Paradijs maakte van De Telegraaf weer een ouderwetse actiekrant

Profiel: de vertrokken hoofdredacteur van de krant van wakker Nederland

Zijn glimlach heeft iets aandoenlijks, maar van binnen gloeit de woede. Hoofdredacteur Sjuul Paradijs, van wie gisteren bekend werd dat hij De Telegraaf verlaat, laat zich niet piepelen. Dit profiel stond in 2012 in de Volkskrant.

Hoe bang zijn ze in de VVD voor De Telegraaf van Sjuul Paradijs? Het is een gespleten relatie, al jaren. Als in een heftig huwelijk kunnen ze elkaar opzoeken, innig soms, maar meestal siddert de een voor de ander, dat wil zeggen: de VVD siddert voor De Telegraaf.

Over het tere onderwerp van het rekeningrijden kwam PvdA-minister Netelenbos - in Telegraafjargon 'Tineke Tolpoort' geheten - in 2000 met een voorzichtig voorstel. Het werd besproken in het Torentje van minister-president Kok. Eigenlijk hoefde de bespreking niet, VVD-voorman Dijkstal wist zeker dat hij tegen was: 'De VVD zegt nee, want anders maakt De Telegraaf gehakt van me.'

Hans Wiegel is nog eens gered door De Telegraaf. Het was 1972, Wiegel was fractievoorzitter van de VVD, het kabinet-Biesheuvel kwam ten val. Binnen het partijbestuur van de VVD bestond veel onvrede over Wiegel. Hij zou op het onverschillige af de breuk in het kabinet maar hebben laten gebeuren. Op een maandagochtend stond parlementair redacteur Henk Jansen van De Telegraaf bij Wiegel op de stoep aan de Amsterdamse Bloemgracht, met een mededeling: let op, in de bestuursvergadering van vanavond gaan ze je wippen. Zo was Wiegel tijdig gewaarschuwd en kon hij zich wapenen.

Zo heftig als de laatste tijd was het niet eerder. Mark Rutte is zo meedogenloos afgedroogd door De Telegraaf dat hij twee weken geleden niet alleen zijn kersverse regeerprogramma moest openbreken, maar ook en vooral openlijk boete moest doen: sorry, sorry, sorry.

Het is een hard gelag voor VVD-politici om onderuit geschopt te worden door hun eigen lijfblad, althans een krant die ze tenminste aan hun kant vermoeden.

Jarenlang was Kees Lunshof, commentator, adjunct-hoofdredacteur en het politieke geweten van De Telegraaf, verantwoordelijk voor een gematigde stijl die niet per se onvriendelijk was voor de VVD. Lunshof was in de jaren zeventig aangekomen in Den Haag. Soms vertelde hij over een stil verbond: 'Samen met Wiegel kabinetje pesten, tegen Den Uyl, daar zagen wij wel wat in.'

Nieuws kun je maken

CV Sjuul Paradijs

1962 Geboren in Amsterdam

1981 Rechten, Vrije Universiteit

1986 Verslaggever De Echo

1988 Verslaggever De Financiële Telegraaf

1994 Chef parlementaire redactie De Telegraaf

2003 Auteur 'Stan Huygens Journaal', societyrubriek van De Telegraaf

2005 Adjunct-hoofdredacteur De Telegraaf

2009 Hoofdredacteur De Telegraaf

Sjuul Paradijs woont samen met zijn vriendin, met wie hij twee zonen heeft.

Onder hoofdredacteur Sjuul Paradijs (50) is De Telegraaf weer een ouderwetse actiekrant, na de jaren van relatieve gedeisdheid. Het is als in de beste dagen van de roemruchte Stokvis, hoofdredacteur van De Telegraaf in de jaren vijftig en zestig. Stokvis had het campagne voeren afgekeken van de Engelse tabloids. Zijn belijdenis: nieuws kun je maken, het ligt op straat, je mag er nooit je neus voor optrekken, wees trouw aan niks of niemand behalve aan je lezers, de hardwerkende middengroepen.

Sjuul Paradijs, dat is De Telegraaf terug naar Stokvis. Wie Paradijs ontmoet, ontkomt niet aan de indruk van een lobbes: zwaar en goeiig. Dat zware is onmiskenbaar, hij heeft zelf gezegd dat de weegschaal 'error' aangeeft als hij erop gaat staan. Hij kan onhandig glimlachen, een beetje stijf, het heeft iets aandoenlijks. Maar dat is de buitenkant; van binnen gloeit de woede van de onderliggende partij.

Dat De Telegraaf de afgelopen weken de VVD alle hoeken van de kamer heeft laten zien komt maar gedeeltelijk voort uit onbegrip over afspraken met de Partij van de Arbeid. Minstens zo belangrijk is dat Paradijs zich misbruikt en verraden heeft geweten door Mark Rutte.

Op vrijdag 7 september - het was vijf dagen voor de verkiezingen, de opgang van PvdA-voorman Samsom leek niet meer te stuiten - schoot De Telegraaf Rutte te hulp. De lijsttrekker van de VVD mocht op de voorpagina van de krant de hardwerkende, doch weifelende Nederlander naar zich toe halen. Bescherming van bestaande, aflossingsvrije hypotheken was 'absolute topprioriteit', beloofde Rutte. Wie daarin wilde ingrijpen was 'niet betrouwbaar, niet eerlijk'.

Sjuul had het allemaal op de voorpagina van zijn Telegraaf gezet. Daarmee waren de woorden van Rutte als het ware gewaarmerkt. Maar al enkele dagen na de verkiezingen leek het erop dat Mark al die plechtige verzekeringen zonder scrupules terzijde had gelegd. Het regeerakkoord bevestigde het vermoeden. Woedend was Sjuul Paradijs. Wat dacht Rutte wel? Dat zijn krant de kwitantieloper was van de VVD?

'Marx Rutte'

Er verschenen de inmiddels beruchte koppen op de voorpagina van De Telegraaf als 'Marx Rutte' en, boven de traditionele bordesfoto, 'Nivelleringskabinet'. Alle koppen in enorm formaat uitgevoerd. Telegraafjournalist Jan Stappenbeld had al eerder geconstateerd: 'Sjuul is als zoon van een banketbakker bekend met de chocoladeletter.'

De chef van de parlementaire redactie van de krant, Paul Jansen, legde bij Pauw & Witteman de storm van journalistieke razernij uit: 'Topprioriteit, zei Rutte toch? Hij zei het letterlijk. Je zoekt daar vijf dagen voor de verkiezingen een podium voor en dan doe je vervolgens dit. Dan roep je dit soort koppen over je af. Die kunnen ze dan ook krijgen.'

De Telegraaf van Sjuul Paradijs laat zich niet piepelen, dat was de boodschap.

Sinds zijn achtste leest hij de krant. Thuis hadden ze de avondeditie van De Telegraaf, het Nieuws van de Dag. Als afgestudeerd jurist vond hij het helemaal niet erg als leerling-verslaggever te beginnen bij het huis-aan-huisblad De Echo. Het credo van vader en moeder Paradijs was dat je niet moet zeuren, maar moet aanpakken. Het ouderlijk huis in de Amsterdamse Pijp en de krant hadden veel gemeen.

Nu woont hij in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Daar wonen wat hij noemt 'de bakfietsvaders'; in het begrip liggen ironie en minachting naast elkaar. Hij schetst een nieuwe elite van mannen met boeken in de woonkamer en de Volkskrant of Het Parool op tafel, mannen die D66 stemmen of GroenLinks en die maar vier dagen per week werken.

Sjuul is zeven dagen per week aan het werk. Hij heeft een vriendin met wie hij twee zonen deelt. Getrouwd is hij niet. Getrouwd is hij met de krant. Hij moet het erfgoed verder brengen. Zo ziet hij dat.

Begin 2009 volgde hij de gematigde, minzame Eef Bos op als hoofdredacteur. De directie wilde Peter R. de Vries. Maar de redactieraad ging er voor liggen, sprak tegenover de directie het onaanvaardbaar uit. De Vries had bijna tien jaar voor De Telegraaf gewerkt als verslaggever. Hij had voor de krant onder andere de ontvoering van Heineken gedaan, in 1983. Dat wil zeggen, de halve redactie had zich de pestpokken gewerkt, maar De Vries, zo vonden velen, had de glorie naar zich toe getrokken. Het had hem een slechte naam bezorgd onder redacteuren. Ze vertrouwden hem niet. Van Sjuul wisten ze zeker dat het een man was die het altijd, altijd zou opnemen voor de redactie.

Op naar Hilversum

Bij het afscheid van zijn voorganger Bos, in het Telegraafgebouw aan de Amsterdamse Basisweg speechte Sjuul. Het was geen kort verhaal dat hij afstak. Naarmate het langer duurde steeg de toonhoogte. Het liep uit op een filippica - vuisten gebald - tegen de publieke omroep, oud stokpaard van De Telegraaf; in de jaren zeventig schreef de krant al over 'Holle Bolle NOS'. Met enkele getrouwen zette Paradijs tot slot een lied in over Wakker Nederland, de nieuwe omroep die hij zojuist had gelanceerd. 'OP NAAR HILVERSUM!', luidde de voorpaginakop. Weg met Hilversum, bedoelde hij, met dat hautaine, arrogante, cynische en linkse Hilversum, zeg nou maar voor het gemak met alles wat fatsoenlijke, gewone, hardwerkende Nederlanders zich niet kunnen permitteren.

Woede, met een zweem van verongelijktheid is altijd dichtbij in het optreden van Sjuul Paradijs. Het is niet gespeeld. Die journalistieke campagnes van hem zijn niet het resultaat van eindeloos strategisch vergaderen. Hij werkt op zijn gevoel, de rest gaat vanzelf. Sjuul en de krant liggen nooit ver uit elkaar. Hij heeft zijn Telegraaf wel 'de echte Volkskrant' genoemd. De acties ontstaan spontaan, altijd uit ergernis.

Dan hoort hij redacteuren kankeren dat ze die ochtend weer in de file hebben gestaan. En dat die verdomde spitsstrook weer dicht was. Proclameert Sjuul een actie.

In de zomer van 2007 voerde de krant campagne tegen 'de fileramp'. Het motto was: 'Laat Nederland Rijden'. De lezer werd gevraagd klachten en ideeën in te brengen. Het was niet aan dovemansoren gericht. Persoonlijk bracht de hoofdredacteur dozen vol brieven naar minister Eurlings. 'Camiel, doe er wat mee', stond er de volgende dag in de krant. Na enige tijd liet de minister weten dat zijn ambtenaren acht of negen bruikbare suggesties hadden aangetroffen. Kwam de chocoladeletter weer te voorschijn: 'File-actie Telegraaf succesvol'.

Zelf noemt Paradijs het strijdbaarheid.

'Ik wil meevechten in de voorste linies,' zo omschreef hij zijn hoofdredactionele taakopvatting in Volkskrant Magazine. 'Met blote vuisten.'

Het is wij tegen de rest. Toen drie jaar geleden Het geheim van De Telegraaf werd gepresenteerd, een boek van de mediahistoricus Mariëtte Wolf, sprak Sjuul Paradijs, nee, bulderde hij op de vernissage: 'Wij gaan altijd de strijd aan. We vechten en we laten nooit los.'

Dit profiel kwam stand op basis van gesprekken met vrienden en bekenden van de hoofdpersoon en bestaand materiaal.