Wilfried de Jong interviewt koning Willem-Alexander ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag.
Wilfried de Jong interviewt koning Willem-Alexander ter gelegenheid van zijn 50ste verjaardag. © ANP

Reacties interview: 'Ik schoof naar het puntje van mijn stoel en ben daar blijven zitten'

Reacties op het interview met koning Willem-Alexander

Open, zelfverzekerd en aannemelijk anders dan grootmoeder koningin Juliana. Kenners reageren op het interview met koning Willem-Alexander woensdagavond.

Dorine Hermans, historicus, auteur van verschillende boeken over het Koninklijk Huis

'Eigenlijk zag ik tevoren enigszins op tegen dit interview, in de verwachting dat we 70 minuten op algemeenheden zouden worden getrakteerd. Maar na korte tijd zat ik al op het puntje van mijn stoel en daar ben ik de rest van de uitzending blijven zitten. Ik was werkelijk heel aangenaam verrast. Verbluft zelfs. Over zijn openhartigheid en emotionaliteit. Zijn moeder wilde nog niet eens mededeelzaam zijn over de vraag of ze van hagelslag hield of niet, zeg maar. Maar koning Willem-Alexander legde een ongekende openheid aan de dag over tal van zaken. In 70 minuten toonde hij meer emoties dan koningin Beatrix in 33 jaar. En ik gelóófde hem ook.

Wilfried de Jong deed het fantastisch, geen moment verviel hij in de rol van hermelijnvlo

'Ik had niet de indruk dat hij erg op zijn gemak was, maar hij gaf veel van zichzelf bloot. Dat hij driftig kan zijn, en autoritair bijvoorbeeld. Iets daarvan klonk ook door in zijn reactie op de opmerking van Wilfried de Jong dat hij zo goed Haagse typetjes kon nadoen. Daarvan was hij duidelijk niet gediend. Dit punt rondde hij vervolgens wel weer elegant af met de opmerking dat hij niet, zoals in zijn puberteit, Haags hoefde te praten om door zijn leeftijdgenoten te worden geaccepteerd.

'Wilfried de Jong deed het ook fantastisch. Geen moment verviel hij in de rol van hermelijnvlo. 'Ú wilde een persoonlijk gesprek', zei hij tegen de koning, toen die even probeerde weg te komen met een platitude. Heel goed was dat.

'Opvallend vond ik de opmerkingen van de koning over de worsteling van zijn vader, prins Claus, met het Duitser zijn. Daarmee is hij tot op zijn ziekbed bezig geweest. En dan de afkeer van prins Claus van de Olympische Spelen, als reactie op het onvermogen van Duitsland om de Israëlische deelnemers aan de Spelen van 1972 bescherming te bieden. Dat was volkomen nieuw voor mij. Net als het feit dat prins Claus in die dingen kennelijk zo rigoureus was. Dat hij nooit meer iets met de Spelen te maken wilde hebben omdat het in München zo gruwelijk was misgegaan.

Nu pas begreep ik waarom hij vroeger zo stijf praatte

'De opmerkingen van koning Willem-Alexander over het verbale gevecht met zijn broers waarin hij permanent was verwikkeld, vond ik ook instructief. Nu pas begreep ik waarom hij vroeger in het openbaar zo stijf praatte. Hij was het gehakketak met zijn broers gewend, en hij besefte dat buitenshuis andere omgangsvormen van kracht waren. Daar ging hij dus vol op de rem staan.

'Ter gelegenheid van háár vijftigste verjaardag gaf koningin Beatrix in 1988 een bejubeld interview met Hella Haasse. Ik vond dat echter bij lange na niet zo opzienbarend als het interview van haar oudste zoon met Wilfried de Jong. Ik vind de koning nu een stuk aardiger dan voorheen. Hij is met overtuiging door naar de volgende ronde.'

In het interview kreeg de volwassenheid van de persoon en van de constitutionele monarchie gestalte

Jolande Withuis, historicus, biograaf van (onder anderen) koningin Juliana en Pim Boellaard

'Eén ding kunnen we na het interview met de koning wel vaststellen: anders dan hij vele jaren geleden aankondigde in zijn gesprek met Paul Witteman, is hij níet als zijn grootmoeder, koningin Juliana. Die had een klaaglijke houding tegenover haar ambt, op het theatrale af. Niets daarvan bij koning Willem-Alexander. 'U hoeft met mij geen medelijden te hebben', zei hij tegen Wilfried de Jong. Dat klinkt toch aanmerkelijk anders.

'Juliana heeft altijd gesputterd tegen alles wat haar herinnerde aan de beperkingen die het ambt met zich meebracht. Ze ontregelde vaak, ook in interviews. Daar kon je je als kijker nogal ongemakkelijk bij voelen. Maar koning Willem-Alexander heeft die behoefte niet - of niet meer. Hij legde rust en zelfverzekerdheid aan de dag. Een rustige acceptatie van alles wat het koningschap met zich meebrengt. In het interview kreeg de volwassenheid van de persoon en van de constitutionele monarchie gestalte.

'Inhoudelijk vond ik de afkeer van prins Claus van de Olympische Spelen, na het drama in München in 1972, opmerkelijk. Maar hij heeft zijn zoon daarmee niet willen belasten. Hij zag Willem-Alexander als individu, niet als onderdeel van een stamboom.'

De kwetsbaarheid en de geraaktheid die koning Willem-Alexander toonde, waren echt nieuw voor mij

Ad van Liempt, programmamaker, auteur van meerdere historische boeken

'Je zou dit interview kunnen vergelijken met het stijlvolle interview dat zijn moeder in 1988, ter gelegenheid van háár vijftigste verjaardag, liet afnemen door Hella Haasse. Dat viel destijds heel goed. Het gaf echt een boost aan het koningschap. Zeker in combinatie met de wandeling die de koningin, de dag erna, door de Jordaan maakte. Daarmee revancheerde zij zich, volgens Henk Hofland, voor de gebeurtenissen op 30 april 1980, de dag van haar inhuldiging.

'Inhoudelijk en qua toonzetting was het interview van koning Willem-Alexander natuurlijk anders dan dat van zijn moeder. Maar hij zal er zeker zoveel, zo niet meer, waardering mee hebben geoogst. Het maakte een zeer integere indruk allemaal. De koning was oprecht in zijn emoties. Buitengewoon indrukwekkend vond ik de manier hoe hij het verlies van zijn broer Friso koppelde aan het verlies van de nabestaanden van de MH17-slachtoffers. De kwetsbaarheid en de geraaktheid die hij toonde, waren echt nieuw voor mij.

Doorgaans etaleer je je eigen zwakheden niet, maar de koning deed het

'Wat van zijn toegenomen zelfvertrouwen getuigt, is dat hij zelf over zijn nukkigheid begon. Doorgaans etaleer je je eigen zwakheden niet, maar de koning deed het. Ongevraagd. En hij maakte daardoor van een zwakte iets krachtigs. Dat geldt ook voor zijn vaardigheden als spreker. Ikzelf heb kunnen vaststellen dat hij achter de schermen buitengewoon ad rem is, en sociaal beter tot zijn recht komt dan voor de camera. Als spreker is hij geen natuurtalent. Hij weet dat, wij weten dat en het maakt hem onderhand zelfs innemend.

'In eerdere interviews heeft de koning er blijk van gegeven dat hij, net als zijn moeder en zijn grootmoeder voor hem, eigenlijk geen zin had in het koningschap. Hij gaf een goed inzicht in de rijping die voorafgaat aan de aanvaarding van het ambt. En hij gunt zijn oudste dochter ook haar twijfels. Daarmee bracht hij de tragiek onder woorden van een levensweg waarvoor je niet zelf hebt gekozen.

'Toen hij dertig werd, spiegelde hij zich nog aan de informele regeringsstijl van zijn grootmoeder waartegen zijn moeder zich als koningin heeft afgezet. Maar het mooie is dat hij nu beide voorgaande koningschappen in zich verenigt: het benaderbare van zijn grootmoeder en het onkreukbare van zijn moeder. Anders dan tevoren werd gevreesd, zijn de eerste vier jaren van zijn koningschap rimpelloos verlopen. Hij heeft bij mijn weten geen moment aanstoot gegeven.

'Dat is niet alleen zijn verdienste, maar ook die van adviseurs - en niet te vergeten zijn vrouw. Vroeger bestond de entourage van de koning uit nogal horkerige mensen, overwegend van adel. Maar Willem-Alexander heeft mensen aangetrokken die zijn zwaktes en zijn sterktes kennen en die, belangrijker nog, de samenleving kennen. Al die mensen samen hebben echt een topprestatie geleverd.'

Meer lezen over het interview met Willem-Alexander

Aaf Brandt Corstius heeft drie keer gehuild tijdens het interview met Willem-Alexander woensdagavond. Hij was openhartig, maar niet te openhartig

Persoonlijk was het, het interview. Over zijn vader, zijn broer Friso, zijn jeugd zonder tv, Nelson Mandela en zijn rol als koning. Dit waren de vijf belangrijkste momenten uit het interview met de koning.

Meer dan vier miljoen kijkers trok het interview van Wilfried de Jong met koning Willem-Alexander op televisie. In de loop van Koningsdag kwamen daar op YouTube nog eens een paar duizend weergaven bij. Maar niet dankzij de NPO, die de weg naar het populairste videoplatform ter wereld maar niet weet te vinden.