Knipogen naar een robotspin

Het onheilspellende geroffel zwelt langzaam aan tot een pulserend gedreun dat door het hele lijf te voelen is. Twijfelend blijft een groepje bezoekers bij het gele touw aan de zijkant staan.

Eenmaal de dikke, witte mist ingestapt, is het ieder voor zich. Dwalend door de stroboscoopflitsen verdwijnen rechts, links, voor en achter. Terwijl je zoekt naar een oriëntatiepunt kan het silhouet van een medebezoeker plotseling uit het niets opdoemen, gevaarlijk dichtbij.

De kunstinstallatie ZEE van de Oostenrijkse Kurt Hentschläger is niet voor iedereen weggelegd. Voordat je in groepjes van twintig de rokerige loods binnenstapt, grijpend naar het touw dat je de ruimte binnenleidt, moet er een gezondheidsverklaring worden ondertekend. Zwanger, met migraine of epilepsie kan deze ruimte gevaarlijk zijn.

Het STRP Festival in Eindhoven, een smeltkroes van kunst en technologie, is een zintuiglijk bombardement van talrijke elektronische kunstinstallaties zoals ZEE. In de leegstaande Philipsfabriek Strijp-S vind je een bonte combinatie van elektronische muziek, interactieve installaties en live cinema.

Het is de derde keer dat STRP wordt gehouden. ‘Voorheen merkte je dat technologie vaak een hoofdrol speelde in de installaties’, zegt festivaldirecteur Frens Frijns. ‘Nu is het geen kwestie meer van: kijk eens wat ik allemaal met de nieuwste snufjes kan doen. Technologie wordt steeds meer als tool gezien. Het gaat uiteindelijk om de kunst, om de poëzie.’

Als voorbeeld noemt hij de Opto-isolator van de Amerikaanse kunstenaar Golan Levin. Dit robotoog hangt in een zwartkleurig kastje aan de muur en knipoogt naar zijn publiek. ‘Een lief klein gedichtje, waarbij het niet relevant is wat erin zit qua apparatuur’, vindt Frijns.

Het robotoog maakt deel uit van de expositie Kiosk die te zien is op STRP. Hier geen kolossale installaties, zoals elders op het terrein, maar werk dat je zo in de hoek van de huiskamer zet of aan de muur kunt hangen. ‘Die handzaamheid maakt het tot collector’s items’, zegt de Belgische curator Yves Bernard, die samen met de Italiaan Domenico Quaranta de objecten uitkoos. ‘Ze hoeven niet te worden afgebroken, zoals grote werken, en ze behouden hun waarde’.

Volgens Bernard is elektronische kunst niet langer een niche, maar een volwaardig deel van de hedendaagse kunst. ‘De tijd dat de computerkunst alleen uit schermpjes en draadjes bestond, is voorbij. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende materialen zoals hout en steen. Die evolutie laten wij hier zien.’

De interactie tussen het kunstwerk en de toeschouwer lijkt centraal te staan op STRP. Neem de iC Hexapod- robot van de Britse kunstenaar Matt Denton. Je zou zomaar aan het kleine beestje voorbijlopen, als er niet zo’n enorme kring mensen omheen had gestaan.

Met een knipoog of gekke bek probeert het publiek de blik van deze zespotige robotspin te vangen. De robotspin steekt zijn kopje vooruit, tilt zijn voorpoot op en kijkt schaamteloos terug.

Als hij eenmaal een bezoeker in het vizier heeft, blijft hij die volgen, als een roofdier dat zijn prooi najaagt. Het publiek in de omgeving bukt, springt en rent.

Niet iedereen is zich ervan bewust dat deze curieuze pogingen om de aandacht van het beest te trekken kunnen worden gevolgd door iedereen op het festival. Op een groot scherm even verderop wordt elke uitgestoken tong en starende blik nauwkeurig vastgelegd, tot vermaak van de toeschouwers.

Naast kunst is er op het STRP Festival ook veel ruimte voor muziek, van experimenteel tot toegankelijk. Vrijdag werd de spits afgebeten door de Franse producer Laurent Garnier met een live-set. Zaterdag was het aan grote namen als Squarepusher en Aphex Twin + Hecker om de grote zaal te laten dreunen. De Londense dubstep-dj Benga sloot zaterdag de festivalnacht af.

‘Het is ons te doen om die combinatie van muziek en kunst’, vertelt Frans Frijnsen. ‘Je komt misschien voor dj- collectief Birdy Nam Nam, maar krijgt automatisch een dosis beeldende kunst mee. STRP is niet bedoeld voor de voorlinie van de kunstwereld, maar voor het populariseren van een subcultuur. Geen hapklare kunst, maar het moet wel een emotie kunnen oproepen zonder een boekwerk aan voorkennis.’