Hoe de NPO geld misloopt door duizenden YouTube-views

NPO weet het populairste videoplatform maar niet te vinden

Meer dan 4 miljoen kijkers trok het interview van Wilfried de Jong met koning Willem-Alexander woensdagavond op televisie. In de loop van Koningsdag kwamen daar op YouTube nog eens een paar duizend weergaven bij. Maar niet dankzij de NPO, die de weg naar het populairste videoplatform ter wereld maar niet weet te vinden.

Hoewel de NPO in haar beleidsplan schrijft meer gebruik te willen maken van 'sociale media als Facebook, Youtube, Twitter, WhatsApp, Instagram en Snapchat' houdt het vooralsnog vooral vast aan het eigen npo.nl als verspreidingskanaal. En dat terwijl de omroepen AVRO-TROS, KRO-NCRV, de VPRO en BNN-VARA graag willen 'uitzenden waar het publiek zit'. 'Het is belangrijk dat er zo'n publieke plek is, gemaakt in alle onafhankelijkheid van de commercie, waar mensen uit hun filterbubbel worden getrokken en er voor nepnieuws geen plek is', aldus een woordvoerder van de NPO, die zegt geen verband te zien tussen het huidige YouTubebeleid en de auteursrechteninbreuk. De omroepen en de NPO laten weten met elkaar in gesprek te zijn over het YouTubebeleid.

Er is nog een reden dat de NPO niet op YouTube actief is: omroepen mogen volgens de mediawet geen geld verdienen met het materiaal dat ze op dat platform zetten, omdat de STER niet betrokken is bij de advertentie-inkomsten, zegt toezichthouder Commissariaat voor de Media.

Dus zien sommigen hun kans schoon: ze uploaden materiaal van de publieke omroep naar YouTube en verdienen geld met de advertenties die erbij komen te staan. Een mbo-student die niet met zijn naam in de krant wil ('dit is niet de meest legale manier om geld te verdienen'), grijpt zijn kans bij een eerder spraakmakend interview, dat met Patricia Paay. Zij spreekt bij Jinek voor het eerst over de gevolgen van seksfilmpjes van haar die zijn uitgelekt.

Timide, maar met verve doet ze haar verhaal. De student weet: hier wordt straks veel naar gezocht én de NPO zal het zelf niet op YouTube zetten. Als de uitzending na afloop op NPO.nl verschijnt, downloadt de student het van de site en zet hij het op zijn eigen YouTubekanaal.

Om zo veel mogelijk kijkers te lokken, probeert hij de aankondiging zo clickbait mogelijk te maken: 'Sekstape Patricia Paay gelekt'. Het bijbehorende plaatje - de thumbnail - komt uit het seksfilmpje zelf en zit verder niet in de video waar de kijkers naartoe worden gelokt. Het werkt, want het interview wordt 400.000 aangeklikt. Met wat een paar minuten werk is, verdient hij 150 euro aan advertentie-inkomsten.

Documentaires over BN'ers, conflicten in talkshows, humor of politici die controversiële uitspraken doen: het scoort zolang er maar íets gebeurt. 'Eva Jinek boos op Jules Deelder': goed voor 500.000 weergaven. Een joch dat bij De Wereld Draait Door Britt Dekker imiteert: 1.2 miljoen clicks.

Een documentaire van Linda Hakeboom over rapper Lil' Kleine trekt op YouTube zelfs meer kijkers dan op televisie en NPO.nl bij elkaar. 'Ik vind het allemaal best hoor. Als maker wil ik gewoon dat mensen het zien, op welke manier maakt mij niet uit. Youtube is een concurrerend platform, weet ik, maar moeten we niet altijd gaan voor een zo'n breed mogelijk aanbod?', twitterde ze daar over. Alles bij elkaar gaat het waarschijnlijk om miljoenen views en dus om duizenden euro's die de omroepen mislopen.

'Het is niet de bedoeling dat derden op YouTube geld verdienen met NPO-materiaal', stelt Rachid Finge, woordvoerder van YouTube Nederland. Om de auteursrechteninbreuk tegen te gaan heeft de streamingsdienst een opsporingssysteem in het leven geroepen, maar dat werkt alleen als omroepen zelf hun materiaal daarin uploaden: pas dan herkent en verwijdert YouTube het video- en audiomateriaal automatisch of vloeit het geld dat door de illegale uploader is verdiend naar de rechtmatige eigenaar. Onder meer de VPRO maakt daar gebruik van, om maar aan YouTube te laten zien dat het hun materiaal is en zo te voorkomen dat anderen daarmee aan de haal gaan.

In de strijd tegen de illegale uploaders wierp YouTube vorige maand nog een barrière op: alleen kanalen met minimaal 10.000 views krijgen toegang tot een zogenaamd AdSense-account, een vereiste om advertentie-inkomsten te kunnen verdienen.

Voor de student en zijn Patricia Paay-filmpje zou die maatregel weinig effect hebben. 'Zijn' video scoorde voldoende clicks om die grens te doorbreken. De video en het kanaal zijn overigens inmiddels verwijderd. Hoe het interview met Willem-Alexander scoort is afwachten, maar misschien zet het Koninklijk Huis het interview wel op haar eigen YouTubekanaal. Want wat dat betreft is het Hof moderner dan de NPO: van de bijzetting van Prins Claus (690.000 views) tot de verloving van Willem-Alexander en Maxima (300.000 views), het staat integraal op YouTube.