoper van zijn werk niet van de ene op de andere dag had mogen verbreken. De rechter begrootte de schade van beide partijen op ruim 7.000 euro en streepte die posten tegen elkaar weg.

Een tweede zaak eindigde in een schikking. Die was aangespannen door ontwerper Wouter Scheublin, die een klacht had ingediend bij beroepsorganisatie BNO. Een andere klager, designer Emmanuel Babled, zegt dat hij inmiddels is betaald door Priveekollektie, maar pas na drie jaar.

Beslaglegging

De raadsman van Pieke Bergmans, Job Hengeveld, spreekt van een patroon. 'Priveekollektie benadert vooral jonge ontwerpers en weet die aan zich te binden. Vaak staat er niets op papier. Dan gaat het mis. Als er kritiek is, wordt er amok gemaakt en wordt er niet meer betaald.'

De advocaat heeft beslag laten leggen op de bezittingen van het echtpaar Van Dijk, maar verwacht daar weinig van. 'Alle bankrekeningen zijn leeg. Hun panden hebben meer hypotheek dan dat ze waard zijn. De auto's staan niet op naam. Ze hebben een Limited in het buitenland opgericht.'

Miriam en Irving van Dijk zeggen met verbazing kennis te nemen van de kritiek. 'Hetgeen ons verweten wordt, is immers evident onjuist', stellen zij in een schriftelijke reactie. Zij willen niet op het geschil met Bergmans ingaan omdat die zaak onder de rechter is.

De galeriehouders bestrijden ook dat het gesprek met BNO onplezierig is afgelopen. De klachten die de beroepsorganisatie aan de orde heeft gesteld, zijn volgens hen nooit onderbouwd. 'Geheel ten onrechte wordt nu een uiterst negatief beeld geschetst van onszelf, onze galerie, maar ook van de door ons vertegenwoordigde kunstenaars. Een beeld waarin wij ons, maar ongetwijfeld ook vele, waaronder diverse in het artikel genoemde kunstenaars, zich niet in (zullen of kunnen) herkennen.'