Pauw en Jinek.
Pauw en Jinek. © ANP

Ook in 2016 waren talkshows overwegend bevolkt door blanke mannen

Er zijn weinig vrouwen en wel veel streepjes-Nederlanders aan het woord op tv. Al gaat het bij de laatsten vaak over hun afkomst.

Nederlanders met een migratieachtergrond zijn opvallend goed vertegenwoordigd in de belangrijkste Nederlandse talkshows De Wereld Draait Door, Jinek, Pauw, RTL Late Night en in het niet-reportagedeel van Nieuwsuur. Wel worden ze vaak uitgenodigd vanwege hun afkomst, om te praten over een onderwerp dat gerelateerd is aan hun etnische achtergrond, vaak een probleem.

Vrouwen zijn zwaar ondervertegenwoordigd in deze praatprogramma's, net als ouderen en jongeren. Dat blijkt uit een onderzoek naar de diversiteit van talkshowgasten dat bureau Motivaction uitvoerde in opdracht van Het Grote Gala van de Media, dat maandagavond wordt gehouden in de Amsterdamse Stadsschouwburg en waar het onderzoek wordt gepresenteerd. Het turfwerk werd gedaan door studenten van journalistiekopleidingen.

Marc-Marie Huijbregts en Alexander Pechtold schoven het vaakst aan, ieder zes keer

Het is de eerste keer dat de diversiteit van talkshowgasten is onderzocht gerelateerd aan het onderwerp waarover ze spreken. Het gaat dan bijvoorbeeld om een Surinaamse Nederlander die wordt gevraagd naar zijn mening over Zwarte Piet. Of vrouwen die komen praten over hun ervaringen met het glazen plafond. De onderzoekers houden een slag om de arm: het is niet altijd met zekerheid te zeggen waarom iemand is uitgenodigd.

Steekproefsgewijs werden weekdagen in 2016 gekozen waarop de samenstelling van de vier talkshows werd onderzocht, waarbij Pauw en Jinek als hetzelfde programma zijn gerekend. In totaal zijn 164 uitzendingen beoordeeld, elk met gemiddeld 5,7 gasten. Presentatoren en tafelheren en -dames werden niet meegeteld. Van 936 gasten is geturfd wat hun leeftijd, geslacht en etnische achtergrond is. Marc-Marie Huijbregts en Alexander Pechtold schoven het vaakst aan, ieder zes keer.

Gasten met een andere achtergrond wordt vaak gevraagd namens hun groep te spreken - vaak over een probleem met die groep.

Mediagala

Het thema van Het Grote Gala van de Media is Populisme! Media, wat nu? Aan de orde komen de relatie tussen politiek en media, diversiteit, beeldvorming (in hoeverre zijn de media zich ervan bewust hoe ze de wereld weergeven?) en Nederland door de ogen van buitenlandse correspondenten. Te gast zijn onder anderen Mei Li Vos, Jean-Pierre Geelen, Rick Nieman, Ad van Liempt en Mohammed Benzakour. Vanavond, 19.30 uur, Stadsschouwburg Amsterdam.

In totaal had 12 procent van de talkshowgasten een migratieachtergrond die niet West-Europees was. Dat is ongeveer 1 procent boven het percentage van de Nederlandse bevolking. Nieuwsuur heeft volgens het onderzoek de meeste gasten met een migratieachtergrond aan tafel: 24 procent. RTL Late Night de minste: 8 procent.

Gemiddeld werd 35 procent van de gasten met een migratieachtergrond uitgenodigd vanwege de afkomst. Ter vergelijking: slechts 1 procent van de andere gasten werd gevraagd om te praten over zijn Nederlandse achtergrond. Oftewel: een witte Nederlandse afkomst wordt als vanzelfsprekend ervaren in talkshows. Gasten met een andere achtergrond wordt vaak gevraagd namens hun groep te spreken, vaak over een probleem dat met die groep wordt geassocieerd.

Al met al zijn de gasten bij talkshowtafels geen afspiegeling van de Nederlandse samenleving. Slechts 30 procent van de gasten is vrouw. Van de vier onderzochte programma's zitten bij DWDD de minste vrouwen: 24 procent.

In een onderzoek van LJS Nieuwsmonitor uit 2015 was DWDD ook al het programma met de minste vrouwen, 18 procent destijds. Toen bleek dat driekwart van alle talkshowgasten man was. Inmiddels is dat gedaald naar 70 procent. Mannen worden in talkshows bijna nooit uitgenodigd om over hun geslacht te praten, slechts in 1 procent van de geturfde gevallen. Bij vrouwen is dat 12 procent.

Meer lezen over mannelijke (en vrouwelijke) talkshowgasten

Beste talkshowmannen, waar zijn de vrouwen?
Het aantal vrouwen in Nederlandse tv-programma's van de publieke omroep is gedaald. De Volkskrant vroeg mannelijke gasten die vaak aanschuiven: waar is uw vrouwelijke evenknie? Lees hier het artikel uit 2015.

Hilversum zorgt toch nog voor een witte kerst
Lees hier een tv-recensie uit 2015 over de overwegend blanke talkshowgast.

'Er bestaat nauwelijks nog ruimte voor relativering'
Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt Robert Vuijsje in een reeks interviews. Presentator Jeroen Pauw: 'Iedereen is woedend.' (+)