Stoppen met papieren krant lost weinig op

AMSTERDAM Is de toekomst van de kranten papierloos? In Amerika is het al aan de gang: gerenommeerde kranten als de Seattle Post Intelligencer en de Christian Science Monitor verschijnen uit geldnood sinds kort niet meer op papier, maar alleen nog op internet....

Dat melden de onderzoekers Neil Thurman en Merja Myllylahti van de journalistenopleiding van de Londense City University. Ze onderzochten in Taking the Paper out of News wat er gebeurde bij het Finse dagblad Taloussanomat, nadat die krant de papieren editie staakte en alleen op internet verder ging. Het eerste onderzoek naar het groeiende aantal kranten dat noodgedwongen stopt met de papieren editie levert verbazende uitkomsten op, ook voor de onderzoekers zelf. Zo bleek het bezoek aan de website van Taloussanomat niet te stijgen in vergelijking met kranten die nog op papier verschenen. Sterker nog: vijf maanden na het stoppen van de papieren krant was het aantal unieke bezoekers 22 procent gedaald. Het aantal pageviews bij de Finse krant lag 11 procent lager. De onderzoekers schatten dat de lezers ongeveer driekwart minder tijd besteedden dan toen het Finse dagblad nog papier én internet verscheen.Maar Taloussanomat zette de persen niet voor de lol stop: de krant kon het hoofd niet meer boven water houden. De kosten van de krant daalden door de ingreep inderdaad fors, met 52 procent. Maar de inkomsten uit advertenties op papier en abonnementen daalden nog sneller, met minstens 75 procent. In geld gemeten hielp de operatie echter toch, omdat de Finse krant al een tijdje verlies leed. Als een dagblad een operationeel verlies draait van 31 procent of meer, kan het lonen de papieren krant te stoppen, hebben de onderzoekers berekend.Met veel kranten is het zo erg gelukkig niet, stellen Thurman en Myllylahti. Ze denken dat de winstniveaus zodanig zijn dat ze nog wel een tijdje zowel op papier als online kunnen blijven verschijnen. Voor een klein, maar groeiend aantal verlieslijdende dagbladen geldt dat echter niet: die zullen op korte termijn gedwongen worden afscheid te nemen van papier.Maar dat alleen is niet genoeg voor kranten om weer winst te maken: er zullen ook journalisten moeten worden ontslagen, zoals bij Taloussanomat, waar bij de overgang naar alleen online (voorlopig) 41 van de 69 banen overbleven. En dan nog: als meer kranten alleen nog op internet gaan verschijnen zullen de advertentie-inkomsten verder dalen en worden kranten afhankelijk van andere inkomsten, zoals marketingacties en partnerschappen en diensten die voortbouwen op de merknaam van de krant.Maar die merknaam is juist een probleem als een krant alleen nog op internet verschijnt: het ‘merk’ zichtbaar maken – en onafhankelijk houden – wordt steeds moeilijker. De financiële druk om zoveel mogelijk goedkoop in te kopen – in plaats van eigen, gezichtsbepalende artikelen – groeit. Bij Taloussanomat is inmiddels 80 procent van de stukken ‘voorverpakt’, oftewel afkomstig van persbureaus of andere kant- en-klare bronnen. Ook heeft de Finse krant tegenwoordig vooral aandacht voor sterren en sensatie. Dat komt volgens de onderzoekers door de combinatie van bezuinigingen en het trekken van zo veel mogelijk bezoekers voor de website.Wilco Dekker