© colourbox
© colourbox © UNKNOWN

Meneer Van der Wal is overal, echt overal geweest

Hij heeft niet álles gezien, 'maar wel meer dan de doorsnee Vlaardinger'. Dirk van der Wal heeft zijn doel bereikt: hij heeft een stempel van alle landen ter wereld in zijn paspoort verzameld.

De wereld begint in het trappenhuis. Meneer Van der Wal verzamelt hem, de wereld. In zijn Vlaardingse driekamerappartement op de derde verdieping, dat uitkijkt op een grijze parkeergarage. Foto's in het trappenhuis, foto's aan de muur, foto's in banden, foto's op dvd's, foto's op dia's en nu op geheugenkaartjes. En net zo veel video.

Meneer Dirk van der Wal (64) kent de wereld. Hij bereist de aarde al vijftig jaar, als je de reis naar Den Ham in Overijssel meetelt. Afgelopen jaar bereikte hij zijn doel: letterlijk álle landen ter wereld heeft hij gezien, inclusief alle niet-zelfstandig bewoonde gebieden, koloniën. Als laatste Tokelau.

Boot

Goed, een paar gebieden, eilanden kent hij niet. Bouvet, in de Zuid-Atlantische Oceaan, en het British Indian Ocean Territory, in de Indische Oceaan. Die kun je alleen bereiken per boot, en meneer Van der Wal heeft geen boot.

Dirk van der Wal ('Honderd procent rasechte Hagenaar') is geschiedenisleraar geweest, en aardrijkskundeleraar. Toen hij nog voor de klas stond, reisde hij in de vakanties of nam hij onbetaald verlof. Maar hij staat al een tijdje niet meer voor de klas. Af en toe geeft hij een lezing, maar niet vaak - meneer Van der Wal heeft geen auto.

'Er zijn altijd drie vragen waar mensen een antwoord op willen weten: Waarom reist u? Waar betaalt u het van? En wat is het best bevallen?'

Eerste grens
Hij verzamelt de wereld in kaarten en atlassen. Als iemand een land noemt, weet hij waar het ligt, wat de hoofdstad is: alles. 'Het gevoel dat je op een plek loopt die op een kaart staat, geweldig.' Zijn eerste grens was bij Valkenburg. Ging hij in een bus de grens over met België, met busmaatschappij Moonen. 'Kijk, hier loopt de grens, zo ziggzag-gend', zei de chauffeur. 'Ik dacht: zigzaggend? Hoezo? Geen lijn, niets. Ik was echt teleurgesteld. Toen zei mijn vader: als je echt een grens wilt zien, moet je naar Oost-Europa.'

Na Den Ham - hij ging daar op 14-jarige leeftijd kennissen van zijn ouders opzoeken per trein - en een paar andere plekken in Nederland, begon het te kriebelen. Hij ging fietsen. Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen, Finland, Zweden. En later met de brommer, in 1971. Want met de fiets kwam hij niet ver. Meteen goed ingewijd, die brommer, over land en met de boot ging hij naar Libië. In 1972 vloog hij voor het eerst. 'Dat was heel eng.' In 1973 wilde hij naar de Vietnamoorlog gaan kijken, dus hij ging naar de Vietnamoorlog kijken. In 1975 kwam de eerste grote wereldreis. Steeds verder weg. Steeds meer mensen.

Van der Wal verzamelt ook de mensen. Hij heeft portretten van iedereen die hij ontmoet heeft. Ze hangen in zijn appartement, waar het behang nog dezelfde kleur heeft als toen hij het kocht en de banken geluid maken als je erin gaat zitten.

'Dat leer je over de mens', zegt hij, 'dat we eigenlijk allemaal hetzelfde zijn. Goed, de omstandigheden zijn anders. Maar we hopen en bidden allemaal dat onze kinderen het beter krijgen dan wij nu. En waar je ook komt, iedereen vindt het oneerlijk verdeeld.' 

Niet geweest

'Als je reist, kom je altijd mensen tegen die ergens vandaag komen waar jij nog niet bent geweest. Die zeggen dan: 'Dat is mooi, en dat.' Dan wil ik het zien. Eigenwijs, nieuwsgierig. Als je aan een bergbeklimmer vraagt waarom hij die berg beklimt, zegt hij: 'Omdat hij er staat'.'

Geld
Meneer Van der Wal heeft geld om te reizen, omdat hij nooit iets heeft veranderd aan zijn appartement. Hij heeft ook geld uit elk land waar hij ooit is geweest. Hij verzamelt het in mappen.

Hij reist meestal alleen. Hij heeft een vriendin, maar die woont niet bij hem, en gaat ook niet op elke reis mee. Wel reist meneer Van der Wal mee met groepen, omdat hij niet altijd het geld heeft vervoer en een gids te betalen. Bovendien: '90 procent van mijn kennissen wil niet met mij mee. Te riskant.'

Meneer Van der Wal deelt graag, en hij heeft heel veel om te delen. Dan brandt hij dvd's met portretten, of schrijft speciale programma's voor zijn diaprojectoren. Als hij niet reist, legt hij de wereld vast. Uit het plafond komt dan een scherm zakken waarop de wereld te zien is. Of hij laat de beelden zien op zijn fantastische televisie. 'Maar als de portretten zijn geweest, klinkt het altijd: 'Is er nog bier?' Hij lacht.

Achterlaten

Meneer Van der Wal is nu 64. Hij is op zoek naar een plek waar hij al zijn foto's, dia's, honderden uren filmmateriaal en meegebrachte souvenirs kan achterlaten. Zijn zus is al bang dat zij er straks voor moet zorgen. 

Alles bij elkaar is het een idee van de wereld, zegt hij. 'Maar niet compleet. Als iemand zegt: ik heb alles gezien, dan liegt hij. Als je 24 uur zou willen doorbrengen op elk eiland van Indonesië, zou je 66 jaar bezig zijn.' Meneer Van der Wal is heel precies in die dingen. 'Dus ik heb ook niet alles gezien. Maar wel meer dan de doorsnee Vlaardinger.'

Al kent hij dat Vlaardingen niet zo heel goed. Hij voelt zich in de bus in Guatemala meer thuis dan in de bus in Zuid-Holland. En nieuwe meubelen, grote uitgaven - hij moet er niet aan denken. Eigenlijk, zegt meneer Van der Wal, is hij aartsconservatief. 'Ik houd niet van veranderingen.'