Reliëfloos landschap als rollercoaster

De kijker suist in volle vaart de weg af, richting het viaduct in diepte. Gaat dat wel goed aflopen? De Turkse fotograaf Aydin Büyüktas zette vlak landschap met een drone naar zijn hand.

Dat er in vlak land nog wat te fantaseren valt, leerde Jacques Brel al.

Wanneer de regen daalt op straten, pleinen, perken
Op dak en torenspits van hemelhoge kerken
Die in dit vlakke land de enige bergen zijn
(Uit Mijn vlakke land, 1962)

Er is even wat verbeeldingskracht voor nodig, maar dan heb je zowaar toch nog wat reliëf in landschap dat zich rimpelloos uitstrekt naar verre einders.

De Turkse fotograaf Aydin Büyüktas heeft meer wapens tot zijn beschikking dan het gezongen woord om de werkelijkheid naar zijn hand te zetten. Dimensies zijn in zijn opvatting meer dan lengte, hoogte en breedte. Wie zei daar dat foto's tweedimensionaal zijn?

Flatland heet zijn serie; ironisch bedoeld natuurlijk. Maar dit zijn wel degelijk platte streken in de Verenigde Staten, in Texas, Arizona, New Mexico en Californië. Büyüktas stuurde er een drone op af. Die trok er baantjes boven om zo'n twintig beelden vanuit de lucht te maken. Daar kwam nog heel wat geduld bij kijken. Een wolk die voor de zon schoof of een zonnestraal die door gesloten grijs prikte, betekende dat de samenhang tussen de opnames zoek was. Wachten op herstel dus, of later maar weer eens terugkomen.

Op de computer begon het digitale knip-en-plakwerk. De fotograaf zegt geïnspireerd te zijn door het boek Flatland, A Romance of Many Dimensions uit 1884 van Edwin Abbott (1838-1926). Daarin neemt een cirkel, die in werkelijkheid een bol is, een vierkant mee naar lijnland en puntland om aan te tonen dat niet alles tweedimensionaal is. Tel daarbij op zijn interesse voor sciencefictionliteratuur met wormgaten, zwarte gaten en verbuigingen van tijd en ruimte. Dan krijg je dit.

Het resultaat is surrealistisch. De kijker suist in volle vaart de weg af, richting het viaduct in diepte. Gaat dat wel goed aflopen? En is de voortzetting verderop echt zo steil? Het reliëfloze landschap is een rollercoaster geworden.

Klamp je dan toch maar vast aan Brel, in de rest van het couplet.

Wanneer onder de wolken mensen dwergen zijn
Wanneer de dagen gaan in domme regelmaat
En bolle oostenwind het land nog vlakker slaat
Dan wacht mijn land, mijn vlakke land

Zie je wel: gelukkig wint de werkelijkheid het tot nu toe nog altijd van de waarneming.

Tekst: Rob Gollin

FOTOSERIE 5