Anousha Nzume
Anousha Nzume © Frank Ruiter

'Ik ben bang dat ik overkom als angry black woman'

Wat zijn dit voor vragen?

Waarom zitten vooroordelen zo diep? Theatermaakster Anousha Nzume ( 45 ) maakte er de NTR-serie Uitgesloten over. Zelf wordt ze liever openlijk gediscrimineerd dan stiekem.

Mijn moeder is Russisch, mijn vader komt uit Kameroen

Bevooroordeeld of altijd objectief? 'Bevooroordeeld. Het maken van Uitgesloten heeft me daarvan overtuigd. Mensen denken vaak dat ze objectief zijn, terwijl we allemaal het product zijn van onze cultuur, opvoeding en alles wat we meemaken. Ik hoor mensen soms uitspraken doen waarvan ik denk: wat is er met je gebeurd, dat je ineens zo islamofoob bent? Vaak blijkt dat ze een paar keer iets negatiefs hebben meegemaakt met bijvoorbeeld Turkse jongens.

CV Anousha Nzume

1969 geboren in Moskou
1982-1988 vwo in Amsterdam
1988-1992 Amsterdamse Kleinkunstacademie
1992-1994 Josephine de Musical (rol: Ethel Waters)
1996-1999 Post-graduate studie acteren en regisseren bij The New York Performance Works
2000 Finalist Leids Cabaret Festival
2000-2005 Solovoorstellingen Eiland en Voor-Spel
2012-2013 Hormonologen (met Hymke de Vries en Nelleke van de Krogt
2014-heden Druktemaker bij De Nieuws BV (radioprogramma BNN/VARA)
2015 Tv-series Uitgesproken (NTR) en Ik word moeder (RTL8, met Tanja Jess)

Anousha Nzume woont met haar man en drie kinderen (11, 9 en 7) in Amsterdam.

'Zulke culturele aannames zijn zo hardnekkig, dat je het mensen bijna niet kwalijk kunt nemen dat ze vooroordelen hebben. In mijn nieuwe serie laat ik zien dat je vaak geen antwoord krijgt als je het aankaart. Niemand zegt: dikke mensen zijn gewoon stom. Nee, je zegt: dikke mensen zijn ongezond. Maar zelfs als je uitlegt dat wetenschappelijk is aangetoond dat zo'n vooroordeel onwaar is, zegt men: ja, maar tóch is het zo.

'In Duitsland is door de Tweede Wereldoorlog een soort culturele angst ontstaan waardoor men racisme en discriminatie serieuzer neemt dan hier. Zodra er iets sluimert, praat je erover. Daarmee wil ik niet zeggen dat Nederland geen zelfreflectie heeft, maar het is hier wel een beetje zo van: niet zeuren, het hoort erbij.'

Rusland of Kameroen?

'Mijn moeder is Russisch, mijn vader komt uit Kameroen. Ze hebben elkaar in Moskou ontmoet, waar ik tot mijn 4de heb gewoond. Mijn vader studeerde geneeskunde in de Sovjet-Unie. Hij wilde daarna terug naar Kameroen, maar kon zich in Nederland en Engeland eerst verder ontwikkelen als arts. Later is hij teruggegaan en heeft een ziekenhuis opgericht.

'Met het huidige Rusland voel ik me minder verbonden dan met het land waar we vroeger heen gingen op vakantie. Ik wil geen romantisch beeld scheppen van de Sovjet-Unie, maar naast de vreselijke misstanden was het ook een land waar een intellectuele norm gold. Iedereen las gedichten en kende de literatuur; dat hoorde bij je opvoeding. Nu is Moskou een kapitalistisch paradijs waar het recht van de sterkste en de rijkste geldt. Ik kan amper geloven hoe snel dat is gegaan.'

Jeroen Pauw of Eva Jinek?

'Dan kies ik voor Eva Jinek. Hoe goed ik Jeroen Pauw ook vind: het is te gek dat een mooie, stoere en inhoudelijk sterke vrouw nu een talkshow heeft. Het is een spannende tijd voor haar geweest, met alle roddel en achterklap over haar relatie met Bram Moszkowicz, maar ze is als een feniks herrezen. Ik zou zeggen: geef haar nu ook twee jaar om iets op te bouwen.

'Eva (die deels opgroeide in de VS, red.) is niet bang voor haar vrouwelijkheid. In het buitenland speelt het vooroordeel dat een aantrekkelijke vrouw weinig inhoud heeft ook veel minder dan hier.'

Discriminatie: de methode-Humberto Tan of -Quinsy Gario?

Ik heb er enorm veel respect voor dat Quinsy institutioneel racisme heeft aangekaart

'Dat Humberto zegt dat discriminatie geen invloed op hem heeft, is inspirerend en maakt hem tot een voorbeeld. Maar dat wil niet zeggen dat je racistische of seksistische opmerkingen maar moet accepteren. Dan liepen vrouwen nu nog in korsetten rond en hadden ze zes kinderen op hun 25ste. Ik heb er enorm veel respect voor dat Quinsy institutioneel racisme heeft aangekaart.

'Zelf ben ik meer van het met elkaar praten, dan dat ik een grote vuist maak. Mijn vader zei altijd: je moet vier keer zo hard werken. Dat is absoluut zo: als donkere vrouw moet ik bij elk contact het vooroordeel ombuigen. Kijk dan: ik ben wél intelligent. Dat is geen eerlijke positie. Natuurlijk, what doesn't kill you makes you stronger, maar waarom moet het zo ver gaan?'

Regenboogpiet of Sint zonder knecht?

'Jemig, moeten we het daar echt over hebben? Ik heb me wel afgevraagd: waar gaat het nu eigenlijk om? Volgens mij gaat de discussie er feitelijk over of wij, nieuwe Nederlanders, ons überhaupt mogen uitspreken. Hebben wij een gelijkwaardige stem, wordt er ook naar ons geluisterd?

'Ik ben voor een tussenoplossing: als het Sinterklaasfeest maar ontdaan is van raciale stereotypering. Misschien moeten we starten met de kleurenpiet en dan kijken waar we uitkomen.'

De multiculturele samenleving: mislukt of geslaagd?

'Natuurlijk is-ie geslaagd. Het is hier toch geen burgeroorlog en ellende? Daarmee wil ik niet de problemen bagatelliseren, maar je kunt hier niet rondfietsen en zeggen: het is compleet mislukt.

'In tegenstelling tot wat mensen meestal denken, wonen PVV-stemmers vaak op plekken waar minder mensen van een andere afkomst zijn. Het is toch de angst voor het onbekende. Dat kan ik me ook voorstellen. Stel dat er ineens 200 duizend marsmannetjes komen wonen in Amsterdam: natuurlijk lijkt dat hartstikke eng. Maar wat als het leuke marsmannetjes zijn? Mensen hebben Job Cohen (oud-burgemeester van Amsterdam, red.) afgescheept als een softie, maar juist dat theedrinken en blijven verbinden heeft veel gedaan voor die stad.'

Als je in het theater staat en het lukt je om tijdens het vertellen een verbintenis te krijgen met de zaal, zodat je bijna tegelijk ádemt, dan is dat magisch

Een talkshow op NPO1 of optreden in Carré?

'Als je in het theater staat en het lukt je om tijdens het vertellen een verbintenis te krijgen met de zaal, zodat je bijna tegelijk ádemt, dan is dat magisch. En dat dan iemand achteraf naar me toe komt en zegt: dat liedje over je afkomst is ook eigenlijk mijn liedje, al ben ik blond.

'Ik heb meerdere malen in Carré gestaan met de musical Josephine en denk dat ik dat, door die gedeelde ervaring, net iets bijzonderder vind. Hoewel een talkshow natuurlijk ook kicken is.'

Weight Watchers of Big Mac?

'Niet zozeer Big Mac, maar wel eten. Ik ben een emotie-eter: of het nu gezellig is, of ik verveeld ben of verdrietig, ik ga altijd eten. Na jarenlang gedoe begin ik erop te vertrouwen dat ik door gezond te eten het gewicht krijg dat bij me past.

'De aflevering van Uitgesloten over vrouwen met obesitas vond ik heftig. Die vrouwen krijgen met zo veel vooroordelen te maken en worden uitgescholden op straat. Een van hen heeft een topbaan in de wetenschap, maar ze wordt altijd behandeld als een dom dikkerdje.'

Carrièrevrouw of thuisblijfmoeder?

'Carrièrevrouw, daarover hoef ik niet na te denken. Ik heb grote bewondering voor thuisblijfmoeders, het is de belangrijkste en zwaarste job die er is. Zelf kan ik het niet, helaas.

'Ik verwachtte dat er iets in me zou veranderen als ik kinderen kreeg, maar dat was niet zo. Shit, realiseerde ik me, ik heb nog steeds dezelfde ambities en ik houd nog steeds van uitgaan met te veel wijn en lachen met vriendinnen. Dat viel me wel tegen, ja. Ik ken vrouwen die, toen ze moeder werden, hun roeping hadden gevonden. Dat gebeurt blijkbaar, dacht ik. Óf je hebt een postnatale depressie. Over het grote grijze gebied tussen die twee uitersten heb ik met Tanja (Jess, haar beste vriendin, red.) een boekje geschreven.

'Dat je veel dingen mist als je werkt, vind ik ook een vooroordeel. Vroeger moest het hele huishouden met de hand, toen hadden moeders ook geen tijd om de hele dag met de kinderen te keuvelen. Het gaat om de band die je hebt.'

Emoties opkroppen of alles eruit gooien?

Ik werd ervan beticht een 'nepallochtoon' te zijn die haar naam had veranderd om subsidies te krijgen

'Het zou goed zijn als we meer over emoties praten. Ik heb honderd keer liever dat iemand tegen mij zegt: ik heb een hekel aan zwarte vrouwen en zal je vertellen waarom, dan dat ze beleefd doen maar het wel dénken. Ga het gesprek aan.

'Wat ik wel moeilijk vind, is mijn eigen boosheid. Ik ben al gauw bang dat ik overkom als angry black woman. Mensen vinden me vaak te heftig, ik ben ook een flapuit. Wat een ónzin, roep ik dan en ik zie ze terugdeinzen. O sorry, wil ik dan zeggen, zo bedoelde ik het niet.'

Avonds actief op Twitter of met een boek op de bank?

'Talkshows kijk ik graag met Twitter aan. Wel krijg ik soms een hoop rotzooi over me heen. Tijdens de Pietendiscussie schreef GeenStijl dat ik stiekem Anna Steijn zou heten. Anna is inderdaad mijn paspoortnaam en Steijn is de naam van mijn stiefvader, die droeg ik als kind. Rond mijn 18de besloot ik mijn vaders naam te gebruiken: Nzume. Dat is mij door de pro-pietenlobby zó kwalijk genomen. Ik werd ervan beticht een 'nepallochtoon' te zijn die haar naam had veranderd om subsidies te krijgen.

'Het trieste is dat het vaak gewone mannen zijn met een gezin. Er was eens iemand die maar bleef doorgaan. Ik maak me oprecht zorgen om je, heb ik hem toen gezegd, gaat het wel goed? Toen was het stil.'