Stranger in Paradise is een wrange les
©

Stranger in Paradise is een wrange les

Filmrecensie

Stranger in Paradise is een rauwe confrontatie: hoe denk jij eigenlijk over de vluchtelingenstroom? De deelnemende migranten werden uitvoerig over de opzet van de film ingelicht. Toch vraag je je af wat de invloed van deze documentaire op hen is.

'Wat voor film maken jullie?', vragen de mannen die met acteur Valentijn Dhaenens een sigaretje roken. De sfeer is gelaten, op het door migranten overspoelde Siciliaanse eiland waar de opnamen voor Stranger in Paradise zijn gemaakt. Op de achtergrond laden de mannen van de filmcrew hun spullen in de auto.

'Een documentaire, soort van artistiek', antwoordt Dhaenens. In Stranger in Paradise, de eerste lange documentaire van schrijver-regisseur Guido Hendrikx (1987), speelt hij een docent die in een klaslokaaltje migranten onderwijst over hun toekomstperspectief in Europa. Daarbij stelt hij zich per les steeds verschillend op: hardvochtig, sympathiek dan wel onbewogen. De januskop van de vluchtelingencrisis.

'We willen echt graag mee met jullie', zeggen de mannen tegen Dhaenens. 'Gaat niet lukken, de auto zit helemaal vol.'

Stranger in Paradise

Documentaire
Regie: Guido Hendrikx.
Met Valentijn Dhaenens.
72 min., in 11 zalen.

Een wrange, pijnlijke les, dat is Stranger in Paradise. De film die het laatste IDFA opende en op datzelfde festival een speciale juryprijs won, dwingt je voortdurend je opvattingen omtrent de migrantenstroom onder ogen te zien. Tegelijkertijd schept de film afstand met zijn kale stijl en experimentele, tussen docu en fictie laverende vorm; alsof Hendrikx je ook de mogelijkheid wil bieden om uiteindelijk, net als zijn hoofdpersonage, de deur achter je dicht te trekken.

Na de proloog, die rap de complete recente wereldgeschiedenis samenvat tot aan het moment dat 'het aardbolleke te vol werd', begint bijeenkomst 1. Slechts weinigen van de tegenover hem gezeten migranten zullen straks werk vinden, benadrukt Dhaenens. In Europa zit niemand te wachten op de nieuwe gelukzoekers en zij die dat wél doen zullen zich voor hun catastrofale beleid moeten verantwoorden. 'Wij willen jullie niet hier', zegt Dhaenens. 'Wir schaffen das nicht.'

Het blijft onduidelijk wat het rollenspel aanricht - zowel bij de migranten, als bij de strak in het gareel blijvende Dhaenens

Wanneer Dhaenens zich vervolgens griezelig gastvrij opstelt, gonzen de cijfers en feiten uit les 1 nog door je hoofd. En ook als je weet dat de deelnemende migranten uitvoerig over de opzet van de film werden ingelicht, vraag je je af welke impact Dhaenens' betoog op hen heeft. Het is verleidelijk om in de close-ups van hun gezichten teleurstelling of opstandigheid te lezen, maar het blijft onduidelijk wat het rollenspel aanricht - zowel bij de migranten, als bij de strak in het gareel blijvende Dhaenens.

Dat geldt al helemaal voor de laatste ronde: een klasvariant op de praktijk, waarin Dhaenens volgens IND-protocol schift tussen hen die kans maken op een verblijfsvergunning en hen die afvallen. Wat is het land van afkomst? Kloppen hun verhalen? Wat zijn hun motieven? De vertrekkende verliezers schudt Dhaenens de hand. 'Veel geluk, nog een prettige dag.' Zo onthutsend kil kan het gaan, in het migrantenspel.