'Trump is nieuwe bedreiging voor de persvrijheid', zegt directeur Free Press Unlimited

Leon Willems ziet persvrijheid in de wereld bergafwaarts gaan

Het gaat bergafwaarts met de persvrijheid in de wereld, waarschuwt Leon Willems. President Trump helpt daar zeker niet bij.

'De aanvallen van president Donald Trump op journalisten en nieuwsmedia in de VS vormen een nieuwe bedreiging voor persvrijheid in de wereld. Hij verschaft autoritaire leiders een vrijbrief om door te gaan met het beknotten van de vrijheid van meningsuiting'.

Dat zegt directeur Leon Willems van Free Press Unlimited naar aanleiding van een somber stemmend rapport dat vandaag verschijnt. Zijn organisatie in Amsterdam, die 'onafhankelijke informatie voor iedereen' nastreeft, heeft samen met het geestverwante Freedom House in de VS in kaart gebracht hoe het wereldwijd staat met de persvrijheid. In meer dan een decennium was het daarmee niet zo slecht gesteld, constateren beide organisaties.

U spreekt in een begeleidend persbericht over een 'sluipende oorlog tegen de journalistiek in de wereld' en noemt de VS 'een nieuw slagveld'. Dat zijn grote woorden.

Veel mensen zijn echt bang. Men heeft het gevoel dat grondrechten aan het wankelen zijn

Leon Willems

'Er is nog nooit een Amerikaanse president geweest die zo veel minachting heeft getoond voor de pers als Trump. Hij heeft journalisten uitgemaakt voor leugenaars, verspreiders van nepnieuws en zelfs 'vijand van het volk'. Trump ondermijnt het vertrouwen in de media. Let wel, het gaat om de president van een land dat we kennen als kampioen van de persvrijheid.

'Ik was deze maand op bezoek in de VS en heb gesproken met organisaties van schrijvers, journalisten en uitgevers. Veel mensen zijn echt bang. Men heeft het gevoel dat grondrechten aan het wankelen zijn. De schrijversorganisatie PEN America voerde bijvoorbeeld actie voor vervolgde publicisten in Bangladesh, maar werkt nu aan een programma om de academische vrijheid in eigen land te verdedigen.

'Het gaat niet alleen om de verslechterende situatie in de VS. Volgens het rapport is het grootste gevaar dat de VS niet langer een rolmodel zijn voor andere landen.'

U noemt als voorbeelden democratieën als Polen en Hongarije. Die gaan veel verder dan Trumps retoriek: ze leggen de media daadwerkelijk aan banden.

'Wat Trump zegt, legitimeert zulke stappen. Terwijl de VS als geen ander land in staat zijn om persvrijheid in de wereld te bevorderen. Neem Ethiopië, waar sociale en politieke onrust wordt gebruikt om onafhankelijke media te muilkorven. Het land wil een speciale relatie met de VS op het gebied van ontwikkelingshulp. Een van de voorwaarden voor zo'n partnerschap is dat het land persvrijheid serieus neemt. Maar de druk op de Ethiopische leiders valt weg zolang Trump tekeergaat tegen de media in zijn eigen land.'

Onder Trumps voorganger Obama was het ook geen koek en ei, stelt uw rapport. Het Comité ter Bescherming van Journalisten, een onafhankelijke Amerikaanse organisatie, heeft jaren geleden al zijn beklag gedaan.

In de praktijk stuitten journalisten nogal eens op tegenwerking van de regering-Obama

Leon Willems

'Ja, president Obama heeft bijvoorbeeld klokkenluiders hard aangepakt. Wie vertrouwelijke overheidsinformatie naar de pers lekte, kon een aanklacht wegens spionage aan de broek krijgen.

'Op papier hebben de VS een veel betere regeling voor het verkrijgen van overheidsinformatie dan Nederland (dat in het onderzoek na Noorwegen het best scoort op het gebied van persvrijheid, red.). In de praktijk stuitten journalisten nogal eens op tegenwerking van de regering-Obama. We moeten nog zien hoe Trump met transparantie omgaat. Zijn tirades tegen journalisten doen het ergste vrezen.'