1202144
© Thinkstock

Internet nu ook volgens de wet open en vrij; alles over de nieuwe Telecomwet

Vijf vragen Nederland is het eerste Europese land (en na Chili het tweede land ter wereld) waar netneutraliteit in de wet wordt vastgelegd. Gisteravond ging de Senaat akkoord met de nieuwe Telecomwet, die al bijna een jaar geleden werd goedgekeurd door de Tweede Kamer. Vijf vragen over deze nieuwe wet.

Wat staat er precies in de nieuwe Telefoniewet?
Allereerst is in de nieuwe Telecomwet de netneutraliteit verankerd. Dat betekent dat providers alle websites en internetdiensten gelijkwaardig moeten behandelen. Ze mogen dus niet langer hun eigen diensten bevoordelen door bijvoorbeeld extra geld te vragen voor services van concurrenten.

Een ander belangrijk punt is dat er strengere eisen gesteld worden aan bestanden met gebruikersinformatie die sommige websites automatisch, ongevraagd en ongemerkt opslaan: de zogenoemde cookies. Daarover verderop meer.
 
Het derde in het oog springende punt van de Telecomwet behelst het openbreken van Nederlandse kabelnetwerken. De kabel wordt daardoor opengesteld voor concurrentie. Overigens gaat een deel van
de regels pas volgend jaar in, want pas per 2013 geldt de omgekeerde bewijslast. Die houdt in dat websites moeten kunnen aantonen dat ze zich aan de regels houden. Tot die tijd moet de overheid zelf met bewijslast komen, anders kan er niet worden opgetreden.

Waarom wordt netneutraliteit zo belangrijk gevonden?
Dat het internet een vrij en open platform moet zijn en blijven, daar zijn de meeste mensen het wel over eens. Maar tot nu toe was dit nooit in de wet vastgelegd. Het gevolg daarvan was dat providers en andere netwerkbeheerders zelf konden bepalen of ze bepaalde sites of diensten gingen afknijpen, belemmeren of helemaal blokkeren. Zo wilde KPN vorig jaar extra geld gaan vragen voor het gebruik van de gratis sms-dienst WhatsApp en internetbeldienst Skype. De provider, die tevens telefonieaanbieder is, hoopte daarmee een deel van het geld dat zij misloopt doordat mensen minder betalen voor sms- en belverkeer, terug te kunnen verdienen. Na massale kritiek trok KPN het plan weer in, maar de discussie was inmiddels al op de politieke agenda beland.

D66, PvdA, GroenLinks en SP dienden een amendement in, waarin wettelijk werd gegarandeerd dat providers niet mogen bepalen welke sites of diensten hun klanten wel of niet mogen bezoeken. Het vertragen, blokkeren of tariferen van verkeer naar bepaalde sites of internetdiensten mag niet meer, op straffe van een boete van telecomwaakhond OPTA. De Tweede Kamer ging in juni akkoord, de
Eerste Kamer kon het voorstel pas gisteren behandelen, en ging dus ook akkoord.

Dus de blokkade van The Pirate Bay is nu van de baan?
Nee. In de nieuwe wet staat dat de rechter een blokkade van een website of internetdienst kan bevelen, indien deze een wetsovertreding begaat. Dat is het geval in de Pirate Bay-kwestie. Auteursrechtenorganisatie Brein heeft met succes bij de rechter bedongen dat providers Ziggo en XS4ALL de downloadsite blokkeren, omdat deze auteursrechten schendt.

Simpel gezegd: providers mogen sites niet langer zomaar blokkeren, maar voor gerechtelijke bevelen is een uitzondering gemaakt. En in de kwestie-Pirate Bay ligt er dus zo'n gerechtelijk bevel. De verwachting is dan ook dat de nieuwe wet geen invloed zal hebben op deze zaak.

Hoe zit het met die ongevraagde cookies, zijn we daar nu vanaf?
Cookies zijn kleine tekstbestanden die informatie bevatten over de gebruikers, zoals surfgedrag en voorkeuren. Ze worden automatisch en zonder dat de gebruiker het merkt opgeslagen en verstuurd. De cookies worden gebruikt om formulieren en wachtwoorden gemakkelijker te kunnen invullen, maar bijvoorbeeld ook om de gebruiker gerichte reclame te bieden en om het surfgedrag nauwkeuriger bij te kunnen houden. In de nieuwe Telecomwet staat dat websites voortaan eerst de gebruiker expliciet om toestemming moeten vragen, als zij cookies willen gebruiken. Dit om de privacy van de gebruiker beter te beschermen.

Niet alle internetgebruikers zijn daar even blij mee. Zij wijzen erop dat cookies het surfgemak flink vergroten. Daarnaast zijn er praktische bezwaren: of gebruikers moeten extra vaak klikken om een website te bezoeken, of browsers moeten een standaard opt-out voor cookies inbouwen, maar dat kost tijd. Vanuit het bedrijfsleven wordt al langer geklaagd dat de maatregelen de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven in Europa zouden schaden.

Is de kwestie van het vrije internet hiermee afgehandeld?
Niet helemaal. Er zijn nog wat losse eindjes. Minister Verhagen moest beloven dat de 'cookiewet' niet voor 2013 wordt ingevoerd. Dit omdat de Europese Unie momenteel werkt aan een alternatief: een Do Not Track-functie die standaard kan worden ingebouwd in browsers. De bewindslieden willen eerst afwachten wat daar uit komt.

Op het gebied van netneutraliteit vroegen VVD, CDA, SP, CU en SGP de minister om een uitzondering te maken voor het filteren op ideële gronden. Daarvoor moeten mensen dan wel persoonlijk toestemming geven. Verhagen beloofde gisteren deze mogelijkheid nog te zullen onderzoeken. De ChristenUnie wil dat Verhagen ze volgende week, op 15 mei, presenteert. Dan weten we meer.

Maar het feit staat dat er gisteren cruciale stappen zijn genomen. Zowel PvdA-Kamerlid Martijn van Dam, initiatiefnemer van het debat over netneutraliteit en de kabel, als internetrechtenorganisatie
Bits of Freedom spraken gisteravond van een 'historisch moment'.