Ontwerpers: kraakverbod slecht voor design

Maarten Baas stak voor het eerst meubels in brand – de ontwerper zou er beroemd mee worden – in een gekraakte hal op een bedrijfsterrein in Veldhoven. De grillige Cinderella-tafel van Demakersvan werd gefabriceerd in een tamelijk bouwvallige boerderij in Nuenen die het collectief als anti-kraak bewoonde.

Zo zie je maar tot welk moois lage woonlasten en grote ruimten kunnen leiden. De tegenstanders van het kraakverbod waarmee de Tweede Kamer vorige week instemde, kregen dinsdag bijval uit creatieve hoek. Enkele ontwerpers boden de Eerste Kamer een lijst aan met tientallen namen van verontruste collega’s.

Naast Baas en Demakersvan zijn dat onder anderen Jurgen Bey, Piet Hein Eek, Richard Hutten, Studio Job, Atelier NL en museumdirecteur Sjarel Ex. Hun boodschap: vergeet niet dat Dutch Design, nu zo in internationale belangstelling, groot is geworden dankzij goedkope en ruime ateliers die de beginnende kunstenaar niet zelden betrok als kraakwacht of door een koevoet tussen deur en sponning te steken.

Initiatiefnemer is Martin Born, ontwerper te Eindhoven, Duitser van origine. ‘De huidige iconen van de Nederlandse cultuur hebben bijna allemaal een krakersverleden. Ze kregen de kans zich te ontwikkelen omdat ze zich geen zorgen hoefden te maken over hoge huren en konden experimenteren in grote ruimten. Onderschat het niet: dit is een kwestie van nationaal belang.’

Ontwerper Maarten Baas maakte in het verleden geregeld gebruik van de bedrijfshal die zijn compagnon Bas den Herder in Veldhoven had gekraakt. ‘Eindhoven wil graag een broedplaats of zoiets zijn van design. Daarvoor zijn adviesbureaus ingehuurd, brainstormsessies georganiseerd, rapporten geschreven, terwijl er één oplossing is: goedkope ruimten. Je zult zien: dan gaat alles vanzelf. Daar komt de creatieve sector op af. Kijk naar Berlijn. Het is nu eenmaal moeilijker iets moois te maken als je ook drie dagen per week in een bar moet werken om de huur te kunnen betalen.’ Volgens hem gedragen ontwerpers zich doorgaans als goede huismeesters. ‘Je ziet vaak dat ze er galeries maken en publiek binnenlaten. Onderhoud is ook in hun belang.’

Jeroen Verhoeven van Demakersvan bewaart warme herinneringen aan zijn studententijd in de Nuenense woonboerderij. ‘Prachtig uitzicht, een lap grond, en we konden er een eigen werkplaats inrichten. Die van de academie in Eindhoven was altijd bezet.’ Het was ook de plek waar het collectief ontstond: de andere bewoners waren zijn broer Joep en Judith de Graauw. ‘We kwamen erachter dat we elkaar 24 uur per dag verdroegen.’

Verhoeven vreest verstrekkende gevolgen van het verbod. ‘Het zijn kunstenaars die zich in afgeschreven buurten vestigen. Daarna komen de yuppen en ontstaan gewilde wijken. Dat hele proces wordt nu verstoord.’

Vraag aan Martin Born: komt de actie niet te laat? ‘Het is nog steeds geen gelopen koers, denken wij.’