1790344
© ANP

'Internetverslaving? Jongeren kunnen het prima, gezellig samen offline zijn'

Opinie De internetverslaving van jongeren is zorgwekkend, klink het vaak. Overdreven, vindt Rian Visser, want er is een omwenteling op handen. 'Een normalisatie van mediagebruik, die ontstaat omdat de pubers volwassen worden en zichzelf daarom beter beperkingen kunnen opleggen.'

Onlangs was in het nieuws dat in Zuid-Korea afkickkampen georganiseerd worden voor jonge internetverslaafden. Ook in Nederland maken ouders en leerkrachten zich zorgen over pubers die de hele dag online zijn. Bijna alle jongeren hebben een smartphone en sommigen kunnen geen huiswerk meer maken zonder om de minuut op hun telefoon te kijken. Dan mag je gerust van een verslaving spreken.

Jongeren geboren vanaf 1992 groeien op in een wereld waarin digitale communicatie vanzelfsprekend is. Ze zijn altijd en overal online en actief op sociale media. Er heerst angst dat deze nieuwe generatie, generatie Z genoemd, compleet verslaafd zal raken aan internet. Als schrikbeeld wordt soms de moeder uit Zuid-Korea genoemd die vergat om haar baby eten te geven, waarna het kind stierf. Dat bericht is echter uit 2010 en de moeder in kwestie was game-verslaafd, wat toch iets anders is dan de hele dag je berichtjes checken. Maar het is een feit dat veel jongeren onafscheidelijk zijn van hun telefoon.

Onmiddellijk reageren
Justine Pardoen, schrijfster van het boek Focus, zegt in haar lezing voor de NTR: 'Wij zijn biologisch voorgeprogrammeerd om als een ander mens ons nodig heeft, daar onmiddellijk op te reageren. Dat zit in ons biologisch systeem. Zo hebben we als soort kunnen overleven.' Dus als je een berichtje krijgt op je smartphone, dan kijk je meteen wie je nodig heeft. En je volgt de hele dag wie gereageerd heeft op je Twitter, Facebook, blog, etc. Kinderen kunnen niet meer goed leren, omdat ze telkens afgeleid zijn. Volgens Pardoen duurt het twintig minuten voordat ze weer op hun oude concentratieniveau zitten. Edith van Montfort, onderwijsbestuurder van SKBO in Oss: 'Ik zie ouders die zelf niets met sociale media hebben, vastlopen met pubers die nooit meer offline zijn. Ze willen richtlijnen en protocollen.' Maar is de paniek over de groeiende internetverslaving onder jongeren wel terecht?

De oudste leden van generatie Z beginnen nu volwassen te worden. Een jaar geleden moest ik mijn pubers vaak manen om hun telefoon bij het eten uit te laten, maar nu reguleren het ze het zelf. Mijn zoon (16 jaar) vertelt over zijn vakantie met vrienden: 'Als je met je ouders op vakantie bent, is het logisch dat je de hele dag met je telefoon bezig bent. Als gezellig met een groep vrienden bent, heb je dat niet nodig. We hebben met elkaar afgesproken zo min mogelijk op internet te gaan.' En mijn dochter (18 jaar) klaagt: 'Ik zet het geluid van mijn telefoon vaak uit, want ik heb geen zin om steeds gebeld te worden of berichtjes te krijgen. Sommige mensen blijven maar doorzeuren. Dan begrijpen ze niet dat ik geen zin heb.'

Omwenteling
Er lijkt een omwenteling te komen waarin oudere pubers en jonge volwassenen er soms bewust voor kiezen om hun telefoon uit te laten.

Van Montfort: 'Ik zie die tendens ook. Een voorbeeld is een groep jongeren die in het café hun telefoon op een stapel legt. Telefoonstapelen, heet dat.' Ook Wilma de Jong, bibliothecaris in Harderwijk, vertelt hierover: 'Ik hoorde van vriendinnen dat ze er een sport van maken als ze uitgaan. Ze leggen alle smartphones op tafel en wie het eerst haar telefoon aanraakt, betaalt een rondje. Zo helpen ze elkaar om niet altijd te willen checken.'

Het idee komt van een Californische blogster die in 2012 The Phone Stack bedacht. Ze schreef hier een blog over: Don't Be A Di*k During Meals With Friends.

Normalisatie mediagebruik
Wat is er aan de hand? Raken jongeren verveeld met hun smartphones? Of komt er een nieuwe generatie die zich op een natuurlijke manier aanpast aan nieuwe en sociale media? Een generatie die leert om bewuste keuzes te maken welke prikkels ze wanneer toelaat? Gaan we van generatie Z terug naar af, naar generatie A?

Justine Pardoen denkt dat er sprake is van een normalisatie van mediagebruik, die ontstaat omdat de pubers volwassen worden en zichzelf daarom beter beperkingen kunnen opleggen.

Toch zie je ook volwassenen die met telefoonverslaving kampen. Is het alleen de leeftijd of werkt ook het groepsgevoel van veel jongeren in hun voordeel? Ben je alleen, dan zoek je sociaal contact via je smartphone. Ben je samen, dan kan hij uit.

Rian Visser is kinderboekenschrijver en leesbevorderaar.