1510484
© ANP

Nieuwe blaastest kan ziekten opsporen in adem

Een nieuwe blaastest detecteert ziekten in uitgeademde lucht. 'Veel goedkoper dan met scanners naar tumoren speuren.'

Wilt u even blazen? Het is een vraag die nu vooral door de politie aan automobilisten wordt gesteld. Een team van Israëlische onderzoekers doet iets vergelijkbaars bij medische diagnoses. Met hun 'elektronische neus' speuren ze in uitgeademde lucht naar ziekten. De sponsor van het onderzoek, de Europese Unie, maakte onlangs melding van testresultaten. Bij experimenten blijkt het apparaat met redelijke betrouwbaarheid tal van ziekten te kunnen spotten, zoals alzheimer, kanker en multiple sclerose.

De Nano Artificial Nose, of kortweg Na-Nose, registreert gassen als xyleen, benzeen en hexanal. Die ademt iedereen uit, maar bij ziekten is de stofwisseling in het lichaam verstoord en veranderen de concentraties.

De Na-Nose is nog niet betrouwbaar genoeg voor klinische toepassingen. Bij experimenten van Israel Institute of Technology bestempelt het apparaat doorgaans 2 op de 10 patiënten onterecht als gezond - iets wat in de praktijk niet mag gebeuren. Ook stelt de neus bij ongeveer 2 op de 10 gezonde proefpersonen onterecht een diagnose als kanker.

Toch worden de prestaties van de elektronische neus in rap tempo beter, constateert Peter Sterk, expert op dit gebied bij het AMC in Amsterdam. Hij is onder de indruk van de laatste resultaten van zijn Israëlische collega's, die nu zelfs verschillende subtypen kanker kunnen meten in uitgeademde lucht.

Patroonherkenning
Sterk merkt op dat de Israëli's dezelfde weg zijn ingeslagen als zijn eigen onderzoeksgroep. 'In het verleden zochten we naar gasmoleculen die uniek zijn voor bepaalde ziekten, maar dat bleek erg lastig. Nu richten we ons op patroonherkenning. We zoeken niet naar de speld in de hooiberg, maar kijken naar de vorm van de hele hooiberg.'

Hij ziet een grote toekomst weggelegd voor elektronische neuzen in de gezondheidszorg. 'De techniek van elektronische neuzen is supergoedkoop en ongelooflijk klein. Je zou die bij wijze van spreken kunnen inbouwen in een T-shirt zonder dat de drager daar iets van merkt.'

Nog een jaar of vijf, schat Sterk, dan zullen de eerste elektronische neuzen opduiken in huisartsenpraktijken. Het AMC werkt hiervoor samen met nanowetenschappers van de Universiteit Twente. Sterk denkt dat artsen verschillende modules tot hun beschikking zullen krijgen die ze aan het apparaat kunnen koppelen, elk gespecialiseerd in de detectie van een bepaalde ziekte.

Zoals met elke nieuwe technologie zijn er ook nadelen denkbaar. Zo zou de komst van elektronische neuzen kunnen leiden tot een 'medische testcultuur', waarbij mensen voor het minste geringste hun uitgeademde lucht laten doorlichten. Sterk: 'Je zult maar hypochonder zijn en op je mobieltje een app hebben om je adem op ziekten te scannen. Even m'n mail checken, even kijken of ik al diabetes heb.'